I CSK 2943/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez Bank w W. Oddział w Polsce od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Bank domagał się przyjęcia skargi do rozpoznania, wskazując jako podstawę potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie (art. 398^9 § 1 pkt 2 k.p.c.). Wskazał na przepisy dotyczące klauzul abuzywnych (Dyrektywa 93/13, k.c.) oraz interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy (art. 189 k.p.c.). Sąd Najwyższy stwierdził, że wątpliwości dotyczące wykładni przepisów o klauzulach abuzywnych zostały dezaktualizowane w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22. Kwestia interesu prawnego została już wyjaśniona w orzecznictwie, a jej ocena wymaga indywidualnego podejścia (ad casum). Bank wskazał również na dwa zagadnienia prawne: ocenę nieważności umowy w całości po wyeliminowaniu klauzul spreadowych oraz kwestię traktowania kredytów indeksowanych/denominowanych jako udzielonych w złotych. Sąd Najwyższy uznał, że pierwsze zagadnienie zostało już rozstrzygnięte, a drugie nie spełnia wymogów istotnego zagadnienia prawnego, gdyż nie wykazano jego wpływu na kierunek oceny skargi. Jako trzecią podstawę bank podniósł nieważność postępowania z uwagi na skład sądu orzekającego w okresie pandemii. Sąd Najwyższy uznał, że nie uprawdopodobniono tej nieważności, a skład sądu był zgodny z przepisami szczególnymi (art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 u.cov.), a uchwała SN III PZP 6/22 nie była wiążąca dla Sądu Apelacyjnego orzekającego przed jej wydaniem. W konsekwencji Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od banku na rzecz powodów zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku spełnienia przesłanek formalnych, w szczególności w kontekście rozstrzygnięć SN dotyczących klauzul abuzywnych i stosowania przepisów szczególnych w okresie pandemii.
Dotyczy konkretnego etapu postępowania (odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej) i odnosi się do konkretnych uchwał SN.
Zagadnienia prawne (3)
Czy podnoszone przez bank wątpliwości co do wykładni przepisów prawnych dotyczących klauzul abuzywnych w umowach kredytowych (Dyrektywa 93/13, k.c.) oraz kwestii interesu prawnego konsumenta w ustaleniu nieważności umowy (art. 189 k.p.c.) uzasadniają przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wątpliwości dotyczące wykładni przepisów o klauzulach abuzywnych zostały dezaktualizowane w świetle uchwały Sądu Najwyższego, a kwestia interesu prawnego nie wymaga generalizacji i jest oceniana indywidualnie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że uchwała SN III CZP 25/22 rozstrzygnęła kwestie związane z klauzulami abuzywnymi, a orzecznictwo wyjaśniło, że ocena interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy jest indywidualna i zależy od okoliczności sprawy.
Czy istnieją istotne zagadnienia prawne dotyczące oceny nieważności umowy kredytu denominowanego w całości po wyeliminowaniu klauzul spreadowych oraz traktowania kredytów indeksowanych/denominowanych jako udzielonych w złotych polskich, uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pierwsze zagadnienie zostało już rozstrzygnięte, a drugie nie spełnia wymogów istotnego zagadnienia prawnego, gdyż nie wykazano jego wpływu na kierunek oceny skargi.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że kwestia nieważności umowy po wyeliminowaniu klauzul została rozstrzygnięta uchwałą SN, a zagadnienie traktowania kredytów walutowych jako złotowych nie zostało wystarczająco uzasadnione pod kątem wpływu na rozpoznanie skargi.
Czy postępowanie przed Sądem Apelacyjnym było dotknięte nieważnością z uwagi na skład sądu orzekającego w okresie pandemii, zgodnie z zarzutem banku opartym na uchwale SN III PZP 6/22?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie uprawdopodobniono nieważności postępowania. Skład sądu był zgodny z przepisami szczególnymi, a uchwała SN III PZP 6/22 nie była wiążąca dla Sądu Apelacyjnego orzekającego przed jej wydaniem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 u.cov. pozwalał na jednoosobowy skład sądu, a uchwała SN III PZP 6/22 nie miała zastosowania retroaktywnego. Nie znaleziono podstaw do kwestionowania zgodności tego przepisu z Konstytucją.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.G.1 | osoba_fizyczna | powód |
| M.G.2 | osoba_fizyczna | powód |
| Bank w W. Oddział w Polsce | spółka | pozwany |
Przepisy (20)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przyczyna kasacyjna w postaci istotnego zagadnienia prawnego wymaga poprawnego zidentyfikowania problemu, odniesienia go do konkretnych przepisów, przedstawienia argumentów prowadzących do rozbieżnych ocen, a zagadnienie musi charakteryzować się nowością i mieć znaczenie precedensowe.
k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przyczyna kasacyjna w postaci potrzeby dokonania wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów.
u.cov. art. 15zzs^1 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Umożliwienie rozpoznania sprawy w składzie jednoosobowym w okresie pandemii.
Pomocnicze
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach dotyczących tzw. kredytów walutowych konsument ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy w sytuacji, w której przysługuje mu roszczenie o zapłatę, jeśli rozumienie interesu jest szerokie i elastyczne, uwzględniając okoliczności danej sprawy.
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania może nastąpić m.in. w przypadku rozpoznania sprawy przez sąd w składzie nieprawidłowo ukształtowanym.
k.c. art. 385^1 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych).
k.c. art. 385^2
Kodeks cywilny
Dotyczy oceny niedozwolonego charakteru postanowień umownych.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni oświadczenia woli.
k.c. art. 354
Kodeks cywilny
Dotyczy wykonania zobowiązania.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy świadczeń w walucie obcej.
pr.bank. art. 69 § ust. 3
Prawo bankowe
Dotyczy kredytu bankowego.
u.s.n. art. 1 § pkt 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Cel Sądu Najwyższego: zapewnienie zgodności z prawem i jednolitości orzecznictwa sądów powszechnych.
u.s.n. art. 87 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Związanie Sądu Najwyższego uchwałą Sądu Najwyższego.
u.s.n. art. 88 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Możliwość podjęcia działań unormowanych w tym przepisie.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego rozpoznania sprawy.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia konstytucyjnych wolności.
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wykonywania zobowiązań w czasie trwania stosunku prawnego.
k.p.c. art. 367 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy składu sądu (w brzmieniu sprzed 28 września 2023 r.).
k.p.c. art. 398^13 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania należy brać pod uwagę z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wątpliwości prawne podnoszone przez bank zostały rozstrzygnięte uchwałą Sądu Najwyższego. • Kwestia interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy jest oceniana indywidualnie i nie wymaga generalizacji. • Zagadnienie dotyczące traktowania kredytów walutowych jako złotowych nie zostało wystarczająco uzasadnione pod kątem wpływu na rozpoznanie skargi. • Nie uprawdopodobniono nieważności postępowania z uwagi na skład sądu orzekającego w okresie pandemii, gdyż skład był zgodny z przepisami szczególnymi, a uchwała SN III PZP 6/22 nie miała zastosowania retroaktywnego.
Odrzucone argumenty
Potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. • Występowanie w sprawie dwóch istotnych zagadnień prawnych. • Nieważność postępowania z uwagi na skład sądu orzekającego w okresie pandemii.
Godne uwagi sformułowania
Potrzeba, o której mowa w art. 398^9 § 1 pkt 2 k.p.c., oznacza, że określony przepis, istotny z punktu widzenia podstawy prawnej zaskarżonego orzeczenia, może być rozumiany na różne sposoby, a orzecznictwo i nauka prawa albo nie wypracowały w tym przedmiocie żadnego poglądu, albo prezentują rozbieżne stanowiska. • Brak spójności orzecznictwa przestaje mieć znaczenie prawne wówczas, gdy po jego wystąpieniu wydana zostanie w danym przedmiocie uchwała Sądu Najwyższego działającego w poszerzonym składzie. • W tej samej uchwale stwierdzono, że w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie (pkt 2). • rozumienie interesu musi być szerokie i elastyczne, a także uwzględniać okoliczności danej sprawy. • ocena wynikającej z art. 189 k.p.c. przesłanki interesu prawnego nie poddaje się generalizacji i powinna być dokonywana ad casum • Podniesiony problem musi również charakteryzować się nowością; zagadnienie, które było już przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego, co do zasady traci ten walor. • Sąd Najwyższy nie dostrzega jednak przyczyn, dla których art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 u.cov. miałby wymagać zbadania zgodności z Konstytucją (w trybie właściwym, tj. przewidzianym przez art. 193 Konstytucji), ani tym bardziej – racji, dla których pominięcie zastosowania tego przepisu byłoby dopuszczalne w jednostkowej sprawie.
Skład orzekający
Beata Janiszewska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku spełnienia przesłanek formalnych, w szczególności w kontekście rozstrzygnięć SN dotyczących klauzul abuzywnych i stosowania przepisów szczególnych w okresie pandemii."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego etapu postępowania (odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej) i odnosi się do konkretnych uchwał SN.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN dotyczące odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej jest cenne dla prawników ze względu na analizę przesłanek formalnych i odniesienie do kluczowych uchwał SN, w tym dotyczących klauzul abuzywnych i przepisów covidowych.
“Sąd Najwyższy odrzuca skargę kasacyjną banku: kluczowe uchwały SN i przepisy covidowe decydują o losach sprawy.”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 5400 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.