I GSK 111/26Przedawnienie składki ZUS umorzenie należności 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku A. G. o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy, które wyniosły łącznie 165.905,41 zł. Po kilku decyzjach odmownych ZUS i uchyleniach przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, WSA w Gliwicach wyrokiem z 14 października 2025 r. ponownie uchylił decyzję ZUS. Sąd I instancji powołał się na art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wskazując, że organ był związany wcześniejszą oceną prawną sądu, która nie została w pełni zrealizowana. Kluczowym problemem była kwestia przedawnienia należności. ZUS nie wykazał w sposób wystarczający, że należności nie uległy przedawnieniu, a w aktach brakowało dokumentów źródłowych potwierdzających zawieszenie lub przerwanie biegu terminu przedawnienia. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną ZUS, uchylił wyrok WSA. NSA uznał, że WSA naruszył art. 153 p.p.s.a., kwestionując prawidłowe ustalenie, że w dacie złożenia wniosku istniały wszystkie elementy sprawy administracyjnej w przedmiocie umorzenia należności. NSA podkreślił, że przedawnienie nie jest przesłanką uzasadniającą wniosek o umorzenie zaległości, a ZUS nie ma kompetencji do rozstrzygania tej kwestii w postępowaniu o umorzenie. Sąd wskazał, że dane zgromadzone na koncie płatnika składek w systemie informatycznym ZUS mają walor zaufania publicznego i stanowią dowód, chyba że zostanie przeprowadzony dowód przeciwny. NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, odstępując od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przedawnienia składek ZUS, obowiązków organów w postępowaniu o umorzenie należności, waloru dowodowego danych z systemu ZUS oraz zastosowania art. 153 p.p.s.a.
Sprawa dotyczy specyficznych przepisów dotyczących umarzania należności ZUS i przedawnienia składek.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd administracyjny pierwszej instancji, uchylając decyzję organu, prawidłowo zastosował art. 153 p.p.s.a. i czy organ prawidłowo zrealizował wskazania sądu dotyczące przedawnienia należności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji naruszył art. 153 p.p.s.a. poprzez wadliwą kontrolę zasadności decyzji i niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego oraz ocenę sposobu przeprowadzenia postępowania przez organ.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA nie w pełni zrealizował wcześniejsze wskazania sądu dotyczące przedawnienia, a ZUS nie wykazał w sposób wystarczający, że należności nie uległy przedawnieniu, brakowało dokumentów źródłowych.
Czy przedawnienie należności z tytułu składek jest przesłanką do umorzenia tych należności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przedawnienie nie jest przesłanką, której zaistnienie uzasadnia wniosek o umorzenie zaległości.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że kwestia przedawnienia należności nie mieści się w granicach sprawy dotyczącej umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. ZUS nie ma kompetencji do rozstrzygania tej kwestii w postępowaniu o umorzenie.
Jaki jest walor dowodowy danych zgromadzonych na koncie płatnika składek w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Dane te mają walor zaufania publicznego i stanowią dowód, chyba że zostanie przeprowadzony dowód przeciwny w trybie art. 34 ust. 6 u.s.u.s.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że dane z systemu ZUS są środkiem dowodowym w postępowaniu administracyjnym i sądowym, a możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko ich treści jest ograniczona do wniosku płatnika składek.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (14)
Główne
p.p.s.a. art. 153
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
u.s.u.s. art. 24 § 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne.
u.s.u.s. art. 24 § 5b
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
u.s.u.s. art. 28 § 2, 3, 3a, 3b
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Określa zasady umarzania należności z tytułu składek, w tym możliwość umorzenia pomimo braku całkowitej nieściągalności w uzasadnionych przypadkach.
Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne art. 3 § 1
Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 183
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.
k.p.a. art. 7
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej jest obowiązany podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, dowodów oraz przyczyn odmowy wiarygodności innym dowodom; uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji.
u.s.u.s. art. 34 § 1, 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Informacje zawarte na koncie ubezpieczonego i płatnika składek prowadzonych w formie elektronicznej są środkiem dowodowym w postępowaniu.
upea art. 33 § 1 pkt 5
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części, między innymi wskutek przedawnienia.
upea art. 59 § 1 pkt 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadkach wskazanych w tym przepisie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd I instancji naruszył art. 153 p.p.s.a. poprzez wadliwą kontrolę zasadności decyzji i niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego. • ZUS nie wykazał w sposób wystarczający, że należności nie uległy przedawnieniu, a w aktach brakowało dokumentów źródłowych. • Przedawnienie nie jest przesłanką uzasadniającą wniosek o umorzenie zaległości.
Odrzucone argumenty
Zarzuty skargi kasacyjnej ZUS dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz art. 28 u.s.u.s. przez Sąd I instancji.
Godne uwagi sformułowania
Sąd I instancji wskazał na konieczność ponownej szczegółowej analizy kwestii przedawnienia • Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy • ZUS naruszył art. 153 p.p.s.a. • Stanowisko ZUS w kwestii nieprzedawnienia należności z tytułu składek nadal nie poddaje się kontroli sądowoadministracyjnej • Przedawnienie nie jest przesłanką, której zaistnienie uzasadnia wniosek o umorzenie zaległości • Dane zgromadzone na kontach płatników składek dostępnym w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS przysługuje walor zaufania publicznego
Skład orzekający
Henryk Wach
sprawozdawca
Joanna Wegner
członek
Piotr Pietrasz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia składek ZUS, obowiązków organów w postępowaniu o umorzenie należności, waloru dowodowego danych z systemu ZUS oraz zastosowania art. 153 p.p.s.a."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych przepisów dotyczących umarzania należności ZUS i przedawnienia składek.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii przedawnienia składek ZUS, co ma bezpośrednie przełożenie na sytuację wielu przedsiębiorców i ubezpieczonych. Wyjaśnia, jak sądy podchodzą do dowodów z systemów informatycznych i obowiązków organów.
“ZUS nie może ignorować przedawnienia składek – NSA wyjaśnia, jak liczyć terminy i jakie dowody są kluczowe.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.