I CSK 782/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka M.G. domagała się ustalenia nieważności umowy z 4 sierpnia 1999 r., zawartej między spółką P. s.c. a spółką B. sp. z o.o., argumentując, że spółka B. nie posiadała wymaganej licencji pośrednika w obrocie nieruchomościami, co miało czynić umowę nieważną. Powódka podnosiła również, że umowa służyła ukryciu przestępstwa płatnej protekcji i wykazywała swój interes prawny w ustaleniu nieważności na podstawie art. 189 K.p.c. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy oddalił powództwo, uznając, że umowa nie miała charakteru pośrednictwa w obrocie nieruchomościami, a była umową o świadczenie usług. Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelację powódki, uznając, że nie wykazała ona interesu prawnego w domaganiu się ustalenia nieważności umowy w odrębnym postępowaniu, zwłaszcza w kontekście toczącej się przeciwko niej skargi pauliańskiej. Sąd Apelacyjny odrzucił również apelację pozwanych A.G. i T.G. jako niedopuszczalną z powodu braku interesu prawnego. Powódka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym kwestionując stanowisko Sądu Apelacyjnego co do braku interesu prawnego. Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 398^9 § 1 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, stwierdzając brak wystąpienia przesłanek w postaci istotnego zagadnienia prawnego lub oczywistej zasadności skargi. Sąd wskazał, że kwestia interesu prawnego w sprawach o ustalenie była już wielokrotnie rozstrzygana, a zarzuty powódki nie wykazywały kwalifikowanej postaci naruszenia prawa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku przesłanek formalnych, w szczególności braku istotnego zagadnienia prawnego lub oczywistej zasadności skargi. Interpretacja pojęcia interesu prawnego w kontekście powództwa o ustalenie nieważności umowy, zwłaszcza w powiązaniu ze skargą pauliańską.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i braku spełnienia wymogów formalnych skargi kasacyjnej. Nie stanowi przełomowej wykładni prawa materialnego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy osoba trzecia pozwana skargą pauliańską ma interes prawny w wytoczeniu odrębnego powództwa o ustalenie nieważności czynności prawnej, z której wierzyciel wywodzi swoją wierzytelność?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, osoba trzecia pozwana skargą pauliańską zazwyczaj nie ma interesu prawnego w wytaczaniu odrębnego powództwa o ustalenie nieważności umowy, gdyż kwestie te mogą być badane w ramach postępowania ze skargi pauliańskiej lub innych dostępnych środków ochrony prawnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że możliwość podniesienia zarzutów w toczącym się postępowaniu ze skargi pauliańskiej lub istnienie innych środków ochrony prawnej zazwyczaj wyklucza interes prawny w odrębnym powództwie o ustalenie. Ocena interesu prawnego musi być dokonywana indywidualnie, ale w tym przypadku powódka nie wykazała dalszych skutków, których dochodzenie powództwem o świadczenie nie byłoby możliwe.
Czy brak licencji zawodowej pośrednika w obrocie nieruchomościami u jednej ze stron umowy o współpracy pomiędzy spółkami czyni tę umowę nieważną?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli umowa nie miała charakteru umowy o pośrednictwo w obrocie nieruchomościami, lecz umowę o świadczenie usług, brak licencji nie prowadzi do jej nieważności.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że sporna umowa nie dotyczyła wykonywania przez spółkę B. czynności pośrednictwa w obrocie nieruchomościami, a jedynie współpracy i pomocy w wykonaniu innej umowy. W związku z tym brak licencji zawodowej nie stanowił podstawy do stwierdzenia nieważności umowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.G. | osoba_fizyczna | powódka |
| B. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji w W. | spółka | pozwana |
| A.G. | osoba_fizyczna | pozwana |
| T.G. | osoba_fizyczna | pozwana |
| M.G.1 | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (16)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^9 § 1 pkt. 1 i 4
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^2
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
u.g.n. art. 179
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 180 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
k.c. art. 58 § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 65 § 2
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 365
Kodeks postępowania cywilnego
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.c. art. 527
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 72 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Dz. U. poz. 614 art. 19 ust. 1 i art. 31
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak istotnego zagadnienia prawnego. • Brak oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. • Brak interesu prawnego powódki w odrębnym postępowaniu o ustalenie nieważności umowy. • Możliwość dochodzenia ochrony w ramach skargi pauliańskiej lub innych środków.
Odrzucone argumenty
Istnienie interesu prawnego powódki w ustaleniu nieważności umowy. • Nieważność umowy z powodu braku licencji pośrednika. • Naruszenie przepisów Konstytucji RP (prawo do sądu). • Naruszenie przepisów postępowania cywilnego.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. • Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji. • Ocena w zakresie istnienia bądź nieistnienia interesu prawnego, jako przesłanki powództwa przewidzianego w art. 189 k.p.c., nie może być jednak dokonywana w sposób schematyczny, lecz zawsze z uwzględnieniem konkretnych okoliczności sprawy.
Skład orzekający
Władysław Pawlak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku przesłanek formalnych, w szczególności braku istotnego zagadnienia prawnego lub oczywistej zasadności skargi. Interpretacja pojęcia interesu prawnego w kontekście powództwa o ustalenie nieważności umowy, zwłaszcza w powiązaniu ze skargą pauliańską."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i braku spełnienia wymogów formalnych skargi kasacyjnej. Nie stanowi przełomowej wykładni prawa materialnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interesu prawnego w kontekście powództwa o ustalenie i skargi pauliańskiej, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego. Jednakże, rozstrzygnięcie o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej czyni ją mniej atrakcyjną dla szerszej publiczności.
“Czy można żądać ustalenia nieważności umowy, gdy toczy się już inne postępowanie?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.