I CSK 635/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa G. N. przeciwko T. B. (a następnie jego spadkobierczyni B. B.) o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli w przedmiocie ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego i jego sprzedaży, zgodnie z umową przedwstępną z 15 października 2007 r. Powódka zapłaciła całą cenę i objęła lokal w posiadanie. Sądy niższych instancji (Okręgowy i Apelacyjny) oddaliły powództwo, opierając się na stwierdzeniu, że żądanie pozwu nie odpowiadało precyzyjnie treści umowy przedwstępnej, a sądy są związane literalnym brzmieniem żądania (art. 321 § 1 k.p.c.). Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powódki, uznał, że sądy niższych instancji błędnie zinterpretowały art. 321 § 1 k.p.c. Stwierdził, że sąd orzekający w sprawie o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli jest uprawniony do nadania oświadczeniu treści wynikającej z łączącego strony stosunku prawnego, nawet jeśli żądanie pozwu nie jest idealnie sformułowane, o ile jest jasne, czego powód dochodzi. Sąd Najwyższy podkreślił, że powódka od początku dążyła do realizacji swoich praw wynikających z umowy przedwstępnej, a nieprecyzyjne sformułowanie żądania nie powinno pozbawiać jej ochrony prawnej. W związku z tym uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 321 § 1 k.p.c. w kontekście spraw o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, zasady wykładni żądania pozwu, ochrona praw nabytych na podstawie umowy przedwstępnej.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy żądanie pozwu jest nieprecyzyjne, ale intencja powoda jest jasna i zgodna z umową przedwstępną.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd jest związany literalnym brzmieniem żądania pozwu w sprawie o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, czy też może nadać mu treść wynikającą z umowy przedwstępnej, jeśli żądanie jest nieprecyzyjne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd jest uprawniony do nadania oświadczeniu treści wynikającej z łączącego strony stosunku prawnego, nawet jeśli żądanie pozwu nie odpowiada ściśle umowie przedwstępnej z powodu nieudolności lub braku precyzji, o ile jest jasne, czego powód dochodzi.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 321 § 1 k.p.c. nie stanowi przeszkody do modyfikacji nieprecyzyjnie sformułowanego żądania, jeśli jest ono zgodne z wolą powoda i podstawą roszczenia, a celem jest osiągnięcie skutku prawnego zgodnego z umową przedwstępną. Związanie granicami żądania nie oznacza bezwzględnego związania jego literalnym sformułowaniem.
Czy w sytuacji, gdy umowa przedwstępna sprzedaży lokalu została zawarta w formie aktu notarialnego, a powód zapłacił cenę i objął lokal w posiadanie, sąd powinien oddalić powództwo o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli z powodu nieprecyzyjnego sformułowania żądania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie powinien oddalać powództwa z takich przyczyn, jeśli powódka dąży do realizacji swoich praw wynikających z umowy przedwstępnej, a jedynie nieprecyzyjnie formułuje żądanie.
Uzasadnienie
Oddalenie powództwa pozbawiłoby powódkę ochrony prawnej i możliwości realizacji roszczenia z umowy przedwstępnej, mimo zapłaty ceny i posiadania lokalu. Sąd Najwyższy podkreślił, że celem powódki było nabycie udziału w lokalu zgodnie z umową, a nieprecyzyjne sformułowanie żądania nie powinno temu przeszkodzić.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. N. | osoba_fizyczna | powódka |
| T. B. | osoba_fizyczna | pozwany (właściciel nieruchomości) |
| B. B. | osoba_fizyczna | pozwana (spadkobierczyni T. B.) |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 64
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący zastąpienia oświadczenia woli prawomocnym orzeczeniem sądu.
k.p.c. art. 1047 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący zastąpienia oświadczenia woli prawomocnym orzeczeniem sądu.
k.c. art. 390 § § 2
Kodeks cywilny
Przepis przyznający stronie umowy przedwstępnej prawo dochodzenia zawarcia umowy przyrzeczonej.
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakaz orzekania przez sąd o czymś innym niż żądała strona lub ponad zgłoszone żądanie.
Pomocnicze
k.c. art. 65 § § 1
Kodeks cywilny
Zasady wykładni oświadczeń woli.
k.c. art. 535
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący umowy sprzedaży.
k.c. art. 155 § § 1 i 3
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące przeniesienia własności.
k.p.c. art. 130 § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące braków formalnych pisma.
k.p.c. art. 212 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące zmiany powództwa.
Ustawa o własności lokali art. 2 § ust. 2 i 3
Przepisy dotyczące samodzielności lokalu.
k.p.c. art. 187 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi formalne pozwu dotyczące określenia żądania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd jest uprawniony do modyfikacji nieprecyzyjnie sformułowanego żądania pozwu w sprawie o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, jeśli jest ono zgodne z wolą powoda i podstawą roszczenia. • Związanie granicami żądania z art. 321 § 1 k.p.c. nie oznacza bezwzględnego związania jego literalnym sformułowaniem. • Celem powódki było zrealizowanie praw z umowy przedwstępnej, a nieprecyzyjne sformułowanie żądania nie powinno pozbawić jej ochrony prawnej.
Odrzucone argumenty
Żądanie pozwu nie odpowiadało precyzyjnie treści umowy przedwstępnej, a sąd jest związany jego literalnym brzmieniem (stanowisko sądów niższych instancji).
Godne uwagi sformułowania
Związanie granicami żądania w rozumieniu art. 321 § 1 k.p.c. nie oznacza jednak bezwzględnego związania samym literalnym sformułowaniem żądania. • Sąd orzekający w wytoczonej przez uprawnionego sprawie o stwierdzenie obowiązku pozwanego złożenia oznaczonego oświadczenia woli (art. 64 k.c.) jest zatem uprawniony do nadania temu oświadczeniu treści wynikającej z łączącego strony stosunku prawnego w sytuacji, gdy żądanie powoda tej treści w pełni, z różnych względów (na przykład z uwagi na nieporadne czy niedokładne sformułowanie) ściśle nie odpowiada, ale jest niewątpliwe, że powód dąży do osiągnięcia skutku prawnego tożsamego z tym, który nastąpiłby, gdyby pozwany zachował się zgodnie z ciążącą na nim powinnością złożenia określonej treści oświadczenia woli. • Oddalenie powództwa pozbawia G. N. należnej jej ochrony prawnej i jedynej możliwości realizacji przysługującego jej z mocy umowy przedwstępnej [...] roszczenia.
Skład orzekający
Dariusz Zawistowski
przewodniczący
Agnieszka Piotrowska
sprawozdawca
Elżbieta Fijałkowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 321 § 1 k.p.c. w kontekście spraw o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli, zasady wykładni żądania pozwu, ochrona praw nabytych na podstawie umowy przedwstępnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy żądanie pozwu jest nieprecyzyjne, ale intencja powoda jest jasna i zgodna z umową przedwstępną.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne formułowanie żądań procesowych, ale jednocześnie podkreśla, że sądy powinny dążyć do merytorycznego rozstrzygnięcia, a nie oddalać sprawy z przyczyn formalnych, gdy intencja strony jest jasna.
“Czy nieprecyzyjne żądanie pozwu może zniweczyć Twoje prawa? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Dane finansowe
WPS: 150 000 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.