I GSK 404/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSpółka C. Sp. z o.o. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który oddalił jej skargę na czynność Prezydenta Miasta Włocławka w przedmiocie błędnego ustalenia wysokości należnej dotacji oświatowej. Spółka zarzucała naruszenie przepisów procesowych i materialnych, w tym art. 133 § 1 ppsa poprzez błędną ocenę materiału dowodowego, a także naruszenie przepisów ustawy Prawo oświatowe, ustawy o finansowaniu zadań oświatowych oraz Konstytucji RP. Argumentowała, że ustalona miesięczna stawka dotacji w kwocie niecałych 3 zł na słuchacza stanowi jedynie iluzoryczne wypełnienie obowiązku finansowania, uniemożliwiając prowadzenie działalności oświatowej, która nie jest działalnością gospodarczą. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, oddalił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że zarzuty naruszenia przepisów procesowych nie zostały należycie uzasadnione. Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, NSA stwierdził, że przepisy Konstytucji, na które powoływała się skarżąca (art. 70 ust. 4, art. 2, art. 7, art. 70 Konstytucji), nie nakładają na władze publiczne obowiązku finansowania szkół niepublicznych w takim samym zakresie jak szkół publicznych. Podkreślono, że Konstytucja gwarantuje prawo do indywidualnej pomocy finansowej dla uczniów i studentów, a nie bezpośrednio dla szkół niepublicznych. Sąd podzielił stanowisko, że ustalenie dotacji dla szkoły niepublicznej w kwocie zgodnej z przepisami ustawy nie narusza zasady dwusektorowości szkolnictwa ani wolności tworzenia szkół niepublicznych. NSA powołał się na wcześniejsze orzecznictwo w analogicznych sprawach.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących finansowania szkół niepublicznych, zakresu konstytucyjnego prawa do wykształcenia oraz obowiązków państwa w tym zakresie.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji finansowania szkół niepublicznych i może być stosowane w sprawach o podobnym stanie faktycznym i prawnym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy ustalenie przez organ dotacji oświatowej na poziomie niecałych 3 zł miesięcznie na słuchacza stanowi wystarczające finansowanie działalności szkoły niepublicznej i czy nie narusza to konstytucyjnych praw do wykształcenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustalenie dotacji w takiej kwocie nie narusza przepisów Konstytucji ani prawa do wykształcenia, ponieważ Konstytucja nie nakłada obowiązku finansowania szkół niepublicznych na równi ze szkołami publicznymi, a prawo do indywidualnej pomocy finansowej adresowane jest do uczniów, nie do szkół.
Uzasadnienie
NSA uznał, że Konstytucja gwarantuje prawo do indywidualnej pomocy finansowej dla uczniów, a nie bezpośrednio dla szkół niepublicznych. Podkreślono, że przepisy dotyczące finansowania szkół niepublicznych, w tym wysokość dotacji, nie naruszają zasady dwusektorowości szkolnictwa ani prawa do wykształcenia.
Czy prowadzenie szkół niepublicznych jest działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów?
Odpowiedź sądu
Prowadzenie szkół niepublicznych nie jest działalnością gospodarczą, jednakże większość takich szkół jest częściowo finansowana przez czesne, a podstawowa odpowiedzialność za ich gospodarkę finansową spoczywa na założycielach.
Uzasadnienie
Sąd potwierdził, że prowadzenie szkół nie jest działalnością gospodarczą, ale zaznaczył, że szkoły niepubliczne mają być finansowane w mniejszym stopniu ze środków publicznych niż szkoły publiczne, a ich gospodarka finansowa leży w gestii założycieli.
Czy sąd administracyjny ma obowiązek z urzędu badać konstytucyjność przepisów rozporządzenia wykonawczego?
Odpowiedź sądu
Sędzia nie jest związany przepisami rozporządzenia, co wynika z treści art. 178 ust. 1 Konstytucji, a sądy administracyjne badają zgodność przepisów z Konstytucją w ramach rozpoznawanej sprawy.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że zarzut niezbadania konstytucyjności rozporządzenia jest niezasadny, ponieważ sądy podlegają Konstytucji i badają zgodność przepisów z nią, a nie są związane przepisami rozporządzenia w sposób wyłączający taką kontrolę.
Przepisy (22)
Pomocnicze
u.p.o. art. 170 § § 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
ppsa art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 146 § § 1 zdanie drugie
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 174 § pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 193 § zdanie drugie
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ppsa art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ufzo art. 26 § ust. 2
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
ufzo art. 33 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych
upo art. 1 § ust. 1, 3, 4, 9, 10, 11, 14
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
upo art. 10
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
upo art. 11
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
rozporządzenie MEN art. 3 § § 3
Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 22 grudnia 2022 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2023
Konstytucja art. 70 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polski z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polski z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Konstytucja art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polski z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Konstytucja art. 70 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polski z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Konstytucja art. 178 § § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polski z dnia 2 kwietnia 1997 r.
u.d.j.s.t. art. 28 § ust. 6
Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 150, art. 133 § 1 w zw. z 134 § 1 ppsa poprzez dokonanie przez sąd sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego oceny materiału dowodowego. • Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 26 § 2 w zw. z art. 33 ust. 1 ufzo w zw. z art. 1 ust. 1, 3, 4, 9, 10, 11, 14, art. 10, art. 11 art. I art. 170 § 1 upo w zw. z § 3 rozporządzenia MEN poprzez błędne przyjęcie, iż prawidłowe było ustalenie miesięcznej stawki dotacji na 1 słuchacza w kwocie niecałych 3 zł. • Naruszenie art. 70 ust. 4 Konstytucji poprzez uznanie, iż ustalenie stawki dotacji w kwocie, która nie pozwala na prowadzenie kształcenia, nie stanowi naruszenia prawa obywateli do powszechnego i równego dostępu do wykształcenia. • Naruszenie art. 2, art. 7 w zw. z art. 70 Konstytucji, poprzez uznanie, iż ustalenie stawki dotacji w kwocie poniżej 3 zł stanowi dopuszczalną formę realizacji ustawowych obowiązków finansowania zadań oświatowych. • Naruszenie art. 178 § 1 Konstytucji poprzez niezbadanie konstytucyjności przepisów rozporządzenia MEN.
Godne uwagi sformułowania
ustalenie kwoty dotacji oświatowej na poziomie niecałych 3 zł miesięcznie na słuchacza nie stanowi pozornego finansowania działalności oświatowej szkół • kwota ta nie pozwala na pokrycie w zasadzie żadnych wydatków związanych z procesem kształcenia słuchacza • działalność skarżącej jest działalnością komercyjną • prowadzenie szkół nie jest działalnością gospodarczą • skarżąca prowadząc je realizuje zadanie publiczne • ustalony przez ustawodawcę system premiuje szkoły, które osiągają wysoką zdawalność egzaminów • taka wysokość dotacji oświatowej stanowi jedynie iluzoryczne wypełnienie obowiązku finansowania działalności oświatowej szkoły • nie może prowadzić działalności gospodarczej, a w konsekwencji pozyskiwać środków na kredytowanie działalności szkoły • ustalenie stawki dotacji w kwocie, która nie pozwala na prowadzenie kształcenia, nie stanowi naruszenia prawa obywateli do powszechnego i równego dostępu do wykształcenia • ustalenie stawki dotacji w kwocie, na poziomie poniżej 3 zł stanowi dopuszczalną formę realizacji ustawowych obowiązków finansowania zadań oświatowych • nie narusza art. 70 ust. 3 Konstytucji ustalenie dotacji dla szkoły niepublicznej w kwocie zgodnej z przepisami ustawy o finansowaniu zadań oświatowych • Na władzy publicznej nie ciąży bowiem – jak już wcześniej wskazano – obowiązek finansowania szkół niepublicznych w takim samym lub zbliżonym zakresie jak w odniesieniu do szkół publicznych.
Skład orzekający
Bogdan Fischer
przewodniczący
Piotr Kraczowski
sprawozdawca
Tomasz Smoleń
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących finansowania szkół niepublicznych, zakresu konstytucyjnego prawa do wykształcenia oraz obowiązków państwa w tym zakresie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji finansowania szkół niepublicznych i może być stosowane w sprawach o podobnym stanie faktycznym i prawnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu finansowania edukacji niepublicznej i potencjalnych nierówności w dostępie do niej, co może zainteresować zarówno prawników, jak i szerszą publiczność.
“Czy 3 zł dotacji na ucznia to wystarczające finansowanie edukacji? NSA rozstrzyga spór o dotacje dla szkół niepublicznych.”
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.