I KZP 7/11Spółka jawna pokrzywdzony postępowanie karne
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w W. dotyczące możliwości występowania spółki jawnej w charakterze pokrzywdzonego w postępowaniu karnym. Zagadnienie wyłoniło się w związku z zażaleniem Zbigniewa M. na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania w sprawie działania na szkodę spółki jawnej „M.” Z. M., P. K. Sąd Okręgowy uznał, że spółka jawna, nie będąc osobą prawną ani fizyczną, nie może być pokrzywdzonym zgodnie z art. 49 § 1 k.p.k., co budziło wątpliwości interpretacyjne. Sąd Najwyższy, analizując przesłanki do podjęcia uchwały na podstawie art. 441 § 1 k.p.k., stwierdził, że zagadnienie prawne musi mieć bezpośredni związek z rozpoznawaną sprawą. W tym przypadku Zbigniew M. wniósł zażalenie we własnym imieniu, a nie w imieniu spółki, która już nie istniała. Sąd Najwyższy uznał, że kwestia statusu spółki jawnej jako pokrzywdzonego nie miała znaczenia dla rozpoznania dopuszczalności zażalenia, ponieważ skarżący nie był stroną postępowania ani osobą, której zaskarżone postanowienie bezpośrednio dotyczyło. Mimo to, Sąd Najwyższy rozważył możliwość występowania spółki jawnej w charakterze pokrzywdzonego, wskazując na art. 33¹ § 1 k.c., który nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów o osobach prawnych do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną. Podkreślono, że taka interpretacja jest spójna z innymi przepisami prawa i zapobiega absurdalnym konsekwencjom oraz nierównemu traktowaniu podmiotów prawa. Ostatecznie jednak, z uwagi na brak bezpośredniego związku zagadnienia z rozpoznawanym zażaleniem, Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaMożliwość występowania spółki jawnej w charakterze pokrzywdzonego w postępowaniu karnym, pomimo braku formalnej definicji w k.p.k., na podstawie odpowiedniego stosowania przepisów k.c. i wykładni systemowej.
Orzeczenie dotyczy odmowy podjęcia uchwały z przyczyn proceduralnych, jednakże zawiera istotne rozważania dotyczące wykładni prawa materialnego, które mogą mieć znaczenie dla podobnych spraw.
Zagadnienia prawne (1)
Czy spółka jawna może brać udział w postępowaniu karnym w charakterze pokrzywdzonego?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie podjął uchwały w tej sprawie, ale w uzasadnieniu wskazał, że spółka jawna może występować w postępowaniu karnym w charakterze pokrzywdzonego, gdyż stosuje się wobec niej odpowiednio przepisy o osobach prawnych (art. 33¹ § 1 k.c.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy nie miało bezpośredniego związku z rozpoznawanym zażaleniem, ponieważ skarżący (Zbigniew M.) nie był stroną postępowania ani pokrzywdzonym. Mimo to, Sąd Najwyższy rozważył kwestię statusu spółki jawnej jako pokrzywdzonego, wskazując na art. 33¹ § 1 k.c. i argumenty systemowe oraz celowościowe, które przemawiają za możliwością występowania spółki jawnej w tym charakterze w postępowaniu karnym.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Zbigniew M. | osoba_fizyczna | skarżący |
| asesor Prokuratury Rejonowej w W. | organ_państwowy | organ prowadzący postępowanie |
| Prokurator Prokuratury Generalnej | organ_państwowy | strona |
| spółka jawna „M.” Z. M., P. K. | spółka | pokrzywdzony (potencjalnie) |
Przepisy (32)
Główne
k.p.k. art. 441 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa wystąpienia sądu odwoławczego do Sądu Najwyższego z zagadnieniem prawnym wymagającym zasadniczej wykładni ustawy.
k.p.k. art. 49 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Definicja pokrzywdzonego jako osoby fizycznej lub prawnej, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo. Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę interpretacji tego przepisu w kontekście art. 33¹ § 1 k.c.
k.c. art. 33¹ § § 1
Kodeks cywilny
Nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów o osobach prawnych do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, w tym spółek jawnych.
Pomocnicze
k.p.k. art. 22 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy udziału w postępowaniu karnym.
k.p.k. art. 100 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy doręczeń.
k.p.k. art. 140
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy doręczeń.
k.p.k. art. 459 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy dopuszczalności zażalenia.
k.k. art. 296 § § 3
Kodeks karny
Przestępstwo nadużycia uprawnień.
k.s.h. art. 1 § § 2
Kodeks spółek handlowych
Definicja spółki jawnej jako spółki handlowej osobowej.
k.s.h. art. 4 § § 1 pkt 1
Kodeks spółek handlowych
Definicja spółki jawnej.
k.s.h. art. 8 § § 1
Kodeks spółek handlowych
Zdolność prawna spółki jawnej.
k.c. art. 33
Kodeks cywilny
Definicja osoby prawnej.
k.s.h. art. 12
Kodeks spółek handlowych
Definicja osoby prawnej.
k.p.c. art. 64 § § 1¹
Kodeks postępowania cywilnego
Zdolność sądowa jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi.
k.p.c. art. 65 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zdolność do czynności procesowych jednostek organizacyjnych.
k.p.a. art. 29
Kodeks postępowania administracyjnego
Strona w postępowaniu administracyjnym.
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Strona w postępowaniu administracyjnym.
k.p.a. art. 30 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Strona w postępowaniu administracyjnym.
k.p.s.w. art. 25 § § 1
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Pokrzywdzony w sprawach o wykroczenia.
k.p.s.w. art. 25 § § 4
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Oskarżyciel posiłkowy w sprawach o wykroczenia.
u.o.p.z. art. 2 § ust. 1
Ustawa o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary
Definicja podmiotu zbiorowego.
k.k.s. art. 9 § § 3
Kodeks karny skarbowy
Podmiot zbiorowy.
k.k.s. art. 24 § § 1
Kodeks karny skarbowy
Podmiot zbiorowy.
u.o.d.o.
Ustawa o ochronie danych osobowych
Strona postępowania.
k.p.k. art. 15 § § 3
Kodeks postępowania karnego
Podmioty postępowania.
k.p.k. art. 287 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podmioty postępowania.
k.k. art. 296
Kodeks karny
Przedmiot ochrony - majątek spółki jawnej.
k.s.h. art. 585
Kodeks spółek handlowych
Działanie na szkodę spółki, w tym spółki jawnej.
k.c. art. 1
Kodeks cywilny
Pojęcia osoby fizycznej i osoby prawnej.
Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw
Wprowadzenie art. 33¹ § 1 k.c.
k.p.k. art. 50
Kodeks postępowania karnego
Zakaz kumulacji ról procesowych pokrzywdzonego i oskarżonego.
k.p.k. art. 430 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Doręczenie postanowienia wydanego na podstawie art. 430 § 1 k.p.k.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy nie miało bezpośredniego związku z rozpoznawanym zażaleniem i nie było konieczne do jego rozstrzygnięcia. • Skarżący (Zbigniew M.) nie był stroną postępowania ani pokrzywdzonym, a wniósł zażalenie we własnym imieniu, podkreślając nieistnienie spółki.
Godne uwagi sformułowania
Spółka jawna może występować w postępowaniu karnym w charakterze pokrzywdzonego, gdyż stosuje się wobec niej odpowiednio przepisy o osobach prawnych (art. 33¹ § 1 k.c.). • Nie można poprzestać na rezultatach wykładni językowej przepisu art. 49 § 1 k.p.k. • Literalne odczytywanie treści art. 49 § 1 k.p.k. w odniesieniu do spółki jawnej prowadziłoby do absurdalnych konsekwencji społecznych i nierównego traktowania w systemie prawa.
Skład orzekający
J. Szewczyk
przewodniczący
D. Świecki
sędzia
M. Laskowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Możliwość występowania spółki jawnej w charakterze pokrzywdzonego w postępowaniu karnym, pomimo braku formalnej definicji w k.p.k., na podstawie odpowiedniego stosowania przepisów k.c. i wykładni systemowej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy odmowy podjęcia uchwały z przyczyn proceduralnych, jednakże zawiera istotne rozważania dotyczące wykładni prawa materialnego, które mogą mieć znaczenie dla podobnych spraw.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacyjnego na styku prawa spółek i prawa karnego procesowego, które ma praktyczne implikacje dla podmiotów gospodarczych.
“Czy spółka jawna może być ofiarą przestępstwa w polskim sądzie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 2 000 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.