Orzeczenie · 2025-10-16

I GSK 1744/22

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2025-10-16
NSAAdministracyjneŚredniansa
fundusze UEnadpłatazwrot środkównieprawidłowościpostępowanie administracyjnegminadotacjekwalifikowalność wydatków

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Gminy P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który oddalił skargę gminy na decyzję Zarządu Województwa Łódzkiego. Decyzja ta dotyczyła stwierdzenia nadpłaty wraz z odsetkami i zwrotu kwoty w związku z realizacją projektu finansowanego z funduszy Unii Europejskiej. Gmina zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym Ordynacji podatkowej i umowy o dofinansowanie, twierdząc, że nie wystąpiły nieprawidłowości przy realizacji projektu, a wpłacona kwota jest nienależna. Podniesiono również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, wskazując na niewyjaśnienie stanu faktycznego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał zarzuty za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że obowiązek zwrotu środków publicznych pochodzących z funduszy UE wynika z mocy prawa w przypadku ich wykorzystania niezgodnie z przeznaczeniem lub procedurami. W ocenie NSA, gmina nie wykazała istnienia nadpłaty, a środki zostały wykorzystane niezgodnie z wytycznymi i umową o dofinansowanie. Sąd zwrócił uwagę, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty toczy się w trybie przepisów o nadpłacie, a nie postępowania podatkowego, a zwrot środków w terminie powoduje wygaśnięcie zobowiązania. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu środków z funduszy UE, kwalifikowalności wydatków oraz rozróżnienia między nadpłatą podatku a obowiązkiem zwrotu środków publicznych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji realizacji projektu z funduszy UE i zastosowania przepisów Ordynacji podatkowej w kontekście zwrotu środków.

Zagadnienia prawne (3)

Czy środki wydatkowane na realizację projektu finansowanego z funduszy UE, które zostały uznane za niekwalifikowalne z powodu naruszenia procedur i wytycznych, mogą stanowić podstawę do stwierdzenia nadpłaty?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, środki wydatkowane niezgodnie z przeznaczeniem lub procedurami podlegają zwrotowi wraz z odsetkami i nie stanowią nadpłaty w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że obowiązek zwrotu środków UE wynika z mocy prawa w przypadku ich wykorzystania niezgodnie z przeznaczeniem lub procedurami. Zwrot ten nie jest traktowany jako nadpłata podatku, a jedynie jako wykonanie obowiązku prawnego.

Czy postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty środków UE, w którym beneficjent kwestionuje zasadność ich zwrotu, powinno być prowadzone w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące nadpłaty, czy też przepisy dotyczące zwrotu środków z funduszy UE?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty środków UE, gdy beneficjent kwestionuje zasadność ich zwrotu, toczy się w trybie przepisów o nadpłacie Ordynacji podatkowej, ale ocena zasadności zwrotu opiera się na przepisach ustawy o finansach publicznych dotyczących funduszy UE.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że choć wniosek o stwierdzenie nadpłaty inicjuje postępowanie w trybie przepisów o nadpłacie, to ocena, czy środki podlegają zwrotowi, opiera się na przepisach ustawy o finansach publicznych, a nie na przepisach podatkowych.

Czy naruszenie przepisów postępowania przez sąd pierwszej instancji, polegające na niewyjaśnieniu stanu faktycznego, może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej?

Odpowiedź sądu

Tak, ale tylko jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a skarżący kasacyjnie musi wykazać ten związek przyczynowy.

Uzasadnienie

NSA wskazał, że zarzut naruszenia przepisów postępowania musi być precyzyjnie sformułowany, a skarżący musi wykazać, w jaki sposób konkretne uchybienie sądu pierwszej instancji mogło wpłynąć na wynik sprawy.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odrzucono skargę
Oddalono skargę kasacyjną.

Przepisy (24)

Główne

p.p.s.a. art. 174

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 72 § § 1 pkt 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 75 § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

u.f.p. art. 207 § ust. 1 pkt 1 i 2

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 184

Ustawa o finansach publicznych

k.p.a. art. 7

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 59 § § 1 pkt 9

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 21 § § 1 pkt 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 21 § § 3

Ustawa - Ordynacja podatkowa

u.f.p. art. 60 § pkt 6

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 207 § ust. 8 pkt 1

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 207 § ust. 9

Ustawa o finansach publicznych

u.f.p. art. 207 § ust. 10

Ustawa o finansach publicznych

k.p.a. art. 61 § § 1 i 4

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. a

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 2 § pkt 6

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. a

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 72 § 1 pkt 1 i art. 75 Ordynacji podatkowej przez błędne przyjęcie, że nadpłata nie wystąpiła z uwagi na nieprawidłowości przy realizacji projektu. • Naruszenie § 1 ust. 12 umowy o dofinansowanie poprzez błędne przyjęcie, że wydatki nie zostały poniesione w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny. • Naruszenie § 4 ust. 1 pkt 3 umowy o dofinansowanie poprzez przyjęcie, że wymiana okien nastąpiła niezgodnie z założeniami wniosku. • Naruszenie § 4 ust. 1 pkt 3 umowy o dofinansowanie poprzez błędne przyjęcie, że montaż opraw natynkowych był niezgodny z audytem i kosztorysem. • Naruszenie art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych poprzez błędne zastosowanie, skutkujące przyjęciem braku podstaw do stwierdzenia nadpłaty. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez wydanie orzeczenia bez pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Godne uwagi sformułowania

Obowiązek zwrotu środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej wynika z mocy prawa (podlegają zwrotowi, ponieważ są wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystane z naruszeniem procedur, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości). • Decyzja określająca kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych potwierdza jedynie istnienie zobowiązania powstałego z mocy prawa. • Zobowiązanie zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, a także odsetki od tych środków i od tych należności wygasło przez zapłatę.

Skład orzekający

Beata Sobocha-Holc

przewodniczący

Henryk Wach

sprawozdawca

Piotr Kraczowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu środków z funduszy UE, kwalifikowalności wydatków oraz rozróżnienia między nadpłatą podatku a obowiązkiem zwrotu środków publicznych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji realizacji projektu z funduszy UE i zastosowania przepisów Ordynacji podatkowej w kontekście zwrotu środków.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia finansowania projektów z funduszy UE i potencjalnych konsekwencji nieprawidłowości w wydatkowaniu środków. Jest interesująca dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i funduszami UE.

Gmina przegrywa spór o zwrot środków z UE – kluczowe zasady kwalifikowalności wydatków.

Sektor

administracyjne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst