I CSK 1253/25Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej banku klauzule abuzywne 9
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, który oddalił apelację banku od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu. Sąd Okręgowy ustalił nieistnienie stosunku prawnego z umowy kredytu i zasądził od banku na rzecz powodów kwotę ponad 118 tys. zł. Bank w skardze kasacyjnej wskazał na potrzebę wykładni przepisów dotyczących abuzywności klauzul waloryzacyjnych (art. 385¹ k.c. w zw. z dyrektywą 93/13) oraz nieważności umów (art. 353¹ w zw. z art. 58 k.c.), a także naruszenia Konstytucji. Podniósł również zarzut nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, wskazując, że zagadnienia prawne podniesione przez bank zostały już wystarczająco wyjaśnione w orzecznictwie Sądu Najwyższego, uwzględniającym judykaturę TSUE. Podkreślono, że bank nie wykazał istnienia poważnych wątpliwości prawnych ani rozbieżności w orzecznictwie, które uzasadniałyby przyjęcie skargi. Ponadto, Sąd Najwyższy stwierdził, że zarzut nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji nie mógł stanowić podstawy do przyjęcia skargi kasacyjnej, gdyż dotyczy on postępowania przed sądem drugiej instancji, a skarżący nie powołał się na odpowiednią podstawę kasacyjną. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i obciążył bank kosztami postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie oceny klauzul waloryzacyjnych w umowach kredytowych, wymogów informacyjnych wobec konsumentów oraz skutków eliminacji klauzul abuzywnych. Potwierdzenie, że skarga kasacyjna nie jest środkiem do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, gdy orzecznictwo jest już ugruntowane.
Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Wartość praktyczna wynika z potwierdzenia utrwalonych zasad interpretacji prawa.
Zagadnienia prawne (4)
Czy w przypadku, gdy konsument został szczegółowo poinformowany o ryzyku kursowym związanym z kredytem indeksowanym i potwierdził to pisemnym oświadczeniem, klauzule obciążające go tym ryzykiem mają charakter jednoznaczny i nie stanowią postanowień niedozwolonych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ogólne pouczenie o ryzyku kursowym jest niewystarczające, nawet jeśli konsument potwierdził jego otrzymanie. Bank musi udzielić konsumentowi należytej informacji, a ocena ta może przesądzać o nietransparentności klauzuli ryzyka walutowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym bank musi zapewnić konsumentowi wystarczającą informację o ryzyku walutowym. Samo potwierdzenie otrzymania informacji lub przestrzeganie standardów z rekomendacji KNB z 2006 r. nie wyklucza oceny o braku należytej informacji i nietransparentności klauzuli.
Jaki jest skutek eliminacji abuzywnych lub nieważnych postanowień waloryzacyjnych z umowy kredytu indeksowanego, gdy nie jest możliwe utrzymanie jego indeksowanego charakteru?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Eliminacja mechanizmu waloryzacji prowadzi do upadku klauzuli ryzyka walutowego, co skutkuje tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze. W skrajnych przypadkach umowa może być trwale bezskuteczna (nieważna) na podstawie art. 58 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazuje na jednolite orzecznictwo, zgodnie z którym wyeliminowanie klauzul przeliczeniowych prowadzi do upadku klauzuli ryzyka walutowego. Bez tych postanowień umowa nie może wywrzeć skutku, a jej utrzymanie w zamierzonym przez strony charakterze jest niemożliwe. Jeśli nie ma podstaw do uzupełnienia luki lub sanowania postanowienia przez konsumenta, umowa jest nieważna.
Jakie oprocentowanie należy przyjąć dla wyliczenia odsetek od hipotetycznego kredytu złotowego w przypadku stwierdzenia nieważności klauzul waloryzacyjnych?
Odpowiedź sądu
Nie rozstrzygnięto wprost, ale wskazano, że eliminacja mechanizmu waloryzacji i przekształcenie umowy w kredyt złotowy wymaga analizy oprocentowania, które może być oparte na stawce WIBOR 3M, stałym oprocentowaniu ustalonym przez strony, lub stawce właściwej dla waluty waloryzacji (np. LIBOR 3M dla CHF).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy nie udzielił jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie, wskazując jedynie na różne możliwości oprocentowania w przypadku przekształcenia umowy w kredyt złotowy. Kwestia ta wynika z pytań postawionych przez bank, ale nie stanowiła głównego przedmiotu rozstrzygnięcia w kontekście odmowy przyjęcia skargi.
Czy wyrok sądu pierwszej instancji wydany na posiedzeniu niejawnym, bez rozpoznania wniosku o dowód z opinii biegłego, skutkuje nieważnością postępowania i pozbawieniem strony możności obrony jej praw?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji nie może stanowić podstawy do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, chyba że sąd drugiej instancji naruszył przepisy procesowe, nieuwzględniając tej nieważności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania z powodu nieważności postępowania tylko w odniesieniu do postępowania apelacyjnego. Nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji może być badana pośrednio, gdy skarżący zarzuca sądowi drugiej instancji naruszenie przepisów procesowych przez nieuwzględnienie tej nieważności. Ponadto, skarżący nie powołał się na odpowiednią podstawę kasacyjną dotyczącą nieważności postępowania.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K.K. | osoba_fizyczna | powód |
| B.K. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 3989 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania tylko wtedy, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.c. art. 385¹ § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dotyczy kontroli postanowień umownych pod kątem abuzywności. Sąd Najwyższy podkreśla, że bank musi należycie poinformować konsumenta o ryzyku walutowym, a ogólne pouczenie jest niewystarczające.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów. W kontekście sprawy, dotyczy możliwości przekształcenia umowy po eliminacji klauzul abuzywnych.
k.c. art. 58 § § 1 i 3
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej. Sąd Najwyższy wskazuje, że umowa może być trwale bezskuteczna (nieważna) na podstawie art. 58 k.c. po wyeliminowaniu niedozwolonych postanowień.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 2, 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.c. art. 3984 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wyłączną podstawą oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania są wskazane w niej przyczyny kasacyjne wraz z uzasadnieniem.
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji; w tym zakresie bada również z urzędu nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji.
k.p.c. art. 386 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, jeżeli (...) stwierdzi nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podniesione przez Sąd Najwyższy argumenty o utrwalonym orzecznictwie dotyczącym klauzul abuzywnych i ryzyka walutowego. • Argumentacja Sądu Najwyższego o braku podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji.
Odrzucone argumenty
Argumentacja banku o potrzebie wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. • Argumentacja banku o nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji.
Godne uwagi sformułowania
skarga kasacyjna stanowi zatem nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym • zagadnienia i wątpliwości prawne sformułowane przez pozwanego nie czynią zadość wskazanym wymaganiom, zostały bowiem już wystarczająco wyjaśnione w orzecznictwie Sądu Najwyższego uwzględniającym judykaturę Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej • wyeliminowanie dotkniętych abuzywnością tzw. klauzul przeliczeniowych prowadzi także do upadku klauzuli ryzyka walutowego • po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe • jeżeli zaś bez niedozwolonych postanowień umownych umowa nie może obowiązywać, a nie są spełnione przesłanki uzupełnienia luki przez regulację zastępczą i konsument nie wyraził świadomie i swobodnie woli sanowania postanowienia, umowa jest trwale bezskuteczna (nieważna), a podstawą tej nieważności jest art. 58 k.c. • przyczyną przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c., nie może być ewentualna nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji, a tylko nieważność postępowania apelacyjnego.
Skład orzekający
Roman Trzaskowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie oceny klauzul waloryzacyjnych w umowach kredytowych, wymogów informacyjnych wobec konsumentów oraz skutków eliminacji klauzul abuzywnych. Potwierdzenie, że skarga kasacyjna nie jest środkiem do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, gdy orzecznictwo jest już ugruntowane."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Wartość praktyczna wynika z potwierdzenia utrwalonych zasad interpretacji prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie potwierdza ugruntowaną linię orzeczniczą Sądu Najwyższego w kwestii klauzul abuzywnych w kredytach indeksowanych, co jest nadal gorącym tematem dla konsumentów i prawników. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy filtruje sprawy trafiające do rozpoznania.
“Sąd Najwyższy nie dla każdego banku: dlaczego Twoja skarga kasacyjna może nie zostać rozpatrzona?”
Dane finansowe
WPS: 118 913,34 PLN
zapłata: 118 913,34 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.