I GSK 961/23Odpowiedzialność organu za egzekucje cywilnoprawna
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu od wyroku WSA w Poznaniu, który uchylił postanowienia organów obciążające wierzyciela (Związek) kosztami postępowania egzekucyjnego. Sprawa dotyczyła sytuacji, w której organ egzekucyjny wszczął postępowanie na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Związek, a następnie okazało się, że egzekwowana należność miała charakter cywilnoprawny i nie podlegała egzekucji administracyjnej. WSA uznał, że odpowiedzialność za niezgodne z prawem wszczęcie egzekucji ponosi organ egzekucyjny. Dyrektor IAS zarzucił w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię art. 29 § 1 oraz niewłaściwe zastosowanie art. 64cd § 7 i art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). Twierdził, że organ egzekucyjny nie jest upoważniony do badania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, a odpowiedzialność za błędne określenie należności ponosi wierzyciel. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że organ egzekucyjny ma obowiązek z urzędu badać dopuszczalność egzekucji administracyjnej, w tym czy obowiązek podlega egzekucji administracyjnej (art. 29 § 1 u.p.e.a.). W tej sprawie należność miała charakter cywilnoprawny i nie mogła być dochodzona w trybie egzekucji administracyjnej, co powinien był ustalić organ egzekucyjny na wstępnym etapie. Ponieważ organ egzekucyjny nie dopełnił tego obowiązku i przystąpił do egzekucji, to on ponosił odpowiedzialność za niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie postępowania. W związku z tym, zgodnie z art. 64c § 3 u.p.e.a., wierzyciel nie mógł zostać obciążony kosztami egzekucyjnymi. NSA uznał, że WSA prawidłowo uchylił postanowienia organów i nie naruszył przepisów prawa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu obowiązków organu egzekucyjnego w zakresie badania dopuszczalności egzekucji administracyjnej, zwłaszcza w przypadku należności o charakterze cywilnoprawnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, gdy egzekucja była niezgodna z prawem z powodu błędnego zakwalifikowania należności przez organ egzekucyjny.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ egzekucyjny ponosi odpowiedzialność za niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej, gdy egzekwowana należność ma charakter cywilnoprawny i nie podlega egzekucji administracyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ egzekucyjny ponosi odpowiedzialność, jeśli nie zbadał na wstępnym etapie dopuszczalności egzekucji administracyjnej i wszczął ją mimo braku podstaw prawnych.
Uzasadnienie
Organ egzekucyjny ma obowiązek z urzędu badać dopuszczalność egzekucji administracyjnej, w tym czy obowiązek podlega egzekucji administracyjnej. Jeśli należność ma charakter cywilnoprawny, organ powinien odmówić wszczęcia egzekucji i zawiadomić wierzyciela. Niewykonanie tego obowiązku skutkuje odpowiedzialnością organu za niezgodne z prawem wszczęcie egzekucji.
Czy organ egzekucyjny jest uprawniony do badania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organ egzekucyjny bada dopuszczalność egzekucji, ale nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Powinien jednak ocenić, czy obowiązek podlega egzekucji administracyjnej.
Uzasadnienie
Przepisy prawa egzekucyjnego nakładają na organ egzekucyjny obowiązek weryfikacji dopuszczalności egzekucji, co obejmuje ocenę charakteru prawnego egzekwowanej należności. Organ nie może jednak wkraczać w merytoryczną ocenę obowiązku, która należy do wierzyciela lub sądu.
Kto ponosi odpowiedzialność za obciążenie wierzyciela zwróconymi zobowiązanemu kosztami egzekucyjnymi, gdy egzekucja okazała się niezgodna z prawem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Jeśli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża się nim wierzyciela. Jeśli spowodował je organ egzekucyjny, to organ ponosi koszty.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 64c § 3 u.p.e.a., koszty egzekucyjne zwrócone zobowiązanemu obciążają wierzyciela, jeśli to on spowodował niezgodne z prawem wszczęcie lub prowadzenie egzekucji. W przeciwnym razie, koszty te obciążają organ egzekucyjny.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (21)
Główne
p.p.s.a. art. 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.e.a. art. 2 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Niepodatkowe należności budżetowe, do których stosuje się przepisy ustawy o finansach publicznych, podlegają egzekucji administracyjnej.
u.p.e.a. art. 29 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej.
u.p.e.a. art. 64c § 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża się nim wierzyciela.
u.p.e.a. art. 64cd § 7
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny obciąża wierzyciela zwróconymi zobowiązanemu kosztami egzekucyjnymi, chyba że niezgodne z prawem wszczęcie lub prowadzenie egzekucji spowodował organ egzekucyjny.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 3a § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 29 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 29 § 2a
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 64 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 64 § 5
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 64c § 5
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 64c § 6
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 64c § 11
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.s.g. art. 8 § 2b
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 64 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 64 § 5
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.f.p. art. 60 § 8
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
u.f.p. art. 67
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ egzekucyjny ponosi odpowiedzialność za niezgodne z prawem wszczęcie egzekucji, gdy należność ma charakter cywilnoprawny i nie podlega egzekucji administracyjnej, co powinien był zbadać na wstępnym etapie. • Należność wynikająca z uchwały Związku dotycząca kosztów budowy miała charakter cywilnoprawny i nie mogła być dochodzona w trybie egzekucji administracyjnej. • Organ egzekucyjny nie może ograniczyć się do formalnej weryfikacji tytułu wykonawczego, lecz musi zbadać dopuszczalność egzekucji administracyjnej.
Odrzucone argumenty
Organ egzekucyjny nie jest upoważniony do badania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji. • Wierzyciel, a nie organ egzekucyjny, ponosi odpowiedzialność za błędne określenie rodzaju należności w tytule wykonawczym. • Sąd pierwszej instancji wadliwie zastosował przepisy dotyczące obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi.
Godne uwagi sformułowania
organ egzekucyjny ma obowiązek z urzędu badać dopuszczalność egzekucji administracyjnej • należność miała charakter cywilnoprawny i nie mogła być dochodzona w trybie egzekucji administracyjnej • organ egzekucyjny powinien był również uwzględnić stanowisko Burmistrza O. wyrażone w pismach z 1 i 7 grudnia 2020 r., wskazujące na cywilny charakter należności • nie może ograniczać się, jak wskazano w skardze kasacyjnej, tylko do formalnej analizy tytułu wykonawczego
Skład orzekający
Piotr Pietrasz
przewodniczący
Henryk Wach
członek
Jacek Surmacz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu obowiązków organu egzekucyjnego w zakresie badania dopuszczalności egzekucji administracyjnej, zwłaszcza w przypadku należności o charakterze cywilnoprawnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, gdy egzekucja była niezgodna z prawem z powodu błędnego zakwalifikowania należności przez organ egzekucyjny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe zakwalifikowanie rodzaju należności do egzekucji i jakie konsekwencje proceduralne i finansowe niesie za sobą błąd organu egzekucyjnego. Jest to istotne dla zrozumienia granic odpowiedzialności administracyjnej.
“Organ egzekucyjny zapłacił za błąd: egzekucja cywilnoprawna kosztowała go fortunę.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.