I FSK 2269/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki L. sp. z o.o. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora IAS dotyczącą określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w VAT za 2020 r. oraz zabezpieczenia jej na majątku podatnika. Spółka zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 33 Ordynacji podatkowej, kwestionując zasadność zastosowania zabezpieczenia majątkowego. Podnosiła, że nie podejmowała działań mogących wzbudzić obawę organów o niewywiązanie się z zobowiązań. Zarzucała również naruszenie przepisów dotyczących VAT (art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a i art. 86 ust. 1 i 2 w zw. z art. 108 ust. 1 i ust. 2 ustawy o PTU) poprzez bezpodstawne przyjęcie, że faktury nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Dodatkowo podnosiła zarzuty naruszenia Konstytucji RP (art. 2 i 7) oraz art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, a także art. 2a Ordynacji podatkowej. W zakresie przepisów postępowania, zarzucała naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe przedstawienie stanu faktycznego i wybiórczą prezentację okoliczności. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzut naruszenia art. 33 Ordynacji podatkowej jest chybiony, gdyż przesłanką zastosowania zabezpieczenia jest uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania, która może wynikać z różnych okoliczności faktycznych, a nie tylko z działań podatnika. W tej sprawie obawa ta była uzasadniona ze względu na znaczną wartość zaległości (ponad 14 mln zł VAT, 37 mln zł CIT, PIT, PPR oraz ponad 13 mln euro wobec dostawcy) oraz brak majątku spółki. NSA podkreślił, że postępowanie zabezpieczające nie rozstrzyga sprawy co do istoty, a jedynie uprawdopodabnia wysokość zaległości. Sąd uznał również, że w postępowaniu zabezpieczającym organy nie stosują przepisów dotyczących VAT (art. 88, 86, 108), a ocena rzetelności faktur nastąpi w postępowaniu wymiarowym. Zarzuty dotyczące naruszenia Konstytucji RP i art. 121 Ordynacji podatkowej uznano za nieuzasadnione, gdyż kwestie świadomego uczestnictwa w transakcjach VAT będą badane w postępowaniu wymiarowym. Zarzut naruszenia art. 2a Ordynacji podatkowej uznano za chybiony, gdyż nie powołano się na wątpliwości co do prawa lub faktów. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a., uznano za ogólnikowe i nieuzasadnione, gdyż uzasadnienie wyroku WSA umożliwiało kontrolę instancyjną, a spółka nie wykazała konkretnych uchybień.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie zastosowania zabezpieczenia majątkowego w VAT, interpretacja przesłanki uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania, rozgraniczenie postępowania zabezpieczającego od wymiarowego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej (znaczne zaległości, brak majątku) i dotyczy postępowania zabezpieczającego, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy VAT.
Zagadnienia prawne (3)
Czy uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania podatkowego, jako przesłanka zastosowania zabezpieczenia na majątku podatnika, może wynikać z obiektywnych okoliczności, takich jak znaczna wartość zaległości i brak majątku, niezależnie od działań podatnika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania podatkowego może wynikać z obiektywnych okoliczności, niezależnie od tego, czy podatnik podejmuje jakieś szczególne działania. Trwałe nieuiszczanie wymagalnych zobowiązań oraz brak majątku mogą stanowić podstawę do zastosowania zabezpieczenia.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że przesłanka uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania (art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej) nie wymaga ustalenia, że podatnik podejmuje działania mogące wzbudzać obawę organów. Obawa może wynikać z obiektywnych okoliczności, takich jak znaczna wartość potencjalnego zobowiązania i brak majątku, z którego mogłoby zostać wykonane.
Czy w postępowaniu zabezpieczającym w podatku VAT organy stosują przepisy dotyczące odliczania podatku naliczonego (art. 88, 86, 108 ustawy o PTU) i oceniają rzetelność faktur?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w postępowaniu zabezpieczającym organy nie stosują przepisów dotyczących odliczania podatku naliczonego ani nie dokonują ostatecznej oceny rzetelności faktur. Postępowanie to ma na celu jedynie uprawdopodobnienie wysokości zaległości na potrzeby wydania decyzji zabezpieczającej, a ostateczna ocena nastąpi w postępowaniu wymiarowym.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że w postępowaniu zabezpieczającym organ nie określa zobowiązania podatkowego ani nie orzeka o obowiązku zapłaty. Nie stosuje przepisów art. 88, 86, 108 ustawy o PTU. Ocena rzetelności faktur i ewentualne zaniżenie zobowiązania podatkowego nastąpi w postępowaniu wymiarowym.
Czy zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a., są uzasadnione, jeśli są ogólnikowe i nie wskazują konkretnych uchybień sądu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty naruszenia przepisów postępowania są nieuzasadnione, jeśli są ogólnikowe i nie zawierają konkretnych wyjaśnień dotyczących wadliwości uzasadnienia wyroku lub ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
NSA uznał, że zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. i innych przepisów proceduralnych były ogólnikowe. Skarżąca nie wykazała, na czym polegało nieprawidłowe przedstawienie stanu faktycznego, jakie istotne okoliczności pominięto, ani jakie dowody należało ocenić odmiennie. Uzasadnienie wyroku WSA umożliwiało kontrolę instancyjną.
Przepisy (10)
Główne
O.p. art. 33 § § 1-2
Ordynacja podatkowa
Przesłanką zastosowania zabezpieczenia na majątku podatnika jest uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania. Okoliczności uzasadniające tę obawę mają charakter przykładowy i powinny zostać uprawdopodobnione, a nie udowodnione.
Pomocnicze
O.p. art. 121 § § 1
Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów kontroli państwowej, interpretowana w kontekście postępowania zabezpieczającego.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów, stanowisk stron, podstawę prawną i jej wyjaśnienie, umożliwiając kontrolę instancyjną.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna orzekania przez NSA o oddaleniu skargi kasacyjnej.
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przepis dotyczący braku prawa do obniżenia kwoty podatku należnego lub zwrotu kwoty podatku naliczonego, który nie jest stosowany w postępowaniu zabezpieczającym.
u.p.t.u. art. 86 § ust. 1-2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przepis dotyczący prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, który nie jest stosowany w postępowaniu zabezpieczającym.
u.p.t.u. art. 108 § ust. 1-2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przepis dotyczący obowiązku zapłaty podatku przez wystawcę faktury, który nie jest stosowany w postępowaniu zabezpieczającym.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada legalizmu.
O.p. art. 2a
Ordynacja podatkowa
Zasada rozstrzygania niedających się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego na korzyść podatnika (in dubio pro tributario).
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 33 Ordynacji podatkowej poprzez bezzasadną akceptację orzeczenia o zabezpieczeniu majątku, gdy spółka nie podejmowała działań mogących wzbudzać obawę organów. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a i art. 86 ust. 1 i 2 w zw. z art. 108 ust. 1 i ust. 2 ustawy o PTU poprzez bezpodstawne przyjęcie, że faktury nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 2 i 7 Konstytucji RP i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niezastosowanie, skutkujące akceptacją stanowiska organów o świadomym uczestnictwie spółki w transakcjach VAT z nadużyciami. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. art. 2a Ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię i brak zastosowania zasady in dubio pro tributario. • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe przedstawienie stanu faktycznego w uzasadnieniu wyroku, pominięcie istotnych okoliczności i wybiórczą prezentację faktów. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 127, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez powierzchowną analizę sytuacji finansowej i ustaleń faktycznych. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez bezzasadne oddalenie skargi z powodu wadliwego uznania, że organy wyjaśniły okoliczności faktyczne. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. […]
Godne uwagi sformułowania
postępowanie zabezpieczające nie ma charakteru zastępczego do postępowania wymiarowego • na organach leży obowiązek uprawdopodobnienia, że zaległość podatkowa w określonej w sposób przybliżony wysokości istnieje • uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania podatkowego nie wymaga ustalenia, że podatnik podejmuje działania mogące wzbudzać obawę organów • obawa niewykonania zobowiązania podatkowego może mieć miejsce w sytuacjach stwierdzenia nierzetelności ksiąg podatkowych, czy w przypadku stwierdzenia, że podatnik dokonywał obniżenia podatku należnego na podstawie fikcyjnych faktur • w podanym wyżej kontekście Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji, oddalając skargę, prawidłowo przyjął, że wydając zaskarżoną decyzję należycie uprawdopodobniono, że deklarowane przez skarżącą zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2020 r. zostało zaniżone • ocena ta nie przesądza treści ewentualnej przyszłej decyzji wymiarowej, gdyż jedynie 'uprawdopodabnia' takie ustalenie na potrzeby wydania decyzji zabezpieczającej • nie może być treścią decyzji zabezpieczającej rozstrzygnięcie merytoryczne w zakresie prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej • zasada in dubio pro tributario odnosi się również do wątpliwości co do stanu faktycznego • uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem
Skład orzekający
Dominik Mączyński
sprawozdawca
Marek Olejnik
przewodniczący
Sylwester Golec
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie zastosowania zabezpieczenia majątkowego w VAT, interpretacja przesłanki uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania, rozgraniczenie postępowania zabezpieczającego od wymiarowego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej (znaczne zaległości, brak majątku) i dotyczy postępowania zabezpieczającego, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy VAT.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania podatkowego – zabezpieczenia majątku – i wyjaśnia kryteria jego stosowania, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego.
“NSA: Zabezpieczenie VAT możliwe nawet bez działań podatnika. Kluczowa obawa o niewykonanie zobowiązania.”
Dane finansowe
WPS: 14 000 000 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.