I CSK 490/24Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej sąd najwyższy
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku. Skarżąca, I. R., kwestionowała postanowienie Sądu Okręgowego w Siedlcach, zarzucając naruszenie przepisów procesowych, w tym art. 379 pkt 4 k.p.c. w związku z art. 15 zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej, dotyczącego składu sądu drugiej instancji w okresie pandemii, a także naruszenie art. 386 § 6 k.p.c. w związku z art. 2 i 8 Konstytucji RP, dotyczące zastosowania przepisu z przyszłej daty. Podnosiła również zarzuty dotyczące dowodu z opinii biegłych i naruszenia art. 244 § 1 k.p.c. w związku z testamentem notarialnym. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 398⁹ § 1 k.p.c., wyjaśnił, że skarga kasacyjna może być przyjęta tylko w określonych przypadkach, a nie jest trzecią instancją. Analizując zarzuty, Sąd Najwyższy stwierdził, że przesłanki nieważności postępowania nie zostały spełnione, a kwestia składu sądu drugiej instancji w okresie pandemii została uregulowana przez Sąd Najwyższy w uchwale III PZP 6/22, która ma zastosowanie od dnia jej podjęcia. Odnosząc się do zarzutów dotyczących dowodu z opinii biegłych, Sąd Najwyższy wskazał na brak stosownych zarzutów kasacyjnych w tym zakresie. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uznał, że skarga kasacyjna nie jest oczywiście uzasadniona i odmówił jej przyjęcia do rozpoznania, orzekając o kosztach postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności w kontekście przepisów covidowych i dowodów z opinii biegłych.
Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i czasowego (przepisy covidowe). Odmowa przyjęcia skargi oznacza brak merytorycznego rozstrzygnięcia SN.
Zagadnienia prawne (4)
Czy naruszenie przepisów dotyczących składu sądu drugiej instancji w okresie pandemii COVID-19 (art. 15 zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej) prowadzi do nieważności postępowania?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli orzeczenie zapadło przed podjęciem uchwały III PZP 6/22 przez Sąd Najwyższy, a czynności sądu dokonane na podstawie ustawy covidowej zachowały moc prawną.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę III PZP 6/22, która stwierdziła, że rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy i prowadzi do nieważności postępowania, ale zastrzegł, że wykładnia ta obowiązuje od dnia podjęcia uchwały. W analizowanej sprawie zaskarżone postanowienie zostało wydane przed tą datą.
Czy zastosowanie przepisu art. 386 § 6 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania orzeczenia kasatoryjnego przez Sąd Okręgowy, a nie w brzmieniu przyszłym, jest naruszeniem prawa procesowego?
Odpowiedź sądu
Nie, sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym, stosując właściwe przepisy postępowania apelacyjnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że Sąd Rejonowy kierował się wskazaniami Sądu odwoławczego, a postępowanie pierwszoinstancyjne zakończyło się po wejściu w życie noweli do k.p.c. z 4 lipca 2019 r. Podkreślono, że celem postępowania apelacyjnego jest ponowne i wszechstronne merytoryczne rozpoznanie sprawy.
Czy orzeczenie wbrew domniemaniom wynikającym z testamentu notarialnego, przy braku spełnienia minimalnych kryteriów obalania takich domniemań (np. wadliwa opinia biegłych), stanowi podstawę do uwzględnienia skargi kasacyjnej?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli w skardze kasacyjnej brakuje stosownych zarzutów opartych na miarodajnych przepisach prawa procesowego skierowanych przeciwko dowodom z opinii biegłych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie koreluje z podstawami kasacyjnymi w zakresie dotyczącym dowodów z opinii biegłych, ponieważ brakuje stosownych zarzutów. Ponadto, wskazano, że w polskim prawie procesowym nie obowiązuje formalna teoria dowodów, a skarżąca nie wykazała naruszenia prawa procesowego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy.
Czy skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie pozwala na podzielenie tezy skarżącej, że jej skarga kasacyjna jest oczywiście zasadna w rozumieniu przesłanki przyjęcia jej do rozpoznania.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I. R. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| E. Z. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| K. Z. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| D. C. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (21)
Główne
k.p.c. art. 398⁹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.p.c. art. 398⁹ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania.
ustawa covidowa art. 15 zzs¹ § ust. 1 pkt 4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Rozpoznawanie spraw w pierwszej i drugiej instancji w składzie jednego sędziego w czasie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Działanie organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa.
k.p.c. art. 386 § § 6
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący stosowania przepisów w czasie.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska jest państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 8
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej.
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania.
k.p.c. art. 244 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dokument urzędowy.
k.p.c. art. 234 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Domniemania dowodowe.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów do postępowań.
k.p.c. art. 367
Kodeks postępowania cywilnego
Skład sądu drugiej instancji.
Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm. art. XV § § 2
Ustawa - Przepisy wprowadzające kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów per analogiam.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie apelacyjne.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie przez sąd drugiej instancji.
Dz. U. z 2024 r., poz. 1001 art. 2 § § 2
Ustawa - Prawo o notariacie
Czynności notarialne jako dokumenty urzędowe.
k.p.c. art. 252
Kodeks postępowania cywilnego
Obalanie domniemań z dokumentu urzędowego.
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Koszty postępowania.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasądzenie kosztów postępowania.
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
Koszty postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak spełnienia przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni, nieważność postępowania, oczywista zasadność). • Orzeczenie Sądu Okręgowego zapadło przed podjęciem uchwały III PZP 6/22, co oznacza, że czynności sądu dokonane na podstawie ustawy covidowej zachowały moc prawną. • Brak stosownych zarzutów kasacyjnych w zakresie dowodów z opinii biegłych. • Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 379 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 15 zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej w zw. z art. 7 Konstytucji RP - przeprowadzenie rozprawy apelacyjnej w składzie nieznanym ustawie. • Naruszenie art. 386 § 6 k.p.c. w zw. z art. 2 i art. 8 Konstytucji RP - zastosowanie treści przepisu z przyszłej daty. • Naruszenie art. 379 pkt 5 k.p.c. w zw. z art. 386 § 6 k.p.c. - pozbawienie strony możliwości obrony praw. • Naruszenie art. 244 § 1 k.p.c. i art. 234 § 1 k.p.c. - orzeczenie wbrew domniemaniom wynikającym z testamentu notarialnego.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. • Ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych. • Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji. • Rygor nieważności postępowania dotyczy orzeczeń zapadłych po podjęciu uchwały III PZP 6/22. • Przewidziana w art. 398⁹ § 1 pkt. 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają uwzględnienie skargi.
Skład orzekający
Władysław Pawlak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności w kontekście przepisów covidowych i dowodów z opinii biegłych."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i czasowego (przepisy covidowe). Odmowa przyjęcia skargi oznacza brak merytorycznego rozstrzygnięcia SN.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z funkcjonowaniem sądów w okresie pandemii oraz standardów dowodowych, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Kiedy sąd działał w "nieznanym ustawie"? SN wyjaśnia granice dopuszczalności skargi kasacyjnej.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.