I CSK 2675/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną Banku spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 29 października 2021 r. w sprawie o zapłatę. Bank zaskarżył wyrok w części oddalającej jego apelację i zasądzającej koszty postępowania apelacyjnego. W skardze kasacyjnej bank wskazał na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, w tym art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13, art. 65 k.c., art. 358 § 2 k.c. oraz art. 69 ust. 3 Prawa bankowego. Podniesiono dwa główne zagadnienia prawne dotyczące interpretacji art. 69 ust. 3 Prawa bankowego w kontekście kredytów denominowanych lub indeksowanych do waluty obcej oraz wykładni art. 385¹ § 1 zd. drugie k.c. w związku z art. 4 ust. 2 Dyrektywy 93/13 w przypadku uznania klauzul spreadowych za niedozwolone. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 398⁹ § 1 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. Stwierdzono, że wskazane przez bank zagadnienia nie spełniają kryteriów istotności ani nowości, a istniejące orzecznictwo, w tym TSUE i SN, rozwiewa wątpliwości interpretacyjne. Sąd odwoławczy w sposób wyczerpujący odniósł się do zarzutów apelacji, a kwestie podniesione w skardze kasacyjnej stanowią powtórzenie tych zarzutów. Sąd Najwyższy podkreślił, że nie zachodzą przesłanki do przyjęcia skargi do rozpoznania, w szczególności nie stwierdzono nieważności postępowania. W konsekwencji, skarga kasacyjna została odrzucona, a bank został obciążony kosztami postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego i TSUE w zakresie stosowania Dyrektywy 93/13 do umów kredytów indeksowanych i denominowanych, w szczególności w kontekście klauzul spreadowych i ryzyka walutowego oraz konsekwencji stwierdzenia ich abuzywności (nieważność umowy).
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia co do abuzywności konkretnych klauzul w danej umowie. Konieczność indywidualnej oceny każdej umowy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w sytuacji, gdy bank umożliwia kredytobiorcom spłatę kredytu denominowanego lub indeksowanego do waluty obcej bezpośrednio w tej walucie, a także dokonanie przedterminowej spłaty, można uznać, że takie kredyty są udzielone w złotych polskich, mimo braku przeliczeń walutowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie może jednostronnie ustalać kursów walut i spreadów, co prowadzi do abuzywności klauzul i potencjalnej nieważności umowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że orzecznictwo TSUE i SN rozwiewa wątpliwości dotyczące klauzul indeksacyjnych i spreadowych w kredytach walutowych. Bank nie może jednostronnie ustalać kursów walut, a klauzule te muszą być postrzegane jako całość. Eliminacja abuzywnych klauzul może prowadzić do nieważności całej umowy, a nie jej modyfikacji.
Czy w przypadku uznania klauzul spreadowych w umowie kredytu indeksowanego za niedozwolone, prawidłowe jest przyjęcie nieważności całej umowy, zwłaszcza gdy klauzule ryzyka walutowego nie są uznane za niedozwolone?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w pewnych okolicznościach, gdy wyeliminowanie klauzul abuzywnych uniemożliwia dalsze funkcjonowanie umowy, dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności całej umowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, powołując się na orzecznictwo TSUE, podkreślił, że nieuczciwe warunki umowne należy traktować jako nigdy nieistniejące. Zastąpienie ich przepisami prawa krajowego jest możliwe tylko wyjątkowo, gdyby unieważnienie umowy naraziło konsumenta na szczególnie szkodliwe skutki. W przypadku kredytów indeksowanych, wyeliminowanie klauzul spreadowych i ryzyka walutowego może prowadzić do tak daleko idącego przekształcenia umowy, że należy ją uznać za nieważną.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. S. | osoba_fizyczna | powód |
| T. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.p.c. art. 398⁹ § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania: istnienie istotnego zagadnienia prawnego, potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania lub oczywista zasadność skargi.
k.p.c. art. 398⁹ § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Istotne zagadnienie prawne jako przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej.
k.c. art. 385¹ § § 1 zd. drugie
Kodeks cywilny
Niedozwolone (nieuczciwe) warunki umowne.
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Zasada związania stron umową w pozostałym zakresie po wyeliminowaniu niedozwolonych postanowień.
Pomocnicze
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Wykładnia oświadczeń woli.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Przepis prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym.
Prawo bankowe art. 69 § ust. 3
Ustawa Prawo bankowe
Przepis dotyczący kredytów denominowanych lub indeksowanych.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Świadczenie nienależne.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Bezzasadne wzbogacenie.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady orzekania o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach w orzeczeniu kończącym postępowanie.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji w postępowaniu kasacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak istotnych zagadnień prawnych lub rozbieżności w orzecznictwie uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej. • Orzecznictwo Sądu Najwyższego i TSUE rozwiewa wątpliwości interpretacyjne dotyczące klauzul abuzywnych w kredytach indeksowanych. • Sąd Apelacyjny w sposób wyczerpujący odniósł się do zarzutów apelacji.
Odrzucone argumenty
Konieczność wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie (art. 398⁹ § 1 pkt 2 k.p.c.). • Istnienie istotnych zagadnień prawnych (art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c.) związanych z wykładnią art. 69 ust. 3 Prawa bankowego oraz art. 385¹ § 1 zd. drugie k.c.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. • Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego rozstrzygnięcie może przyczynić się do rozwoju prawa. • Wskazane przez skarżącego zagadnienia były już przedmiotem orzecznictwa, zatem nie spełniają elementu „istotności” ani „nowości”. • Przedstawione rozbieżności oraz zagadnienia, są w istocie powtórzeniem zarzutów apelacji, do których w obszernym i kompleksowym wywodzie odniósł się Sąd odwoławczy. • Nieuczciwe warunki umowne należy co do zasady uznać za nigdy nieistniejący, tak by nie wywoływał on skutków wobec konsumenta. • Możliwość zastąpienia nieuczciwego postanowienia umownego przepisem prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym ma charakter wyjątkowy i jest ograniczona do przypadków, w których usunięcie nieuczciwego postanowienia umownego zobowiązywałoby sąd do unieważnienia umowy jako całości, narażając tym samym konsumenta na szczególnie szkodliwe skutki.
Skład orzekający
Aleksander Stępkowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego i TSUE w zakresie stosowania Dyrektywy 93/13 do umów kredytów indeksowanych i denominowanych, w szczególności w kontekście klauzul spreadowych i ryzyka walutowego oraz konsekwencji stwierdzenia ich abuzywności (nieważność umowy)."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia co do abuzywności konkretnych klauzul w danej umowie. Konieczność indywidualnej oceny każdej umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów walutowych i klauzul abuzywnych, a orzeczenie Sądu Najwyższego potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą, co jest istotne dla wielu konsumentów i prawników.
“Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej banku w sprawie kredytu indeksowanego. Co to oznacza dla posiadaczy takich kredytów?”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.