Orzeczenie · 2025-03-31

I CSK 3813/23

Sąd

Sąd Najwyższy

Miejsce

Warszawa

Data

2025-03-31

SNCywilnezobowiązaniaWysokanajwyższy

kredyt frankowyabuzywnośćklauzula kursowaklauzula ryzyka walutowegoskarga kasacyjnaSąd NajwyższyTSUEochrona konsumenta

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpatrzył skargę kasacyjną wniesioną przez Bank S.A. od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego zasądzający od banku na rzecz powodów W.C. i D.C. kwotę ponad 72 tys. zł. Skarżący bank wnosił o przyjęcie skargi do rozpoznania, wskazując na potrzebę wykładni przepisów dotyczących abuzywności klauzul w umowach kredytów indeksowanych do franka szwajcarskiego, w szczególności klauzul kursowych i klauzul ryzyka walutowego, a także na możliwość uzupełnienia luk w umowie po usunięciu postanowień abuzywnych. Dodatkowo, bank podniósł zarzut oczywistej zasadności skargi z powodu orzekania przez Sąd Okręgowy w składzie jednoosobowym, co miało prowadzić do nieważności postępowania. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. Uzasadnił to brakiem spełnienia przesłanek określonych w art. 398^9 § 1 k.p.c. Stwierdził, że problematyka abuzywności klauzul w umowach frankowych była wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego i orzecznictwa TSUE, a skarżący nie wykazał istnienia rozbieżności w orzecznictwie lub potrzeby ponownej wykładni. Sąd wskazał, że sądy niższych instancji stwierdziły abuzywność zarówno klauzuli kursowej, jak i klauzuli ryzyka walutowego, co czyniło dyskusję o konsekwencjach stwierdzenia abuzywności jedynie klauzuli kursowej nieadekwatną. Odnosząc się do kwestii uzupełniania umowy, Sąd Najwyższy podkreślił dominujący pogląd o niemożności zastąpienia abuzywnych postanowień przepisami dyspozytywnymi lub analogią, co może prowadzić do nieważności całej umowy. W odniesieniu do zarzutu nieważności postępowania z powodu jednoosobowego składu sądu drugiej instancji, Sąd Najwyższy stwierdził, że choć późniejsza uchwała SN z 26 kwietnia 2023 r. (III PZP 6/22) uznała takie orzekanie za nieważne, to jednak wykładnia ta nie miała zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż Sąd Okręgowy orzekał w składzie jednoosobowym przed datą podjęcia tej uchwały. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania i zasądził od banku na rzecz powodów zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ugruntowane stanowisko Sądu Najwyższego i TSUE w zakresie abuzywności klauzul w umowach kredytów frankowych, niemożności uzupełniania umów przez sąd oraz stosowania przepisów przejściowych dotyczących składu sądu.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Wykładnia dotycząca składu sądu ma zastosowanie do spraw toczących się przed datą uchwały SN III PZP 6/22.

Zagadnienia prawne (5)

Czy w przypadku stwierdzenia abuzywności klauzuli kursowej w umowie kredytu indeksowanego do CHF, abuzywna jest wyłącznie klauzula kursowa, czy też wszystkie postanowienia dotyczące indeksacji (klauzula kursowa i klauzula ryzyka walutowego)?

Odpowiedź sądu

Sądy niższych instancji stwierdziły abuzywność zarówno klauzuli kursowej, jak i klauzuli ryzyka walutowego. Kwestia ta nie była przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego w kontekście przyjęcia skargi do rozpoznania, gdyż nie było potrzeby ponownej wykładni w tym zakresie.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że problematyka ta była wielokrotnie rozstrzygana, a skarżący nie wykazał rozbieżności w orzecznictwie. Podkreślono, że w nowszym orzecznictwie TSUE i SN rozróżnia się abuzywność klauzul kursowych od klauzul ryzyka walutowego, ale klauzule te są ze sobą ściśle powiązane.

Czy na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu postanowienia abuzywnego, dopuszczalne jest ustalenie treści umowy na podstawie art. 65 § 1 i 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. z innymi przepisami, w celu określenia wartości waluty obcej według kursu średniego NBP?

Odpowiedź sądu

Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii w kontekście przyjęcia skargi do rozpoznania, wskazując na brak potrzeby ponownej wykładni i dominujący pogląd o niemożności uzupełniania umowy w ten sposób.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na utrwalone orzecznictwo TSUE i SN, które wyklucza możliwość uzupełniania umowy przez sąd poprzez zastąpienie abuzywnych postanowień przepisami prawa krajowego lub analogią, co mogłoby prowadzić do nieważności umowy.

Czy jeżeli umowa kredytu indeksowanego do CHF nie może obowiązywać bez abuzywnego postanowienia, dochodzi do automatycznej substytucji normą dyspozytywną?

Odpowiedź sądu

Uzasadnienie

Czy art. 358 § 2 k.c. stanowi przepis dyspozytywny, który znajduje zastosowanie z mocy prawa w miejsce abuzywnej klauzuli kursowej?

Odpowiedź sądu

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 358 § 2 k.c. dotyczy zobowiązań wyrażonych w walucie obcej, a w przypadku kredytu indeksowanego CHF waluta obca jest jedynie miernikiem wartości. Ponadto, wykluczono możliwość wypełnienia luki przez odwołanie do tego przepisu.

Czy orzekanie przez sąd drugiej instancji w składzie jednoosobowym w sprawie cywilnej prowadzi do nieważności postępowania?

Odpowiedź sądu

Nie, w tym konkretnym przypadku nie prowadziło do nieważności postępowania.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę SN z 26 kwietnia 2023 r. (III PZP 6/22), która uznała takie orzekanie za nieważne, jednakże wykładnia ta nie miała zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ Sąd Okręgowy orzekał w składzie jednoosobowym przed datą podjęcia tej uchwały.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania

Strona wygrywająca

powodowie

Strony

Nazwa	Typ	Rola
W.C.	osoba_fizyczna	powód
D.C.	osoba_fizyczna	powód
Bank spółka akcyjna w W.	spółka	pozwany

Przepisy (15)

Główne

k.c. art. 385¹ § § 1 i 2

Kodeks cywilny

Przepisy dotyczące abuzywności klauzul umownych, w tym klauzul kursowych i klauzul ryzyka walutowego w umowach kredytów indeksowanych do CHF.

k.p.c. art. 398⁹ § § 1 pkt 1, 2 i 4

Kodeks postępowania cywilnego

Przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania: istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania lub oczywista zasadność skargi.

Pomocnicze

k.p.c. art. 398⁹ § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

k.c. art. 65 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

Wykładnia oświadczeń woli.

k.c. art. 56

Kodeks cywilny

Zastosowanie przepisów prawa krajowego w celu uzupełnienia umowy.

pr. weks. art. 41

Ustawa - Prawo wekslowe

Zastosowanie w kontekście uzupełniania umowy.

k.c. art. 358 § § 2

Kodeks cywilny

Dotyczy zobowiązań w walucie obcej, nieadekwatny do kredytu indeksowanego.

k.p.c. art. 379 § pkt 4

Kodeks postępowania cywilnego

Nieważność postępowania.

k.p.c. art. 367 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Zastosowanie w kontekście składu sądu.

ustawa COVID-19 art. 15 zzs1 § ust. 1 pkt 4

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Podstawa do orzekania w składzie jednoosobowym w sądzie drugiej instancji.

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy.

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenia praw i wolności.

k.p.c. art. 98 § § 1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada kosztów postępowania.

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Koszty w postępowaniu apelacyjnym.

k.p.c. art. 398²¹

Kodeks postępowania cywilnego

Koszty w postępowaniu kasacyjnym.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Potrzeba wykładni przepisów art. 385¹ § 1 i 2 k.c. wywołująca rozbieżności w orzecznictwie SN. • Istnienie istotnych zagadnień prawnych dotyczących możliwości uzupełnienia umowy po usunięciu postanowienia abuzywnego. • Nieważność postępowania przed Sądem drugiej instancji z uwagi na orzekanie w składzie jednoosobowym.

Godne uwagi sformułowania

Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym. • Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania prawa w każdej indywidualnej sprawie. • W judykaturze Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że wskazanie przyczyny określonej w art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c. nakłada na skarżącego obowiązek przedstawienia zagadnienia o charakterze abstrakcyjnym... • W orzecznictwie Sądu Najwyższego zdecydowanie przeważa także pogląd, że niedopuszczalne jest przekształcenie kredytu powiązanego z walutą obcą w kredyt złotowy oprocentowany stawką LIBOR lub WIBOR. • W orzecznictwie Sądu Najwyższego wykluczono również możliwość wypełnienia luki w umowie po wyeliminowaniu z niej postanowień abuzywnych przez odwołanie do art. 69 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe. • Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c.) należy natomiast rozumieć sytuację, w której skarga jest uzasadniona w sposób ewidentny, wskazując na rażące i poważne uchybienia zaskarżonego orzeczenia...

Skład orzekający

Monika Koba

SSN

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowane stanowisko Sądu Najwyższego i TSUE w zakresie abuzywności klauzul w umowach kredytów frankowych, niemożności uzupełniania umów przez sąd oraz stosowania przepisów przejściowych dotyczących składu sądu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Wykładnia dotycząca składu sądu ma zastosowanie do spraw toczących się przed datą uchwały SN III PZP 6/22.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Orzeczenie dotyczy kluczowej i wciąż żywej problematyki kredytów frankowych, a także ważnej kwestii proceduralnej dotyczącej składu sądu. Zawiera obszerne omówienie orzecznictwa SN i TSUE.

“Kredyty frankowe: Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej – co to oznacza dla konsumentów?”

Dane finansowe

WPS: 72 317,59 PLN

zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 2717 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników