I OSK 1292/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną E.A. i I.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii. Decyzja Ministra uchylała wcześniejszą decyzję i umarzała postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 1961 r. Skarżący zarzucali szereg naruszeń przepisów postępowania, w tym naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z innymi przepisami k.p.a. oraz przepisami Konstytucji RP. Podnosili, że organ błędnie zastosował przepisy, a WSA nieprawidłowo ocenił ich zasadność. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, stwierdził, że zarzuty nie są uzasadnione. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było zastosowanie art. 158 § 3 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Przepisy te wprowadzają 30-letni termin do wszczynania postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji, a do postępowań wszczętych po tym terminie stosuje się nowe brzmienie przepisów, co skutkuje umorzeniem postępowania z mocy prawa. W przedmiotowej sprawie pierwotna decyzja wywłaszczeniowa z 1961 r. została doręczona lub ogłoszona przed 14 lipca 1961 r., a wniosek o stwierdzenie jej nieważności złożono 29 kwietnia 2014 r., co oznacza, że upłynęło ponad 50 lat. W związku z tym, NSA uznał, że organ administracji publicznej prawidłowo umorzył postępowanie, a WSA słusznie oddalił skargę. Sąd nie znalazł również podstaw do zawieszenia postępowania w związku z oczekiwaniem na rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego w podobnej sprawie, wskazując, że ewentualne naruszenia mogą być podstawą do wznowienia postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie zgodności z Konstytucją RP przepisów ograniczających czasowo możliwość wszczynania postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych (30-letni termin), nawet w przypadku decyzji sprzed kilkudziesięciu lat.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją k.p.a. i ograniczeniami czasowymi w postępowaniach nadzorczych. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych rodzajów spraw, gdzie takie ograniczenia nie występują lub są inne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zastosowanie art. 158 § 3 k.p.a. i art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej, wprowadzających 30-letni termin do wszczynania postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji, jest zgodne z Konstytucją RP, zwłaszcza w kontekście ochrony praw nabytych i bezpieczeństwa prawnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zastosowanie tych przepisów jest zgodne z Konstytucją RP. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie potwierdzał potrzebę ograniczania czasowo dochodzenia praw w celu zapewnienia stabilności prawnej i porządku publicznego, nie dopatrując się naruszenia norm konstytucyjnych.
Uzasadnienie
NSA powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, które wielokrotnie akceptowało wprowadzanie ograniczeń czasowych w dochodzeniu praw, uznając je za zgodne z Konstytucją RP (art. 2, art. 32, art. 64). Celem tych regulacji jest stabilizacja stanu prawnego i ochrona zaufania do państwa i prawa, a także zapewnienie bezpieczeństwa prawnego. NSA podkreślił, że celem postępowań nadzorczych jest ocena legalności aktów administracyjnych, a nie kreowanie podstaw odszkodowawczych.
Czy organ administracji publicznej prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1961 r., gdy wniosek o stwierdzenie nieważności został złożony ponad 50 lat po jej doręczeniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ prawidłowo umorzył postępowanie na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., który nakazuje umorzenie postępowań wszczętych po upływie 30 lat od doręczenia decyzji.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że pierwotna decyzja wywłaszczeniowa z 1961 r. została doręczona lub ogłoszona przed 14 lipca 1961 r., a wniosek o stwierdzenie jej nieważności złożono 29 kwietnia 2014 r. Ponieważ upłynęło ponad 50 lat, zastosowanie znalazł art. 2 ustawy nowelizującej, który obliguje organ do umorzenia postępowania.
Czy uzasadnienie wyroku WSA było wadliwe z powodu nieodniesienia się do wszystkich zarzutów skargi kasacyjnej, co mogło stanowić naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a.?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest bezzasadny, ponieważ nawet jeśli uzasadnienie było niepełne, nie miało pierwszoplanowego znaczenia dla wadliwego załatwienia sprawy.
Uzasadnienie
NSA uznał, że wadliwość uzasadnienia wyroku WSA, nawet jeśli wystąpiła, nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy, a zatem nie stanowiła podstawy do uchylenia wyroku na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a.
Przepisy (41)
Główne
Ustawa Zmieniająca art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa Zmieniająca art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 125 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1) lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 158 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 158 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 12 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Konstytucja RP art. 77 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Dz. U. Nr 133, poz. 872 art. 73 § ust. 4
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną
Dz. U. Nr 133, poz. 872 art. 73 § ust. 3
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną
Dz. U. Nr 133, poz. 872 art. 74 § ust. 4
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną
Dz. U. Nr 107, poz. 464 art. 63 § ust. 2 i ust. 3
Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw
Dz. U. Nr 27, poz. 250
Ustawa z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 145a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 158 § 3 k.p.a. i art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej, wprowadzających 30-letni termin do wszczynania postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji, jest zgodne z Konstytucją RP i uzasadnia umorzenie postępowania wszczętego po tym terminie.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z innymi przepisami k.p.a.) przez organ i WSA. • Naruszenie przepisów Konstytucji RP (art. 2, art. 32, art. 45, art. 64, art. 77) przez organ i WSA. • Wadliwość uzasadnienia wyroku WSA (art. 141 § 4 p.p.s.a.). • Brak zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez TK sprawy K 2/22.
Godne uwagi sformułowania
sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym • skład orzekający pragnie przede wszystkim zauważyć, że wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, zarzuty w niej zawarte nie były oparte jedynie na zarzucie istotnego naruszenia przepisów postępowania • istota powstałego w tej sprawie sporu, odzwierciedlona treścią zarzutów kasacyjnych, sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy prawidłowo Minister Rozwoju i Technologii uchylił decyzję... • nowelizacja k.p.a. dokonana przepisami ustawy zmieniającej, jak wynika z jej uzasadnienia, miała na celu dostosowanie systemu prawa do wyżej powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego • Trybunał Konstytucyjny zajmował się już wielokrotnie regulacjami ograniczającymi czasowo dochodzenie praw przez stronę i nie dopatrzył się w tym zakresie naruszenia norm konstytucyjnych. • celem tego rodzaju postępowań jest bowiem ocena legalności aktów administracyjnych (decyzji, postanowień) w aspekcie kwalifikowanych wad prawnych i ich ewentualna eliminacja z powodu ich zaistnienia z obrotu prawnego z mocą wsteczną, a nie kreowanie podstaw odszkodowawczych.
Skład orzekający
Jolanta Rudnicka
przewodniczący
Joanna Skiba
sprawozdawca
Monika Nowicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zgodności z Konstytucją RP przepisów ograniczających czasowo możliwość wszczynania postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych (30-letni termin), nawet w przypadku decyzji sprzed kilkudziesięciu lat."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją k.p.a. i ograniczeniami czasowymi w postępowaniach nadzorczych. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych rodzajów spraw, gdzie takie ograniczenia nie występują lub są inne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia stabilności prawnej i ograniczeń czasowych w dochodzeniu praw, co ma znaczenie dla wielu obywateli i przedsiębiorców. Pokazuje, jak zmiany legislacyjne wpływają na możliwość kwestionowania starych decyzji administracyjnych.
“Czy można unieważnić decyzję sprzed 50 lat? NSA wyjaśnia, dlaczego nie zawsze.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.