I CSK 4515/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną Banku Spółki Akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku, który z kolei zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Suwałkach w sprawie o ustalenie nieważności umowy kredytu indeksowanego i zapłatę. Sąd Okręgowy ustalił nieważność umowy i zasądził kwotę 125 644,23 zł. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, zasądzając 164 288,27 zł, jednocześnie uwzględniając konieczność zwrotu przez powodów kwoty 140 000,00 zł lub zabezpieczenia jej zwrotu, i oddalił powództwo o odsetki. Bank wniósł skargę kasacyjną, domagając się jej przyjęcia do rozpoznania z uwagi na istotne zagadnienia prawne dotyczące nieważności umowy kredytu indeksowanego oraz potrzebę wykładni przepisów (m.in. art. 189 k.p.c., art. 385¹ k.c., art. 69 Prawa bankowego, Dyrektywy 93/13, Konstytucji RP). Sąd Najwyższy, działając w ramach instytucji przedsądu (art. 398⁹ k.p.c.), odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. Uzasadnił to tym, że wskazane przez skarżącego zagadnienia prawne nie mają już cech istotnych dla rozwoju prawa ani charakteru precedensowego, ponieważ zostały one rozstrzygnięte w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22) oraz w licznych wcześniejszych orzeczeniach Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Sąd Najwyższy podkreślił, że skarga kasacyjna jest środkiem nadzwyczajnym, służącym ochronie interesu publicznego, a nie kolejną instancją odwoławczą. Wobec braku przesłanek do przyjęcia skargi, Sąd Najwyższy odmówił jej rozpoznania i zasądził od banku na rzecz powodów zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawach dotyczących kredytów indeksowanych, gdy podniesione zagadnienia zostały już rozstrzygnięte w uchwale pełnego składu SN.
Dotyczy wyłącznie etapu przedsądu skargi kasacyjnej i sytuacji, gdy orzecznictwo jest już ugruntowane.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w sprawie o ustalenie nieważności umowy kredytu indeksowanego, w której bank wypłacił środki, a kredytobiorca dokonywał spłat, istnieją istotne zagadnienia prawne lub potrzeba wykładni przepisów uzasadniająca przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w dacie orzekania o przyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania nie występują już zagadnienia prawne ani potrzeba wykładni przepisów wskazanych przez skarżącego, gdyż zostały one rozstrzygnięte w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22) oraz w licznych wcześniejszych orzeczeniach.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że skarga kasacyjna jest środkiem nadzwyczajnym, a jej przyjęcie wymaga wykazania istotnych zagadnień prawnych lub potrzeby wykładni przepisów, które nie zostały dostatecznie wyjaśnione. W niniejszej sprawie, kwestie dotyczące nieważności umów kredytów indeksowanych, skutków uznania postanowień za abuzywne, zwrotu nienależnego świadczenia oraz podstawy prawnej żądania ustalenia istnienia stosunku prawnego (art. 189 k.p.c.) zostały już rozstrzygnięte w uchwale III CZP 25/22 oraz w bogatym orzecznictwie SN i TSUE.
Jakie są konsekwencje uznania postanowienia umowy kredytu indeksowanego dotyczącego sposobu określania kursu waluty obcej za niedozwolone postanowienie umowne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W razie uznania postanowienia umowy kredytu indeksowanego dotyczącego sposobu określania kursu waluty obcej za niedozwolone i nieobowiązujące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. Umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. Powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do uchwały pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22), która przesądziła, że w przypadku nieważności postanowienia o kursie waluty w kredycie indeksowanym, umowa nie wiąże w pozostałym zakresie. Wskazano również na powstanie samodzielnych roszczeń o zwrot nienależnego świadczenia dla każdej ze stron oraz brak podstaw do żądania odsetek lub wynagrodzenia za korzystanie ze środków.
Czy w sprawach kredytów frankowych istnieje potrzeba ponownego badania kryteriów zastosowania art. 189 k.p.c. w kontekście żądania ustalenia istnienia stosunku prawnego?
Odpowiedź sądu
Nie, skarżący nie wykazał potrzeby ponownego badania kryteriów zastosowania art. 189 k.p.c. w sprawach kredytów frankowych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że powszechnie dopuszcza się wystąpienie z żądaniem ustalenia nieistnienia stosunku kredytu ze względu na nieważność umowy, a skuteczne powołanie się na interes prawny wymaga wykazania, że wyrok usunie niepewność co do praw i obowiązków stron. Skarżący nie wykazał potrzeby ponownego badania tych kryteriów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.K.1 | osoba_fizyczna | powód |
| A.K.2 | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Instytucja przedsądu, w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej pod kątem przesłanek określonych w § 1 pkt 1-4.
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka przyjęcia skargi do rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne.
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka przyjęcia skargi do rozpoznania, gdy istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych).
P.b. art. 69 § 1-2
Prawo bankowe
Przepisy dotyczące umowy kredytu.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik postępowania kosztami.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący kosztów postępowania.
u.SN art. 88
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Przepis dotyczący związania Sądu Najwyższego podjętą uchwałą.
Pomocnicze
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący powództwa o ustalenie; powszechnie dopuszcza się żądanie ustalenia nieistnienia stosunku kredytu ze względu na nieważność umowy.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, która może być ograniczona przez naturę stosunku prawnego, ustawy lub zasady współżycia społecznego.
k.c. art. 3
Kodeks cywilny
Zasada współżycia społecznego, jako ograniczenie swobody umów.
k.c. art. 358 § 2
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący przeliczeń walutowych.
u.NBP art. 24 § 3
Ustawa o Narodowym Banku Polskim
Przepis dotyczący kursów walut.
k.p.c. art. 316 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący związania sądu orzeczeniem.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zagadnienia prawne podniesione w skardze kasacyjnej zostały już rozstrzygnięte w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22) oraz w licznych wcześniejszych orzeczeniach SN i TSUE. • Skarga kasacyjna jest środkiem nadzwyczajnym, a jej przyjęcie wymaga wykazania istotnych zagadnień prawnych lub potrzeby wykładni przepisów, które nie zostały dostatecznie wyjaśnione.
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnych zagadnień prawnych dotyczących nieważności umowy kredytu indeksowanego. • Potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie (art. 189 k.p.c., art. 385¹ k.c., art. 353¹ k.c. w zw. z art. 69 Prawa bankowego, art. 385¹ § 2 k.c. w zw. z art. 7 ust. 1 i 8b ust. 1 Dyrektywy 93/13 i art. 353¹ k.c. w zw. z art. 2, art. 31 ust. 3 i 32 ust. 1 Konstytucji RP, art. 316 § 1 k.p.c. w zw. z art. 385¹ § 2 k.c. w zw. z art. 3 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 i 7 ust. 1 Dyrektywy 93/13, art. 358 § 2 k.c. w zw. z art. 385¹ § 2 k.c., art. 24 ust. 3 ustawy o NBP w zw. z art. 385¹ § 2 k.c.).
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna jest kwalifikowanym środkiem prawnym, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a leżącymi w interesie powszechnym. • Rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno służyć ochronie obowiązującego porządku prawnego przed dowolnością orzekania oraz zapewniać jednolitość orzecznictwa sądowego w takich sprawach, w których możliwe jest dokonanie zasadniczej wykładni przepisu prawa, mającej walor generalny i abstrakcyjny. • W dacie orzekania o przyjęciu niniejszej skargi do rozpoznania, sformułowanym przez skarżącego zagadnieniom prawnym nie można już przypisać takiej kwalifikacji.
Skład orzekający
Agnieszka Góra-Błaszczykowska
sprawodawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawach dotyczących kredytów indeksowanych, gdy podniesione zagadnienia zostały już rozstrzygnięte w uchwale pełnego składu SN."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie etapu przedsądu skargi kasacyjnej i sytuacji, gdy orzecznictwo jest już ugruntowane.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu kredytów frankowych i pokazuje, jak Sąd Najwyższy selekcjonuje sprawy do rozpoznania, odmawiając tym, które nie wnoszą nic nowego do orzecznictwa.
“Sąd Najwyższy odrzuca skargę banku w sprawie kredytu frankowego – czy to koniec sporów?”
Dane finansowe
koszty postępowania kasacyjnego: 5400 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.