I OSK 1651/24Umorzenie postępowania stwierdzenie nieważności decyzji 30 lat 4
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1959 r. o przejęciu nieruchomości na własność Skarbu Państwa. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów KPA oraz Konstytucji RP, w tym art. 2, 21, 64 i 77, argumentując, że art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, wprowadzający umorzenie postępowania z mocy prawa po upływie 30 lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji, jest sprzeczny z Konstytucją i narusza zasadę zaufania do państwa oraz prawo własności. Podnosili również zarzut naruszenia art. 7, 77 i 80 KPA poprzez błędne ustalenie daty doręczenia orzeczenia z 1959 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, 77 i 80 KPA są niezasadne, a ustalenia Sądu pierwszej instancji dotyczące daty doręczenia orzeczenia z 1959 r. są prawidłowe, wskazując na upływ ponad 60 lat od jego wydania. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 KPA w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, NSA stwierdził, że umorzenie postępowania z mocy prawa jest zgodne z celem nowelizacji, jakim jest stabilizacja stosunków prawnych, co jest zgodne z zasadą pewności prawa (art. 2 Konstytucji RP). Sąd podkreślił, że ograniczenie czasowe możliwości wzruszenia decyzji administracyjnych nie stanowi niedopuszczalnego zamknięcia drogi sądowej, a jedynie realizuje konstytucyjną zasadę pewności prawa i ochrony praw nabytych. NSA odrzucił również zarzut naruszenia art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC, wskazując, że Konwencja ma zastosowanie do zdarzeń po jej wejściu w życie, a orzeczenie z 1959 r. i jego skutki prawne miały miejsce przed tym terminem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności i zgodności z Konstytucją RP wprowadzenia 30-letniego ograniczenia czasowego dla postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych, a także interpretacja zasady pewności prawa i ochrony praw nabytych w kontekście stabilności stosunków prawnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przejęciem nieruchomości na własność Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia z 1959 r. oraz nowelizacji KPA z 2021 r. Interpretacja zasady pewności prawa i ograniczeń czasowych może mieć szersze zastosowanie do innych postępowań o stwierdzenie nieważności.
Zagadnienia prawne (4)
Czy przepis wprowadzający umorzenie postępowania administracyjnego z mocy prawa po upływie 30 lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji jest zgodny z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz prawem własności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wprowadzenie ograniczenia czasowego w możliwości wzruszenia decyzji administracyjnej jest zgodne z Konstytucją RP, ponieważ służy stabilności stosunków prawnych i realizacji zasady pewności prawa, nie pozbawiając obywateli ochrony, a jedynie ograniczając ją w czasie.
Uzasadnienie
NSA uznał, że wprowadzenie 30-letniego ograniczenia czasowego dla postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych jest wyrazem realizacji zasady pewności prawa, która ma umocowanie konstytucyjne. Ustawodawca, ważąc wartości, wprowadził ograniczenie czasowe, które nie stanowi niedopuszczalnego zamknięcia drogi sądowej, a jedynie ogranicza w czasie możliwość dochodzenia ochrony prawnej, co jest zgodne z konstytucyjną zasadą pewności prawa oraz ochrony praw nabytych.
Czy sąd administracyjny może odmówić zastosowania przepisu ustawy z powodu jego oczywistej niezgodności z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odmowa zastosowania przepisu ustawy przez sąd może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy sąd nie ma wątpliwości co do niezgodności tego przepisu z Konstytucją RP, a sprzeczność ta ma charakter oczywisty.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że sytuacja oczywistej niekonstytucyjności przepisu, uzasadniająca odmowę jego zastosowania przez sąd, nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.
Czy przepisy Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności mają zastosowanie do zdarzeń prawnych, które miały miejsce przed wejściem Konwencji w życie wobec Polski?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy Konwencji mają zastosowanie tylko do takich naruszeń praw i wolności, które miały miejsce po wejściu w życie Konwencji wobec danego państwa.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że orzeczenie z 1959 r. i jego skutki prawne miały miejsce przed wejściem w życie Konwencji wobec Polski, dlatego Konwencja nie może stanowić podstawy ochrony w tej sprawie.
Czy organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły datę doręczenia orzeczenia z 1959 r. i czy upłynęło ponad 30 lat od tej daty, co skutkowałoby umorzeniem postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ustalenia organów i Sądu pierwszej instancji dotyczące daty doręczenia orzeczenia z 1959 r. i upływu ponad 30 lat są prawidłowe.
Uzasadnienie
NSA uznał, że całokształt zebranej dokumentacji potwierdza fakt ogłoszenia (doręczenia) orzeczenia z 1959 r., które było wywieszone na tablicy ogłoszeń od 2 czerwca do 30 czerwca 1959 r., co oznacza doręczenie z ostatnim dniem podania do publicznej wiadomości. W związku z tym upłynęło ponad 30 lat od daty jego doręczenia.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (14)
Główne
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Umorzenie postępowania administracyjnego.
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego art. 2 § ust. 2
Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Zasada demokratycznego państwa prawnego, zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, zasada pewności prawa.
Konstytucja RP art. 21
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Ochrona własności.
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Ochrona własności.
Konstytucja RP art. 77 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej; ustawa nie może zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych praw lub wolności.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek podjęcia czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek udokumentowania poczynionych ustaleń w aktach sprawy.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów; skuteczne zarzucenie naruszenia wymaga wykazania uchybienia zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące koniecznych elementów uzasadnienia wyroku.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 193 § zdanie drugie
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wyłączenie stosowania do postępowania przed NSA wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku.
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950 r.
Sposób określania przejmowanych na własność państwa nieruchomości ziemskich w razie zatarcia granic oraz tryb postępowania w przypadku nieznanego właściciela.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 138 § 1 pkt 2 KPA w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA w zw. z art. 2, 21, 64, 77 Konstytucji RP) poprzez umorzenie postępowania z mocy prawa na skutek zastosowania przepisu sprzecznego z Konstytucją. • Naruszenie art. 7, 77 i 80 KPA poprzez błędne ustalenie daty doręczenia orzeczenia z 1959 r. i uznanie, że upłynęło ponad 30 lat.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. • Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej. • Trafnie Sąd pierwszej instancji ocenił, że całokształt zebranej w sprawie dokumentacji w dostateczny sposób potwierdza fakt ogłoszenia (doręczenia) orzeczenia. • Decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi miała w tym zakresie charakter jedynie deklaratoryjny. • Wprowadzenie ograniczenia czasowego w możliwości wzruszenia decyzji administracyjnej nie stanowi niedopuszczalnego zamknięcia drogi sądowej, jak usiłują przekonywać skarżący. • Wprowadzenie terminu ograniczającego możliwość kwestionowania decyzji administracyjnych w trybie nadzoru jest wyrazem realizacji zasady pewności prawa, która również ma swoje umocowanie konstytucyjne w art. 2 Konstytucji RP. • Ustawodawca, ważąc konkurujące wartości, jakim są ochrona praw jednostki przed skutkami wadliwych decyzji administracyjnych oraz stabilność porządku prawnego, nie pozbawił adresatów wadliwych decyzji ochrony przed skutkami wadliwych decyzji administracyjnych, a jedynie ograniczył w czasie możliwość dochodzenia tej ochrony. • Ograniczenie czasowe możliwości wzruszenia decyzji, które stały się podstawą nabycia praw majątkowych, jest działaniem zgodnym z konstytucyjną zasadą pewności prawa oraz ochrony praw nabytych. • Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie. […]
Skład orzekający
Krzysztof Sobieralski
przewodniczący
Karol Kiczka
sędzia
Maria Grzymisławska-Cybulska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności i zgodności z Konstytucją RP wprowadzenia 30-letniego ograniczenia czasowego dla postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych, a także interpretacja zasady pewności prawa i ochrony praw nabytych w kontekście stabilności stosunków prawnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przejęciem nieruchomości na własność Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia z 1959 r. oraz nowelizacji KPA z 2021 r. Interpretacja zasady pewności prawa i ograniczeń czasowych może mieć szersze zastosowanie do innych postępowań o stwierdzenie nieważności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia stabilności prawnej i ochrony praw nabytych w kontekście starych decyzji administracyjnych, co ma znaczenie praktyczne dla wielu obywateli i przedsiębiorców.
“Czy 60-letnia decyzja administracyjna może być podważona? NSA wyjaśnia granice czasowe i pewność prawa.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.