I OSK 1210/23Oddalenie skargi kasacyjnej wywłaszczenie nieruchomości 47
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Prezydenta Miasta wykonującego zadania starosty, wniesioną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. WSA oddalił skargi na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, który uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z 2010 r. i umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium WRN z 1956 r. o wywłaszczeniu nieruchomości. Decyzja Ministra była konsekwencją wejścia w życie nowelizacji KPA z dnia 11 sierpnia 2021 r., która wprowadziła art. 2 ust. 2. Przepis ten stanowi, że postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie nowelizacji, umarza się z mocy prawa. Skarżący kasacyjnie zarzucał, że Sąd I instancji błędnie uznał zasadność uchylenia decyzji Ministra Infrastruktury i umorzenia postępowania, twierdząc, że powinno zostać umorzone jedynie postępowanie wywołane wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podnoszono również zarzut niewłaściwego zastosowania art. 158 § 3 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za niezasadne. Sąd wyjaśnił, że art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej stanowi podstawę prawną do umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, a nie tylko postępowania z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Aby umorzenie było możliwe, konieczne jest uchylenie nieostatecznej decyzji organu nadzoru. Sąd podkreślił, że celem przepisu jest utrzymanie stanu prawnego ukształtowanego decyzją, która przez trzydzieści lat nie była kwestionowana. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego art. 158 § 3 k.p.a., NSA stwierdził, że mimo powołania przez organ niewłaściwej podstawy prawnej (art. 158 § 3 k.p.a. zamiast art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej), nie miało to istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ przesłanki do umorzenia postępowania na podstawie art. 2 ust. 2 zostały spełnione. Sąd oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA w kontekście umarzania postępowań nieważnościowych, zwłaszcza w sprawach dotyczących wywłaszczeń i decyzji sprzed wielu lat. Wyjaśnienie relacji między umorzeniem postępowania a koniecznością uchylenia decyzji organu.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej wynikającej z nowelizacji KPA z 2021 r. i może być mniej bezpośrednio stosowalne do spraw, gdzie nie zachodzą przesłanki z art. 2 ust. 2.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA wymaga uchylenia wcześniejszej decyzji organu nadzoru, czy też wystarczy umorzenie postępowania z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA wymaga uchylenia nieostatecznej decyzji organu nadzoru, a nie tylko umorzenia postępowania z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że art. 2 ust. 2 KPA stanowi samodzielną podstawę do umorzenia postępowania nieważnościowego, które nie zostało zakończone ostateczną decyzją przed wejściem w życie nowelizacji. W tym celu konieczne jest wydanie decyzji deklaratoryjnej o umorzeniu, co wymaga wcześniejszego uchylenia nieostatecznej decyzji organu nadzoru. Celem przepisu jest utrzymanie stanu prawnego ukształtowanego przez długi okres niekwestionowaną decyzją.
Czy niewłaściwe powołanie przez organ podstawy prawnej (art. 158 § 3 k.p.a. zamiast art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA) przy umarzaniu postępowania nieważnościowego, które powinno zostać umorzone z mocy prawa, ma istotny wpływ na wynik sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, niewłaściwe powołanie przez organ podstawy prawnej nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, jeśli przesłanki do umorzenia postępowania na podstawie właściwego przepisu (art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA) zostały spełnione.
Uzasadnienie
NSA uznał, że mimo powołania przez Ministra art. 158 § 3 k.p.a. zamiast art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, wydana decyzja o umorzeniu postępowania była prawidłowa, ponieważ zostały spełnione przesłanki określone w art. 2 ust. 2. Przepis ten nakazuje umorzenie postępowania nieważnościowego wszczętego po upływie 30 lat i niezakończonego ostateczną decyzją przed wejściem w życie nowelizacji.
Czy uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury z 2010 r. i umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1956 r. narusza zasadę lex retro non agit (prawo nie działa wstecz)?
Odpowiedź sądu
Nie, nie narusza.
Uzasadnienie
Sąd nie rozpatrywał tego zarzutu szczegółowo, skupiając się na interpretacji art. 2 ust. 2 KPA. Jednakże, poprzez oddalenie skargi kasacyjnej, pośrednio potwierdził, że zastosowanie art. 2 ust. 2 KPA, prowadzące do umorzenia postępowania nieważnościowego, nie narusza zasady niedziałania prawa wstecz w kontekście tej sprawy.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (22)
Główne
nowelizacja k.p.a. art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. W celu umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji konieczne jest uchylenie nieostatecznej decyzji wydanej przez pierwszoinstancyjny organ nadzoru.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 158 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ten nie znajduje zastosowania do spraw pozostających w toku w dacie wejścia w życie nowelizacji KPA, a jedynie do postępowań wszczynanych po tej dacie. Dotyczy odmowy wszczęcia postępowania.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 127 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada porządku prawnego, w tym zasada niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit).
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 77 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.a. art. 145a
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA stanowi podstawę do umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, a nie tylko postępowania z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. • Aby umorzyć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, konieczne jest uchylenie nieostatecznej decyzji organu nadzoru. • Niewłaściwe powołanie przez organ podstawy prawnej (art. 158 § 3 k.p.a. zamiast art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA) nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż przesłanki do umorzenia na podstawie art. 2 ust. 2 zostały spełnione.
Odrzucone argumenty
Minister Rozwoju i Technologii zasadnie uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia 27 kwietnia 2010 r. i umorzył w całości postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, podczas gdy powinien umorzyć tylko postępowanie wywołane wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy. • Minister pozbawiony był kompetencji do wydania jakiejkolwiek decyzji merytorycznej, ponieważ postępowanie wywołane wnioskiem o ponowne rozpatrzenie stało się bezprzedmiotowe z mocy prawa z uwagi na zmianę stanu prawnego. • Minister niewłaściwie zastosował przepis art. 158 § 3 k.p.a. do sprawy pozostającej w toku. • Umorzenie decyzji Ministra Infrastruktury z dnia 27 kwietnia 2010 r. oraz umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1956 r. narusza zasadę lex retro non agit.
Godne uwagi sformułowania
postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. • w celu umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji konieczne jest uchylenie nieostatecznej decyzji wydanej przez pierwszoinstancyjny organ nadzoru. • stanowisko skarżącego kasacyjnie jest nie do przyjęcia i z innych powodów, mianowicie w przypadku gdyby pierwszoinstanycjny organ nadzoru wydał decyzję stwierdzającą nieważność decyzji, a umorzone zostałoby tylko postępowanie z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, czy też postępowanie odwoławcze, w obrocie prawnym pozostawałaby decyzja organu nadzoru, co do której wyłączona byłaby merytoryczna jej kontrola zarówno instancyjna jak i sądowa. • mimo powołania przez organ art. 158 § 3 k.p.a. w sprawie została wydana decyzja o umorzeniu postępowaniu (a nie postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania) przy zachowaniu przesłanek określonych w art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, a więc w oparciu o podstawę prawną obowiązującą w systemie prawa, naruszenie to w okolicznościach tej sprawy nie miało wpływu na wynik sprawy, a tym bardziej istotnego wpływu na wynik sprawy
Skład orzekający
Aleksandra Łaskarzewska
przewodniczący
Elżbieta Kremer
sprawozdawca
Dariusz Chaciński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA w kontekście umarzania postępowań nieważnościowych, zwłaszcza w sprawach dotyczących wywłaszczeń i decyzji sprzed wielu lat. Wyjaśnienie relacji między umorzeniem postępowania a koniecznością uchylenia decyzji organu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej wynikającej z nowelizacji KPA z 2021 r. i może być mniej bezpośrednio stosowalne do spraw, gdzie nie zachodzą przesłanki z art. 2 ust. 2.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy starej decyzji wywłaszczeniowej i nowej interpretacji przepisów KPA, co może być ciekawe dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i nieruchomościami. Wątek potencjalnej niezgodności z Konstytucją dodaje jej wagi.
“Czy prawo działa wstecz? NSA rozstrzyga o umorzeniu starej decyzji wywłaszczeniowej po nowelizacji KPA.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.