I OSK 1230/21Uchylenie wyroku odszkodowanie nieruchomosc linia wysokiego napięcia
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną E. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który uchylił decyzję Wojewody dotyczącą odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości z powodu linii energetycznej. WSA uznał, że prawo do odszkodowania przysługuje spadkobiercom pierwotnego właściciela i nie przedawnia się, a także odstąpił od zasądzenia kosztów na rzecz E. sp. z o.o. z powodu niewłaściwego uznania solidarnej odpowiedzialności. E. sp. z o.o. zarzuciła w skardze kasacyjnej m.in. naruszenie przepisów o gospodarce nieruchomościami, kodeksu cywilnego (w tym art. 554 kc i przedawnienia) oraz art. 141 § 4 ppsa. NSA uznał za niezasadne zarzuty dotyczące dopuszczalności dochodzenia odszkodowania przez spadkobierców oraz przedawnienia roszczenia, powołując się na ugruntowaną linię orzeczniczą i uchwałę siedmiu sędziów NSA. Jednakże, NSA uznał za uzasadniony zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa w zakresie, w jakim WSA nie odniósł się do kwestii odpowiedzialności E. sp. z o.o. na podstawie art. 554 kc i postanowień umowy o wydzieleniu spółki. Sąd pierwszej instancji pominął kluczowe rozważania dotyczące wpływu tego przepisu i umowy na ustalenie podmiotu zobowiązanego do zapłaty odszkodowania. NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, nakazując WSA zbadanie wpływu art. 554 kc na ustalenie podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie kręgu podmiotów uprawnionych do odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, kwestia przedawnienia roszczeń administracyjnych, odpowiedzialność nabywcy przedsiębiorstwa na podstawie art. 554 kc.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z linią energetyczną i przekształceniami przedsiębiorstw, ale ogólne zasady dotyczące spadkobrania i przedawnienia mogą mieć szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy prawo do odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości z powodu budowy linii energetycznej przechodzi na spadkobierców pierwotnego właściciela?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prawo do odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, stanowiące ekwiwalent za wywłaszczoną nieruchomość, przysługuje spadkobiercy właściciela.
Uzasadnienie
NSA uznał, że skoro roszczenie o zwrot nieruchomości przechodzi na spadkobiercę, to brak jest przesłanek do uznania, że roszczenie o wypłatę odszkodowania nie przysługuje spadkobiercy. Prawo do odszkodowania nie jest roszczeniem osobistym wygasającym wraz ze śmiercią właściciela.
Czy roszczenie o odszkodowanie za zmniejszenie wartości nieruchomości z powodu budowy linii energetycznej ulega przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w ustawach wywłaszczeniowych brak jest przepisów przewidujących przedawnienie się prawa ubiegania się o odszkodowanie z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości.
Uzasadnienie
Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem sądów administracyjnych, w prawie administracyjnym z przedawnieniem roszczenia mamy do czynienia tylko wówczas, gdy przepis prawa wyraźnie tak stanowi. W obowiązujących ustawach brak jest takich przepisów.
Czy spółka E. sp. z o.o., jako nabywca zorganizowanej części przedsiębiorstwa, ponosi odpowiedzialność solidarną za zobowiązania publicznoprawne związane z budową linii energetycznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kwestia ta wymaga ponownego zbadania przez WSA, z uwzględnieniem wpływu art. 554 kc i postanowień umowy o wydzieleniu spółki.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA wadliwie rozpoznał sprawę, nie odnosząc się do kluczowych zarzutów dotyczących zastosowania art. 554 kc i postanowień umowy o wydzieleniu E. sp. z o.o. w kontekście odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania publicznoprawne.
Czy publicznoprawny obowiązek Skarbu Państwa wypłaty odszkodowania za wywłaszczenie może zostać orzeczony w stosunku do podmiotu prywatnego, który nie jest jego następcą prawnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
NSA wskazał, że spółka powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki przekształconego przedsiębiorstwa, co wyklucza obciążanie Skarbu Państwa.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, spółka powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki przekształconego przedsiębiorstwa. Brak jest podstaw, aby obciążenia związane z funkcjonowaniem przekształcanego przedsiębiorstwa obciążały Skarb Państwa, a nie nowo powstały podmiot.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (19)
Główne
u.g.n. art. 132 § 6
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Obowiązek zapłaty odszkodowania za szkody powstałe wskutek m.in. zakładania przewodów służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej oraz za zmniejszenie wartości nieruchomości z tego powodu obciąża osobę lub jednostkę organizacyjną, która uzyskała zezwolenie.
u.g.n. art. 128 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw.
u.g.n. art. 129 § 5
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Starosta wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.
k.c. art. 554
Kodeks cywilny
Nabywca przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa lub gospodarstwa, chyba że w chwili nabycia nie wiedział o tych zobowiązaniach, mimo zachowania należytej staranności. Odpowiedzialność nabywcy ogranicza się do wartości nabytego przedsiębiorstwa lub gospodarstwa.
Ustawa o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych art. 8 § 2
Spółka powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki przekształconego przedsiębiorstwa.
Pomocnicze
ustawa wywłaszczeniowa art. 35 § 1
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
ustawa wywłaszczeniowa art. 35 § 2
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
ustawa wywłaszczeniowa art. 36 § 1
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
k.c. art. 922
Kodeks cywilny
k.c. art. 1
Kodeks cywilny
k.p.a. art. 107
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 207 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 141 § 4 ppsa przez WSA w zakresie nieustosunkowania się do kwestii odpowiedzialności E. sp. z o.o. na podstawie art. 554 kc i postanowień umowy o wydzieleniu spółki.
Odrzucone argumenty
Dopuszczalność dochodzenia odszkodowania przez spadkobierców właściciela. • Przedawnienie roszczenia o odszkodowanie. • Publicznoprawny obowiązek Skarbu Państwa wypłaty odszkodowania.
Godne uwagi sformułowania
NSA związany był granicami skargi kasacyjnej. • NSA z urzędu rozpoznaje nieważność postępowania. • NSA uznał, że prawo do odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, stanowiące ekwiwalent za wywłaszczoną nieruchomość, nie jest roszczeniem osobistym i przysługuje spadkobiercy. • W prawie administracyjnym z przedawnieniem roszczenia mamy do czynienia tylko wówczas, gdy przepis prawa wyraźnie tak stanowi. • NSA uznał, że WSA wadliwie rozpoznał sprawę, nie odnosząc się do kluczowych zarzutów dotyczących zastosowania art. 554 kc i postanowień umowy o wydzieleniu E. sp. z o.o.
Skład orzekający
Zygmunt Zgierski
przewodniczący-sprawozdawca
Maciej Dybowski
sędzia
Agnieszka Miernik
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu podmiotów uprawnionych do odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, kwestia przedawnienia roszczeń administracyjnych, odpowiedzialność nabywcy przedsiębiorstwa na podstawie art. 554 kc."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z linią energetyczną i przekształceniami przedsiębiorstw, ale ogólne zasady dotyczące spadkobrania i przedawnienia mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza ważne kwestie dotyczące prawa do odszkodowania za wywłaszczenie, dziedziczenia takich roszczeń oraz odpowiedzialności spółek za zobowiązania poprzedników, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie nieruchomości i administracyjnym.
“Czy odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości dziedziczy się po latach? NSA rozstrzyga.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.