Orzeczenie · 2026-04-22

I KK 58/26Uchylenie wyroku przedawnienie niealimentacji

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2026-04-22
SNKarneprzestępstwa przeciwko rodzinie i obowiązkom rodzicielskimWysokanajwyższy
niealimentacjaprzedawnieniekasacjaSąd Najwyższyprawo karnealimentyk.k.k.p.k.

Sąd Najwyższy w Izbie Karnej rozpoznał kasację Prokuratora Generalnego wniesioną na korzyść skazanego R.G. od wyroku Sądu Rejonowego w Nowym Tomyślu z dnia 17 listopada 2010 roku, sygn. akt II K 481/10. Kasacja dotyczyła skazania za przestępstwo z art. 209 § 1 k.k. (niealimentacja) popełnione w okresie od września 2003 roku do stycznia 2005 roku. Prokurator Generalny zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego, wskazując na przedawnienie karalności tego czynu, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. Sąd Najwyższy przychylił się do stanowiska kasacji. Analiza przepisów dotyczących przedawnienia karalności (art. 101 § 1 pkt 4 k.k. i art. 102 k.k.) wykazała, że 5-letni termin przedawnienia dla czynu przypisanego R.G. upłynął w styczniu 2010 roku. Postanowienie o wszczęciu dochodzenia wydano dopiero w maju 2010 roku, a przedstawienie zarzutów nastąpiło w czerwcu 2010 roku. Sąd Najwyższy podkreślił, że dla ustalenia przedawnienia decydujące znaczenie ma czyn przypisany, a nie zarzucany. W związku z tym, że czyn z pkt I wyroku Sądu Rejonowego był przedawniony, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w tej części i umorzył postępowanie na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. W konsekwencji uchylenia skazania za czyn pierwotny, utraciło moc również orzeczenie o karze łącznej.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ustalanie momentu przedawnienia karalności przestępstw, znaczenie czynu przypisanego dla oceny przedawnienia, stosowanie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. i art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w danym okresie, ale zasady przedawnienia są uniwersalne.

Zagadnienia prawne (2)

Czy skazanie za czyn z art. 209 § 1 k.k. jest dopuszczalne, jeśli karalność tego czynu ustała z powodu przedawnienia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, skazanie za czyn przedawniony jest niedopuszczalne i stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że 5-letni termin przedawnienia dla czynu z art. 209 § 1 k.k. popełnionego do stycznia 2005 roku upłynął przed wszczęciem postępowania. Brak było podstaw do przedłużenia biegu terminu przedawnienia. Skazanie za czyn przedawniony narusza art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. i stanowi podstawę do uchylenia wyroku na mocy art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.

Czy dla ustalenia terminu przedawnienia karalności decydujące znaczenie ma czyn zarzucany, czy czyn przypisany oskarżonemu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Dla ustalenia terminu przedawnienia decydujące znaczenie ma czyn przypisany oskarżonemu, a nie czyn zarzucany w akcie oskarżenia.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na ugruntowany pogląd orzeczniczy, zgodnie z którym to faktyczny czyn przypisany sprawcy, a nie ten pierwotnie zarzucany, jest podstawą do oceny przedawnienia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Uchylenie wyroku i umorzenie postępowania
Strona wygrywająca
oskarżony R.G. (w zakresie czynu przedawnionego)

Strony

NazwaTypRola
R.G.osoba_fizycznaskazany
Prokurator Generalnyorgan_państwowywnioskodawca kasacji
W.G.osoba_fizycznapokrzywdzona (małoletnia córka)

Przepisy (14)

Główne

k.k. art. 209 § § 1

Kodeks karny

Dotyczy przestępstwa uporczywego uchylania się od wykonania obowiązku alimentacyjnego.

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Wskazuje bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym pkt 9 - stwierdzenie negatywnej przesłanki procesowej (np. przedawnienie).

k.p.k. art. 17 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Określa negatywne przesłanki procesowe, w tym pkt 6 - przedawnienie karalności.

k.k. art. 101 § § 1

Kodeks karny

Określa terminy przedawnienia karalności przestępstw. W brzmieniu obowiązującym do 2 sierpnia 2005 r. pkt 5, a następnie pkt 4 (po zmianie ustawą z 3 czerwca 2005 r.) - 5 lat dla przestępstw zagrożonych karą pozbawienia wolności do lat 2.

Pomocnicze

k.k. art. 64 § § 1

Kodeks karny

Dotyczy recydywy, czyli popełnienia podobnego przestępstwa po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności.

k.k. art. 102

Kodeks karny

Określa skutki wszczęcia postępowania dla biegu terminu przedawnienia.

k.k. art. 85 § § 1

Kodeks karny

Dotyczy łączenia kar.

k.k. art. 86 § § 1

Kodeks karny

Dotyczy wymiaru kary łącznej.

k.k. art. 69 § § 1 i 2

Kodeks karny

Dotyczy warunkowego zawieszenia wykonania kary.

k.k. art. 70 § § 1 pkt 1

Kodeks karny

Dotyczy okresu próby przy warunkowo zawieszonej karze.

k.k. art. 73 § § 1

Kodeks karny

Dotyczy oddania pod dozór kuratora w okresie próby.

k.k. art. 72 § § 1 pkt 3

Kodeks karny

Dotyczy zobowiązań nakładanych na sprawcę w okresie próby.

k.p.k. art. 624 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych.

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy rozpoznania kasacji na posiedzeniu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przedawnienie karalności czynu z art. 209 § 1 k.k. popełnionego w okresie od września 2003 roku do stycznia 2005 roku. • Skazanie za czyn przedawniony stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.

Godne uwagi sformułowania

kasacja jest oczywiście zasadna • wyrok zapadł w warunkach negatywnej przesłanki procesowej określonej w art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. • jest w związku z tym dotknięty bezwzględną przyczyną odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. • dla ustalenia okresów przedawnienia karalności decydujące znaczenie ma bowiem to, jakie przestępstwo oskarżony w rzeczywistości popełnił, a więc czyn przypisany, a nie, o jakie przestępstwo został oskarżony, czyli czyn zarzucany

Skład orzekający

Jacek Błaszczyk

przewodniczący

Tomasz Artymiuk

członek

Kazimierz Klugiewicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie momentu przedawnienia karalności przestępstw, znaczenie czynu przypisanego dla oceny przedawnienia, stosowanie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. i art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w danym okresie, ale zasady przedawnienia są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest precyzyjne ustalenie dat popełnienia czynu i terminów przedawnienia, nawet w sprawach dotyczących niealimentacji. Pokazuje też rolę Sądu Najwyższego w korygowaniu błędów proceduralnych.

“Sąd Najwyższy uchyla wyrok za niealimentację z powodu przedawnienia: kluczowa data ratuje skazanego.”

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst