I CSK 6592/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną Banku Spółki Akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, który oddalił apelację banku od wyroku Sądu Okręgowego w Świdnicy ustalającego nieważność umowy o kredyt hipoteczny indeksowany kursem CHF. Bank w skardze kasacyjnej wnosił o przyjęcie jej do rozpoznania, powołując się na przesłanki z art. 398^9 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., wskazując na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. Wśród wskazanych przepisów znalazły się m.in. art. 189 k.p.c., art. 385^1 k.c. w zw. z Dyrektywą 93/13/EWG, a także przepisy Konstytucji i Prawa bankowego. Bank podniósł również cztery istotne zagadnienia prawne dotyczące dopuszczalności żądania ustalenia nieważności umowy, interesu prawnego w takim żądaniu, możliwości eliminowania abuzywności poprzez aneks oraz podlegania kontroli klauzul odesłania do tabel kursowych. Sąd Najwyższy, po analizie skargi i odpowiedzi powodów, odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Uzasadnił to stanowiskiem, że instytucja skargi kasacyjnej ma charakter nadzwyczajny i służy rozwojowi prawa oraz jednolitości orzecznictwa, a nie stanowi kolejnej instancji odwoławczej. Sąd podkreślił, że przesłanki przyjęcia skargi (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności, nieważność postępowania, oczywista zasadność) muszą być wykazane, a nie tylko wskazane. W ocenie Sądu Najwyższego, kwestie podniesione przez skarżącego zostały już wyczerpująco wyjaśnione w orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz Trybunału Sprawiedliwości UE, w tym dotyczące zastosowania art. 189 k.p.c. i abuzywności klauzul indeksacyjnych. Sąd uznał, że zagadnienia prawne wskazane przez skarżącego nie mają waloru nowości i nie przyczynią się do rozwoju prawa, a skarżący w istocie polemizował z zaskarżonym orzeczeniem, nie wykazując spełnienia ustawowych przesłanek przyjęcia skargi. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania i zasądził od pozwanego na rzecz powodów zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku istotnych zagadnień prawnych lub potrzeby wykładni przepisów, gdy kwestie te zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie SN i TSUE.
Dotyczy wyłącznie procedury kasacyjnej i oceny przesłanek jej przyjęcia przez Sąd Najwyższy.
Zagadnienia prawne (4)
Czy żądanie „ustalenia nieważności umowy" stanowi roszczenie dopuszczalne na gruncie przepisów k.p.c., czy może być uwzględnione przez sąd rozpatrujący sprawę, a jeżeli takie sformułowanie roszczenia jest wadliwe, to jaki powinien być skutek zgłoszenia takiego powództwa przez stronę powodową?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Żądanie ustalenia nieistnienia stosunku prawnego może być „w ramach skrótu myślowego” określone jako żądanie ustalenia nieważności umowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na swoje wcześniejsze orzecznictwo (postanowienie SN z 18 stycznia 2024 r., ICSK 1120/23) stwierdził, że nie powinno budzić wątpliwości, iż żądanie ustalenia nieistnienia stosunku prawnego może być określane jako żądanie ustalenia nieważności umowy.
Jeżeli stronie powodowej przysługuje dalej idące roszczenie o zapłatę, wynikające ze stosunku prawnego w postaci rzekomo nieważnej umowy kredytu indeksowanego (waloryzowanego) kursem waluty obcej, w szczególności wynikające z możliwości żądania zwrotu dokonanych świadczeń na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, to czy strona powodowa posiada interes prawny w żądaniu ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy?
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy nie udzielił bezpośredniej odpowiedzi na to pytanie, skupiając się na przesłankach przyjęcia skargi kasacyjnej. Wskazał jednak, że kwestie podniesione przez skarżącego zostały już wyczerpująco wyjaśnione w orzecznictwie.
Czy dopuszczalne jest wyeliminowanie przez strony charakteru niedozwolonego w rozumieniu art. 385^1 k.c. (abuzywność) postanowień umowy kredytu dotyczących indeksacji (waloryzacji) do kursu waluty obcej, odsyłających do Tabeli Kursów Walut Obcych banku-kredytodawcy, poprzez zastąpienie lub uzupełnienie ich, wskutek zawarcia aneksu do umowy, postanowieniami pozbawionymi abuzywnego charakteru, dającymi możliwość korzystania przez kredytobiorcę z dowolnie wybranego kursu, poprzez samodzielne nabywanie waluty obcej na poczet spłaty kredytu?
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii merytorycznie, stwierdzając, że problem ten został już wyjaśniony w orzecznictwie SN i TSUE.
Czy norma zawarta w umowie kredytu indeksowanego (waloryzowanego) do kursu waluty obcej, zawierająca odesłanie do kursu określonego w tabeli kursowej publikowanej przez bank, podlega kontroli z punktu widzenia przesłanek abuzywności, czy też kontrola taka jest wyłączona na mocy art. 1 ust. 2 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, z uwagi na fakt, że publikowanie kursów walutowych przez banki oparte jest na ustawowej podstawie prawnej, tj. art. 111 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe?
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii merytorycznie, stwierdzając, że problem ten został już wyjaśniony w orzecznictwie SN i TSUE.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. M. | osoba_fizyczna | powód |
| A. M. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.p.c. art. 398⁹ § § 1 pkt 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 398⁹ § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka istotnego zagadnienia prawnego.
k.p.c. art. 398⁹ § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie.
k.p.c. art. 398⁹ § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka nieważności postępowania.
k.p.c. art. 398⁹ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 98 § § 1, § 11 i § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie § § 2 pkt 7, § 10 ust. 4 pkt 2
Podstawa do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Żądanie ustalenia nieistnienia stosunku prawnego może być „w ramach skrótu myślowego” określone jako żądanie ustalenia nieważności umowy.
k.p.c. art. 130 § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 385¹ § §1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
k.c. art. 3
Kodeks cywilny
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
u.NBP art. 24 § ust. 3
Ustawa o Narodowym Banku Polskim
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga kasacyjna nie spełnia wymogów formalnych i merytorycznych do jej przyjęcia do rozpoznania. • Podniesione zagadnienia prawne zostały już wyczerpująco wyjaśnione w orzecznictwie SN i TSUE. • Skarżący w istocie polemizuje z zaskarżonym orzeczeniem, a nie wykazuje istnienia istotnego zagadnienia prawnego lub potrzeby wykładni przepisów.
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnego zagadnienia prawnego wymagającego wyjaśnienia przez Sąd Najwyższy. • Potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. • Nie jest rolą Sądu Najwyższego korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie. • W istocie zagadnienia prawne wskazane przez skarżącego, jak i rzekoma potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów są w rzeczywistości pytaniami o trafność stanowiska Sądu Apelacyjnego wyrażonego w związku z rozstrzygnięciem tej konkretnej sprawy i polemiką z tym stanowiskiem...
Skład orzekający
Krzysztof Grzesiowski
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku istotnych zagadnień prawnych lub potrzeby wykładni przepisów, gdy kwestie te zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie SN i TSUE."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie procedury kasacyjnej i oceny przesłanek jej przyjęcia przez Sąd Najwyższy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie SN dotyczące odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawie kredytów CHF jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie bankowym i konsumenckim, ponieważ pokazuje, jak SN podchodzi do kwestii powtarzających się argumentów i ugruntowanego orzecznictwa.
“Kredyty CHF: Sąd Najwyższy stawia tamę powtarzającym się argumentom w skargach kasacyjnych.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.