I OSK 1951/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną E. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Wojewody odmawiającą zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości. Skarżąca podnosiła zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA) oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.), kwestionując ustalenia faktyczne dotyczące realizacji celu wywłaszczenia oraz błędne niezastosowanie przepisów o zwrocie nieruchomości. NSA, związany granicami skargi kasacyjnej, nie stwierdził przesłanek nieważności postępowania. Analizując zarzuty naruszenia przepisów postępowania, sąd wskazał, że kluczowe znaczenie dla oceny, czy nieruchomość została wykorzystana na cel wywłaszczenia, mają ustalenia dotyczące zagospodarowania terenu. W niniejszej sprawie ustalono, że część wywłaszczonej nieruchomości została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia (budowa osiedla mieszkaniowego) jeszcze przed złożeniem wniosku o zwrot nieruchomości w 1991 r. To ustalenie, potwierdzone dokumentacją fotograficzną i pismami urzędowymi, czyniło bezzasadnymi zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, 77 i 80 KPA. Sąd uznał również, że realizacja celu wywłaszczenia przed złożeniem wniosku o zwrot wykluczała naruszenie przepisów materialnych, takich jak art. 136 ust. 1, 2 i 3 oraz art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. Podkreślono, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. (P 38/11), dotyczący zwrotu nieruchomości wywłaszczonych przed 1990 r., nie miał zastosowania w tej sprawie, ponieważ cel wywłaszczenia został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o zwrot. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną jako bezzasadną, nie uwzględniając wniosku o zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zwrotu nieruchomości wywłaszczonych, w szczególności kryterium realizacji celu wywłaszczenia przed złożeniem wniosku o zwrot oraz zastosowanie wyroku TK P 38/11.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany przed złożeniem wniosku o zwrot. Orzeczenie opiera się na szczegółowych ustaleniach faktycznych dotyczących zagospodarowania nieruchomości.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nieruchomość wywłaszczona może być zwrócona byłemu właścicielowi, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany przed złożeniem wniosku o zwrot?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany przed złożeniem wniosku o zwrot, nieruchomość nie podlega zwrotowi.
Uzasadnienie
NSA uznał, że kluczowe dla prawa do zwrotu nieruchomości jest ustalenie, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany na nieruchomości przed dniem złożenia wniosku o zwrot. W tej sprawie cel został zrealizowany przed 1991 r., co wyklucza możliwość żądania zwrotu.
Czy naruszenie przepisów KPA dotyczących wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego może skutkować uwzględnieniem skargi kasacyjnej, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany przed złożeniem wniosku o zwrot?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli kluczowe ustalenie faktyczne (realizacja celu wywłaszczenia przed wnioskiem o zwrot) jest prawidłowe, zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych nie mogą prowadzić do uwzględnienia skargi.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że mimo zarzutów naruszenia art. 7, 77 i 80 KPA, ustalenie dotyczące realizacji celu wywłaszczenia przed złożeniem wniosku o zwrot było prawidłowe i oparte na materiale dowodowym, co czyniło te zarzuty bezzasadnymi.
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 38/11 ma zastosowanie do nieruchomości wywłaszczonych przed 1990 r., na których cel wywłaszczenia zrealizowano przed 2004 r., ale po złożeniu wniosku o zwrot?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok TK P 38/11 nie ma zastosowania, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o zwrot nieruchomości.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że zgodnie z wyrokiem TK P 38/11, ocena realizacji celu wywłaszczenia powinna być dokonywana na dzień złożenia wniosku o zwrot. W tej sprawie cel został zrealizowany przed złożeniem wniosku, co wyłącza zastosowanie tego wyroku.
Przepisy (18)
Główne
u.g.n. art. 137 § 1 pkt 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Błędne uznanie, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany na całości wywłaszczonej nieruchomości.
u.g.n. art. 136 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Niezastosowanie i pominięcie, że nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, kiedy zostanie złożony wniosek o zwrot nieruchomości.
Pomocnicze
u.g.n. art. 136 § 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Niezastosowanie i brak wypełnienia przez organ obowiązku zawiadomienia o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu.
u.g.n. art. 136 § 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Niezastosowanie i nie orzeczenie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz uprawnionej.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie przez organ zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Naruszenie przez organ zaniechanie zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Dowolne przyjęcie, że nieruchomość została wykorzystana na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu, pomimo braku stosownego materiału dowodowego.
k.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
u.d.p. art. 2a
Ustawa o drogach publicznych
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c)
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Cel wywłaszczenia został zrealizowany na nieruchomości przed złożeniem wniosku o zwrot.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) p.p.s.a. w związku z art. 7, 77 i 80 k.p.a. przez nie zebranie materiału dowodowego i dowolne przyjęcie realizacji celu wywłaszczenia. • Naruszenie art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. przez błędne uznanie, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na całości nieruchomości. • Naruszenie art. 136 ust. 1 u.g.n. przez jego niezastosowanie i pominięcie, że nieruchomość nie może być użyta na inny cel po złożeniu wniosku o zwrot. • Naruszenie art. 136 ust. 2 u.g.n. przez niezastosowanie i brak zawiadomienia o zamiarze użycia nieruchomości na inny cel. • Naruszenie art. 136 ust. 3 oraz art. 137 ust. 1 u.g.n. przez ich niezastosowanie i nie orzeczenie zwrotu nieruchomości. • Niewłaściwe zastosowanie wyroku TK P 38/11.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanych w tej skardze. • W pierwszej kolejności wypada omówić zarzuty procesowe, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd I instancji przepis prawa materialnego. • Przeważająca część działki porośnięta jest trawą, na działce rosną dwie lipy. • Realizacja celu dokonanego wywłaszczenia przed dniem złożenia wniosku o zwrot nieruchomości oznacza, iż w niniejszej sprawie nie mógł zostać naruszony art. 136 ust. 2 u.g.n., tym bardziej, że obowiązek zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego następcę prawnego o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu kreowany powyższym przepisem, jest późniejszy niż data złożenia wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości.
Skład orzekający
Arkadiusz Blewązka
sprawozdawca
Czesława Nowak-Kolczyńska
przewodniczący
Zygmunt Zgierski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu nieruchomości wywłaszczonych, w szczególności kryterium realizacji celu wywłaszczenia przed złożeniem wniosku o zwrot oraz zastosowanie wyroku TK P 38/11."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany przed złożeniem wniosku o zwrot. Orzeczenie opiera się na szczegółowych ustaleniach faktycznych dotyczących zagospodarowania nieruchomości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zwrotu nieruchomości wywłaszczonych, co jest istotne dla właścicieli i inwestorów. Interpretacja kluczowych przepisów i odniesienie do orzecznictwa TK nadają jej praktyczną wartość.
“Czy można odzyskać wywłaszczoną ziemię? NSA wyjaśnia kluczowe kryterium.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.