Orzeczenie · 2026-04-22

I FSK 2005/24Odrzucenie skargi kasacyjnej VAT obejście prawa 2

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2026-04-22

NSAPodatkoweWysokansa

VATprawo podatkowenadużycie prawaobejście prawaodliczenie VATnieruchomościspółkafaktury VATzwrot VAT

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki R. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2016 r. Spółka zarzucała naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 P.p.s.a. (wadliwość uzasadnienia) oraz art. 121, 122, 187 § 1, 191 O.p. (nieprawidłowe postępowanie dowodowe i ustalenie stanu faktycznego). Podnosiła również zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym art. 86 ust. 1 i 2 u.p.t.u. (niezasadne odmówienie prawa do odliczenia VAT) oraz art. 2 Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieuzasadnioną. Sąd podkreślił, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. nie służy do polemiki merytorycznej ze stanowiskiem sądu pierwszej instancji. Analizując zarzuty dotyczące postępowania dowodowego, NSA stwierdził, że organy podatkowe zgromadziły materiał pozwalający na racjonalny wniosek o nadużyciu prawa. Kluczową kwestią sporną była ocena, czy transakcja nabycia nieruchomości od B. sp. z o.o. miała na celu obejście prawa podatkowego. NSA, powołując się na orzecznictwo TSUE, wskazał, że nadużycie prawa występuje, gdy transakcje, pomimo spełnienia wymogów formalnych, skutkują osiągnięciem korzyści podatkowej sprzecznej z celem przepisów, a zasadniczym celem transakcji jest uzyskanie tej korzyści. W niniejszej sprawie NSA uznał, że ustalone okoliczności, takie jak powiązania osobowe i kapitałowe między stronami, brak środków finansowych na sfinansowanie nabycia, nierynkowe warunki transakcji, brak uzasadnienia gospodarczego oraz brak faktycznego przepływu środków pieniężnych, wskazują na celowe ukształtowanie transakcji w celu uzyskania zwrotu podatku VAT przy braku zapłaty podatku przez zbywcę. Sąd pierwszej instancji zasadnie zaakceptował stanowisko organów podatkowych, że doszło do nadużycia prawa podatkowego. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ugruntowanie stanowiska NSA w zakresie oceny transakcji jako mających na celu obejście prawa podatkowego, zwłaszcza w kontekście nieruchomości i powiązań między podmiotami.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznego stanu faktycznego z licznymi powiązaniami i brakiem uzasadnienia gospodarczego transakcji.

Zagadnienia prawne (3)

Czy transakcja nabycia nieruchomości, mimo spełnienia wymogów formalnych, może zostać uznana za mającą na celu obejście prawa podatkowego, skutkując odmową prawa do odliczenia VAT?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli z ogółu okoliczności obiektywnych wynika, że zasadniczym celem transakcji było uzyskanie korzyści podatkowej, której przyznanie byłoby sprzeczne z celami systemu VAT.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że powiązania między stronami, brak środków finansowych, nierynkowe warunki i brak uzasadnienia gospodarczego wskazują na celowe ukształtowanie transakcji w celu uzyskania zwrotu VAT, co stanowi nadużycie prawa.

Czy wadliwość uzasadnienia wyroku WSA może stanowić podstawę skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 P.p.s.a.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli zarzut ten jest wykorzystywany do polemiki merytorycznej ze stanowiskiem sądu pierwszej instancji, a nie do kwestionowania prawidłowości wyroku pod względem formalnym.

Uzasadnienie

Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. służy kwestionowaniu prawidłowości wyroku pod względem formalnym, a nie do merytorycznej polemiki ze stanowiskiem sądu.

Czy sąd administracyjny jest związany zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a.

Uzasadnienie

Sąd pierwszej instancji ma obowiązek samodzielnego dostrzeżenia i rozpatrzenia istotnych dla sprawy uchybień, nawet jeśli nie zostały one podniesione przez skarżącego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę kasacyjną spółki R. sp. z o.o. w S.

Przepisy (19)

Główne

u.p.t.u. art. 86 § ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Spółce nie przysługuje prawo do odliczenia VAT z faktur, gdyż transakcja nabycia nieruchomości była pozorna i miała na celu obejście prawa podatkowego.

u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Faktury potwierdzające czynności, do których mają zastosowanie przepisy o obejściu prawa, nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego.

u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. c

Ustawa o podatku od towarów i usług

Nawiązanie do możliwości pozbawienia prawa do odliczenia VAT w przypadku transakcji pozornej lub oszustwa/nadużycia prawa.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zarzut naruszenia przepisu nieuzasadniony, gdyż służy on kwestionowaniu prawidłowości wyroku pod względem formalnym, a nie merytorycznej polemice.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zarzut naruszenia przepisu nieuzasadniony, gdyż sąd pierwszej instancji rozpoznał sprawę w granicach sprawy.

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd nie jest związany zarzutami skargi i rozstrzyga w granicach sprawy.

O.p. art. 121

Ordynacja podatkowa