I OSK 1067/24Uchylenie odmowy świadczenia pielęgnacyjnego opieką nad matką 44
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną I. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów, że brak jest bezpośredniego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a opieką nad matką, a także wskazał na istnienie innych dorosłych dzieci zobowiązanych do alimentacji. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz naruszenie przepisów KPA poprzez niewłaściwą kontrolę działalności administracji. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną. Sąd stwierdził, że sąd pierwszej instancji wadliwie ocenił materiał dowodowy i nie dostrzegł, że organy administracji przekroczyły granice swobodnej oceny dowodów. Wskazano, że organy nie wykazały, na czym opierają ocenę, iż opieka nie ma charakteru stałego i nieprzerwanego, a także nie uwzględniły dynamiki rezygnacji skarżącej z aktywności zawodowej. Ponadto, organ odwoławczy nie zapewnił skarżącej możliwości odniesienia się do okoliczności zakwestionowanej dopiero w decyzji odwoławczej. NSA podkreślił, że dla oceny prawa do świadczenia istotne jest ustalenie, kto faktycznie sprawuje opiekę i czy osoba ta z tego powodu nie podejmuje zatrudnienia, a samo wskazanie innych osób zobowiązanych alimentacyjnie nie uzasadnia odmowy świadczenia. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego, zwłaszcza w kontekście związku przyczynowego między opieką a rezygnacją z pracy, a także znaczenia stałej gotowości do opieki i procedury administracyjnej.
Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów o świadczeniach rodzinnych, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w innych obszarach prawa.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo zaakceptował stanowisko organu, że w sprawie nie wykazano bezpośredniego związku między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji wadliwie ocenił materiał dowodowy i nie dostrzegł, że organy administracji przekroczyły granice swobodnej oceny dowodów.
Uzasadnienie
NSA uznał, że organy administracji nie wykazały, na czym opierają ocenę, iż charakter opieki nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia, a także nie uwzględniły dynamiki rezygnacji skarżącej z aktywności zawodowej. Ponadto, organ odwoławczy nie zapewnił skarżącej możliwości odniesienia się do okoliczności zakwestionowanej dopiero w decyzji odwoławczej.
Czy istnienie innych dorosłych dzieci zobowiązanych do alimentacji wobec osoby niepełnosprawnej wyłącza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie, która z tego powodu zrezygnowała z pracy zarobkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo wskazanie innych osób zobowiązanych alimentacyjnie nie uzasadnia odmowy świadczenia. Istotne jest ustalenie, kto faktycznie sprawuje opiekę i czy osoba ta z tego powodu nie podejmuje zatrudnienia.
Uzasadnienie
Przepisy nie zawierają "zasad kolizyjnych" w ramach tej samej grupy zobowiązanych (dzieci), a dla oceny prawa do świadczenia kluczowe jest ustalenie faktycznego sprawowania opieki i jego wpływu na aktywność zawodową.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (13)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Dla oceny prawa do świadczenia pielęgnacyjnego istotne jest ustalenie, kto faktycznie sprawuje opiekę oraz czy osoba ta z tego powodu nie podejmuje zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej. Znaczenie ma nie tylko techniczny czas wykonania poszczególnych czynności, ale przede wszystkim to, czy stan osoby wymagającej opieki powoduje potrzebę stałej gotowości.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ma obowiązek podjęcia czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ma obowiązek udokumentowania poczynionych ustaleń w aktach sprawy.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ ma obowiązek uzasadnienia wydanej decyzji w sposób przewidziany w art. 107 § 3 k.p.a. Skuteczne zarzucenie naruszenia tego przepisu wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego.
k.p.a. art. 79a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy powinien zapewnić stronie realną możliwość odniesienia się do okoliczności, które zostały zakwestionowane dopiero w decyzji organu drugiej instancji.
k.p.a. art. 10 § § 1 i 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ powinien zapewnić stronie możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala skargę.
p.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA uchyla orzeczenie, jeśli skarga kasacyjna jest zasadna.
p.p.s.a. art. 193
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje skargę kasacyjną i może uchylić zaskarżony wyrok oraz rozpoznać skargę, uchylając zaskarżoną decyzję.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § ust. 1a
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Dotyczy kolejności osób zobowiązanych w dalszej kolejności (np. wnuków) i uzależnia ich prawo od niemożności sprawowania opieki przez osoby zobowiązane w bliższej kolejności (np. dzieci). Nie zawiera "zasad kolizyjnych" w ramach tej samej grupy zobowiązanych.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez błędną wykładnię i przyjęcie, że charakter opieki wykonywanej przez skarżącą umożliwia jej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. • Naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, iż zasadne było uchylenie decyzji organu drugiej instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., gdyż organ drugiej instancji nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a w zw. z art. 79a § 1 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 i 2 k.p.a. polegające na tym, że organ drugiej instancji nie zapewnił stronie możliwości wykazania zakwestionowanej okoliczności faktycznej.
Godne uwagi sformułowania
brak jest bezpośredniego i ścisłego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem bądź rezygnacją z pracy zarobkowej przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki • charakter opieki wykonywanej przez skarżącą umożliwia jej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby niepełnym wymiarze czasu pracy • nieprawidłowo Sąd pierwszej instancji ocenił, że tym wymogom organy sprostały • nie znajduje oparcia w materiale dowodowym zaaprobowane przez Sąd pierwszej instancji ustalenie, że czynności opiekuńcze wykonywane przez skarżącą mogły być realizowane bez konieczności rezygnacji z aktywności zawodowej • znaczenie ma nie tylko techniczny czas wykonania poszczególnych czynności, ale przede wszystkim to, czy stan osoby wymagającej opieki powoduje potrzebę stałej gotowości • istnienia tego związku dowodzić może sekwencja następujących po sobie zdarzeń skutkujących stopniowym wygaszaniem aktywności zarobkowej, jeżeli narastający zakres opieki nad osobą niepełnosprawną czyni dalsze wykonywanie pracy faktycznie niemożliwym albo nieracjonalnym • organ odwoławczy nie zapewnił jej realnej możliwości odniesienia się do okoliczności, która została zakwestionowana dopiero w decyzji organu drugiej instancji • Nie jest również trafne stanowisko, że sam fakt istnienia rodzeństwa skarżącej jako osób zobowiązanych alimentacyjnie wobec matki wyłączał możliwość przyznania świadczenia.
Skład orzekający
Elżbieta Kremer
przewodniczący
Aleksandra Łaskarzewska
sędzia
Maria Grzymisławska-Cybulska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego, zwłaszcza w kontekście związku przyczynowego między opieką a rezygnacją z pracy, a także znaczenia stałej gotowości do opieki i procedury administracyjnej."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów o świadczeniach rodzinnych, co może ograniczać jej bezpośrednie zastosowanie w innych obszarach prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza ważny społecznie temat świadczeń pielęgnacyjnych i trudnej sytuacji osób rezygnujących z pracy z powodu opieki nad chorym członkiem rodziny, pokazując jednocześnie zawiłości procedury administracyjnej.
“Czy rezygnacja z pracy dla chorego rodzica zawsze oznacza brak świadczenia? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.