I OSK 1214/21Spółdzielnia mieszkaniowa zwrot nieruchomości brak interesu prawnego
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który oddalił skargę spółdzielni na bezczynność Starosty P. w przedmiocie zwrotu nieruchomości. Spółdzielnia zarzucała staroście rażące przekroczenie terminów i twierdziła, że ma interes prawny w postępowaniu o zwrot nieruchomości, na której wybudowała infrastrukturę (parkingi, chodniki, drogi wewnętrzne) i którą utrzymuje na własny koszt. Podnosiła, że jej interes prawny wynika z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz Kodeksu cywilnego dotyczących zwrotu nakładów. Starosta argumentował, że spółdzielnia nie jest ujawniona w księdze wieczystej jako właściciel ani użytkownik wieczysty, a właścicielem jest Miasto P., co wyklucza jej status strony. Sąd pierwszej instancji uznał, że brak jest podstaw do uznania spółdzielni za stronę postępowania, gdyż nie wykazała ona związku z konkretną normą prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, oddalił ją, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji co do braku interesu prawnego spółdzielni. Sąd podkreślił, że przepisy dotyczące zwrotu nieruchomości i odszkodowania nie przyznają statusu strony podmiotowi, który jedynie poniósł nakłady na cudzą rzecz, a art. 226 k.c. nie ma zastosowania w postępowaniu administracyjnym. NSA uznał, że choć uzasadnienie wyroku WSA było częściowo wadliwe w kwestii momentu rozstrzygania o statusie strony, to samo rozstrzygnięcie było prawidłowe. Sąd odrzucił również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, wskazując m.in. na błędne zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez spółdzielnię oraz brak podstaw do uznania naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalenie kręgu stron w postępowaniu o zwrot wywłaszczonych nieruchomości oraz brak interesu prawnego podmiotu, który nie jest właścicielem ani użytkownikiem wieczystym, ale poniósł nakłady.
Dotyczy specyficznej sytuacji spółdzielni mieszkaniowej i postępowania o zwrot nieruchomości; interpretacja interesu prawnego w kontekście poniesionych nakładów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy spółdzielnia mieszkaniowa, która wybudowała i utrzymuje infrastrukturę na nieruchomości przeznaczonej do zwrotu, posiada interes prawny w postępowaniu o zwrot tej nieruchomości, uzasadniający jej status strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, spółdzielnia mieszkaniowa nie posiada interesu prawnego w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jeśli nie jest jej właścicielem ani użytkownikiem wieczystym, a przepisy dotyczące zwrotu odszkodowania czy nakładów nie przyznają jej statusu strony w tym postępowaniu.
Uzasadnienie
Status strony w postępowaniu o zwrot nieruchomości zależy od posiadania tytułu prawnego do nieruchomości lub innych praw materialnych, które mogą być skonkretyzowane w tym postępowaniu. Samo poniesienie nakładów na nieruchomość, która nie należy do spółdzielni, nie tworzy interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu o zwrot tej nieruchomości.
Czy naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 35 § 3 k.p.a. (przekroczenie terminu załatwienia sprawy), może stanowić podstawę do uwzględnienia skargi na bezczynność organu, jeśli skarżący nie ma statusu strony w postępowaniu głównym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nawet jeśli organ naruszył przepisy postępowania, w tym przekroczył terminy, skarga na bezczynność nie może być uwzględniona, jeśli skarżący nie posiada interesu prawnego i tym samym statusu strony w postępowaniu, którego dotyczy bezczynność.
Uzasadnienie
Skarga na bezczynność organu może być wniesiona przez podmiot posiadający interes prawny. Jeśli taki interes nie istnieje, skarga podlega oddaleniu, niezależnie od ewentualnych uchybień proceduralnych organu w prowadzonym postępowaniu.
Czy fakt zawiadamiania przez organ administracji o czynnościach procesowych podmiotu, który ostatecznie nie posiada statusu strony, może wpływać na ocenę jego legitymacji skargowej w skardze na bezczynność?
Odpowiedź sądu
Nie, fakt zawiadamiania przez organ o czynnościach procesowych podmiotu, który nie posiada interesu prawnego w sprawie, nie nadaje mu statusu strony ani nie tworzy legitymacji do wniesienia skargi na bezczynność.
Uzasadnienie
Legitymacja skargowa wynika z posiadania interesu prawnego, a nie z faktu otrzymywania korespondencji od organu. Dopiero skierowanie rozstrzygnięcia do podmiotu pozbawionego interesu prawnego rodzi uprawnienie do jego zaskarżenia.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (14)
Główne
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa krąg stron postępowania administracyjnego, wymagając posiadania interesu prawnego lub obowiązku.
k.p.a. art. 35 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa terminy załatwiania spraw administracyjnych.
p.p.s.a. art. 50 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, w tym każdego, kto ma interes prawny.
p.p.s.a. art. 149
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organu.
Pomocnicze
u.g.n. art. 138
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Wymienia tytuły prawne, które wygasają w razie orzeczenia o zwrocie nieruchomości.
u.g.n. art. 140 § ust. 4
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Reguluje kwestię zwiększenia lub zmniejszenia wartości zwracanej nieruchomości i wpływu na wysokość odszkodowania.
u.g.n. art. 142 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Określa organ właściwy do orzekania o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości.
k.c. art. 226 § § 1
Kodeks cywilny
Reguluje zwrot nakładów koniecznych na rzecz samoistnego posiadacza w dobrej wierze.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa wymagania dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy podstaw uchylenia decyzji lub postanowienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa granice rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o oddaleniu skargi kasacyjnej.
u.d.p. art. 8
Ustawa o drogach publicznych
Definicja drogi wewnętrznej.
p.s.
Prawo spółdzielcze
Obowiązek zapewnienia dostępu do drogi publicznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spółdzielnia nie wykazała interesu prawnego w postępowaniu o zwrot nieruchomości, ponieważ nie jest jej właścicielem ani użytkownikiem wieczystym, a przepisy dotyczące zwrotu odszkodowania czy nakładów nie przyznają jej statusu strony w tym postępowaniu.
Odrzucone argumenty
Spółdzielnia posiadała interes prawny w postępowaniu o zwrot nieruchomości ze względu na poniesione koszty budowy infrastruktury i jej utrzymanie. • Starosta rażąco przekroczył terminy załatwienia sprawy (art. 35 § 3 k.p.a.). • Spółdzielnia była traktowana jako strona postępowania, o czym świadczą pisma organu. • Sąd pierwszej instancji naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku.
Godne uwagi sformułowania
Pod pojęciem interesu prawnego należy rozumieć istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę a zaskarżonym aktem lub czynnością. • Materialna podstawa legitymacji strony może wynikać nie tylko z prawa administracyjnego, ale może mieć oparcie także w przepisach innych gałęzi prawa – w tym prawa cywilnego. • Źródłem interesu prawnego w postępowaniu nie są czynności faktyczne organu względem określonych podmiotów, w szczególności fakt zawiadamiania o określonych czynnościach.
Skład orzekający
Zygmunt Zgierski
przewodniczący
Iwona Bogucka
sprawozdawca
Ewa Kręcichwost-Durchowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu stron w postępowaniu o zwrot wywłaszczonych nieruchomości oraz brak interesu prawnego podmiotu, który nie jest właścicielem ani użytkownikiem wieczystym, ale poniósł nakłady."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółdzielni mieszkaniowej i postępowania o zwrot nieruchomości; interpretacja interesu prawnego w kontekście poniesionych nakładów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interesu prawnego i statusu strony w postępowaniu administracyjnym, co jest kluczowe dla praktyków prawa. Jednakże, stan faktyczny jest dość typowy dla sporów o nieruchomości.
“Czy spółdzielnia mieszkaniowa może domagać się zwrotu nieruchomości, na której wybudowała parkingi i chodniki? NSA odpowiada.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.