Orzeczenie · 2026-02-19

I GSK 1303/24Oddalenie skargi kasacyjnej ZUS umorzenie należności 2

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2026-02-19

NSAUbezpieczenia społeczneWysokansa

ubezpieczenia społeczneskładkiumorzenie należnościZUSprawo pracypostępowanie administracyjneskarga kasacyjnaNSA

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę skarżącego na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne. Skarżący zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania (m.in. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 7, 77, 156, 107 § 3, 138 § 1 pkt 1, 105 KPA) oraz prawa materialnego (art. 61a KPA w zw. z art. 123 i 83b ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a także art. 30 i 28 ust. 3 pkt 4c tej ustawy). Podstawą skargi kasacyjnej było twierdzenie, że organ powinien był merytorycznie rozpoznać wniosek o umorzenie składek, a nie odmawiać wszczęcia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja ZUS i wyrok WSA są prawidłowe, ponieważ art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (u.s.u.s.) wyklucza możliwość umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. W związku z tym, organ nie mógł merytorycznie rozpoznać wniosku skarżącego, a odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 KPA była uzasadniona brakiem przedmiotu postępowania. Sąd powołał się na własne wcześniejsze orzecznictwo, w tym wyrok z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1520/11, potwierdzające ścisłą interpretację art. 30 u.s.u.s. W konsekwencji, zarzuty dotyczące naruszenia przepisów o postępowaniu dowodowym i merytorycznym rozpoznaniu sprawy zostały uznane za bezzasadne.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w kontekście odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia składek finansowanych przez pracowników.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której wnioskodawca domaga się umorzenia składek, które sam nie opłacał, a które były finansowane przez pracowników.

Zagadnienia prawne (1)

Czy organ administracji publicznej ma obowiązek merytorycznego rozpatrzenia wniosku o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, czy też może odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a KPA, jeśli przepisy prawa materialnego (art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) wykluczają możliwość umorzenia takich składek?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Organ ma prawo odmówić wszczęcia postępowania, jeśli przepisy prawa materialnego wykluczają możliwość merytorycznego rozpatrzenia wniosku. Art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się przepisów o umarzaniu należności, co oznacza brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania wniosku.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził, że art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ma ścisłe zastosowanie i wyklucza możliwość umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. W związku z tym, organ nie mógł merytorycznie rozpoznać wniosku skarżącego, a odmowa wszczęcia postępowania była uzasadniona brakiem przedmiotu postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie.

Przepisy (23)

Główne

k.p.a. art. 61a § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Przepis ten stanowi podstawę do odmowy wszczęcia postępowania, gdy przedmiotem postępowania jest żądanie, które nie może być merytorycznie rozpatrzone.

u.s.u.s. art. 30

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Przepis ten wyklucza możliwość umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek.

Pomocnicze

u.s.u.s. art. 28

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Przepis określający podstawę do umarzania należności z tytułu składek, który nie ma zastosowania do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek.

u.s.u.s. art. 83b § ust. 1

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy zasady prawdy obiektywnej i obowiązku organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy obowiązku zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa.

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy wymogów formalnych uzasadnienia decyzji.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 105

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego.

p.p.s.a. art. 151