I OSK 1375/23Zwrot wywłaszczenia nieruchomości termin kasacja
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A.A. i B.B. od wyroku WSA w Bydgoszczy, który oddalił ich skargę na postanowienie Wojewody Kujawsko-Pomorskiego o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Skarżący zarzucali naruszenie szeregu przepisów, w tym art. 61a k.p.a., art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 64 ust. 1 w zw. z art. 21 Konstytucji RP, a także przepisów proceduralnych k.p.a. i p.p.s.a. NSA stwierdził, że skarga kasacyjna była częściowo wadliwie sporządzona, co uniemożliwiło merytoryczną ocenę niektórych zarzutów. Pozostałe zarzuty, w tym dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (uzasadnienie wyroku) oraz przepisów materialnoprawnych, zostały uznane za niezasadne. Sąd wskazał, że kluczowe znaczenie miało ustalenie, iż wniosek o zwrot nieruchomości został złożony po upływie ustawowego terminu. Zgodnie z art. 136 ust. 7 u.g.n., uprawnienie do zwrotu wygasa po 20 latach od ostateczności decyzji wywłaszczeniowej, chyba że wniosek złożono wcześniej. W niniejszej sprawie, termin 20 lat upłynął przed wejściem w życie nowelizacji z 2019 r., co uruchomiło 12-miesięczny termin na złożenie wniosku od dnia wejścia w życie ustawy. Termin ten, z uwzględnieniem zawieszenia biegu z powodu pandemii COVID-19, upłynął ostatecznie 22 lipca 2020 r. Wniosek skarżących z 31 października 2020 r. został złożony po tym terminie, co stanowiło uzasadnioną przyczynę odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. NSA podkreślił, że nowe regulacje dotyczące terminu wygaśnięcia uprawnień do zwrotu nieruchomości mają na celu zapewnienie pewności obrotu prawnego i stabilizacji stosunków prawnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących terminu wygaśnięcia uprawnień do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, wpływu pandemii na bieg terminów administracyjnych oraz wymogów formalnych skargi kasacyjnej.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wywłaszczeniem nieruchomości i terminami składania wniosków o zwrot, z uwzględnieniem przepisów przejściowych i pandemicznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości złożony po upływie 20 lat od ostateczności decyzji wywłaszczeniowej, z uwzględnieniem okresu zawieszenia biegu terminów związanych z pandemią COVID-19, może być podstawą do wszczęcia postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wniosek złożony po upływie ustawowego terminu, który ostatecznie upłynął 22 lipca 2020 r., nie może być podstawą do wszczęcia postępowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wniosek skarżących z 31 października 2020 r. został złożony po upływie terminu określonego w art. 136 ust. 7 u.g.n. (20 lat od ostateczności decyzji wywłaszczeniowej), z uwzględnieniem 12-miesięcznego terminu na złożenie wniosku po nowelizacji z 2019 r. oraz okresu zawieszenia biegu terminów związanego z pandemią COVID-19. Upływ tego terminu stanowił uzasadnioną przyczynę odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.
Czy skarga kasacyjna została prawidłowo sporządzona pod względem formalnym, w szczególności w zakresie przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Częściowo nie. Skarga kasacyjna była wadliwie sporządzona w zakresie niektórych zarzutów, co uniemożliwiło merytoryczną ocenę.
Uzasadnienie
NSA wskazał na brak precyzji w określeniu podstaw kasacyjnych (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.), niejasne powiązanie przepisów procedury z prawem materialnym, brak wskazania konkretnych przepisów lub ich jednostek redakcyjnych w niektórych zarzutach (np. pkt g, e, f skargi), co narusza wymogi formalne skargi kasacyjnej określone w art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Czy uzasadnienie wyroku WSA w Bydgoszczy spełniało wymogi art. 141 § 4 p.p.s.a.?
Odpowiedź sądu
Tak, uzasadnienie wyroku WSA spełniało wymogi formalne.
Uzasadnienie
NSA uznał, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawierało zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów, stanowisk stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie, a także nie zawierało wad uniemożliwiających merytoryczną ocenę.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (20)
Główne
u.g.n. art. 136 § ust. 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Określa prawo do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeśli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
u.g.n. art. 136 § ust. 7
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Określa 20-letni termin wygaśnięcia uprawnienia do zwrotu nieruchomości od dnia ostateczności decyzji wywłaszczeniowej, jeśli w tym terminie nie złożono wniosku.
k.p.a. art. 61a § ust. 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Stanowi podstawę do odmowy wszczęcia postępowania, gdy zachodzą inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania.
Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami art. 1
Nowelizacja wprowadzająca m.in. art. 136 ust. 7 u.g.n.
Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami art. 2 § ust. 1
Przepis przejściowy dotyczący terminu składania wniosków o zwrot nieruchomości po nowelizacji.
Ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw art. 15zzr § ust. 1
Zawieszenie biegu terminów administracyjnych w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.
Ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 art. 68 § ust. 2 w zw. z art. 46 pkt 20
Uchylenie art. 15zzr i określenie dalszego biegu zawieszonych terminów.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego lub istotne naruszenie przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 176 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące treści skargi kasacyjnej, w tym przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia.
Konstytucja RP art. 21 § ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasady ochrony własności i prawa do własności, proporcjonalność ograniczeń praw.
Pomocnicze
u.g.n. art. 137
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Określa warunek zwrotu nieruchomości - jej zbędność na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania przez organy w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji administracyjnej.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia art. 61a k.p.a. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia art. 64 ust. 1 w zw. z art. 21 Konstytucji. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego, nieprawidłowego zastosowania przepisu (cyt.): "art. 15 zzr tarczy antykryzysowej". • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo rażącego naruszenia art. 1 i 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami. • Pominięcie treści wyroku SK 26/14. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo zastosowania art. 138 § 1 k.p.a. • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędną ocenę stanu faktycznego. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, kiedy nie było ku temu podstaw.
Godne uwagi sformułowania
skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym, który cechuje wysoki stopień sformalizowania • ustawodawca ustanowił przymus adwokacko-radcowski, by zapewnić m.in. formalną poprawność konstrukcji tego rodzaju pisma procesowego • Sąd Kasacyjny nie może bowiem sam skargi kasacyjnej ani poprawiać, ani orzekać na zasadzie domyślania się • przepisy te stanowią jedynie formalną podstawę do wydania (odpowiednio) wyroku lub decyzji administracyjnej określonej treści. Mają charakter blankietowy • nowe uregulowania, wprowadzone do ustawy o gospodarce nieruchomościami ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. [...] stanowiły następstwo wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 lipca 2015 r. (sygn. akt SK 26/14) • Celem tych uregulowań było zagwarantowanie pewności stosunków prawnych [...] przez wprowadzenie terminu wygaśnięcia uprawnienia żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, przy jednoczesnym wyważeniu proporcji pomiędzy słusznym interesem prywatnym [...] oraz interesem publicznym. • wprowadzenie ograniczenia możliwości dochodzenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z uwagi na upływ czasu realizuje zasadę bezpieczeństwa prawnego
Skład orzekający
Aleksandra Łaskarzewska
przewodniczący
Monika Nowicka
sprawozdawca
Jolanta Górska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących terminu wygaśnięcia uprawnień do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, wpływu pandemii na bieg terminów administracyjnych oraz wymogów formalnych skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wywłaszczeniem nieruchomości i terminami składania wniosków o zwrot, z uwzględnieniem przepisów przejściowych i pandemicznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zwrotu wywłaszczonych nieruchomości i interpretacji przepisów dotyczących terminów, co ma znaczenie praktyczne dla wielu właścicieli. Dodatkowo, uwzględnia wpływ pandemii na bieg terminów prawnych.
“Czy można odzyskać wywłaszczoną nieruchomość po latach? NSA wyjaśnia kluczowy termin i wpływ pandemii.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.