I CNP 3/26Odrzucenie skargi o niezgodność z prawem wyroku 43
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka J.S. złożyła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2021 r. (sygn. VI ACa 688/20), który oddalił jej apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie. Sprawa pierwotnie dotyczyła powództwa o pozbawienie wykonalności tytułów wykonawczych, w tym nakazu zapłaty i bankowego tytułu egzekucyjnego. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 509 k.c. (odmowa uznania umowy cesji za nieważną), art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c. (oddalenie apelacji mimo kwestionowania istnienia obowiązku i utraty możliwości kontroli spłaconych należności) oraz art. 5 k.p.c. w związku z art. 36 Konstytucji RP (brak pouczeń procesowych). Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 4241 § 1 k.p.c., odrzucił skargę. Uzasadnienie opiera się na stwierdzeniu, że skarga nie spełnia wymogów konstrukcyjnych, w szczególności powódka nie uprawdopodobniła wyrządzenia szkody w rozumieniu przepisów prawa cywilnego. Sąd wskazał, że zagrożenie utratą mieszkania w wyniku egzekucji nie jest szkodą, a sama okoliczność powstania zadłużenia nie stanowi szkody spowodowanej zaskarżonym orzeczeniem. Ponadto, Sąd Najwyższy uznał zarzuty dotyczące naruszenia art. 509 k.c., art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c. oraz art. 5 k.p.c. za oczywiście bezzasadne, analizując je w kontekście ustaleń sądów niższych instancji i utrwalonego orzecznictwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przesłanek dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem, w szczególności wymogu uprawdopodobnienia szkody oraz ocena zarzutów dotyczących cesji wierzytelności, podstaw powództwa o pozbawienie wykonalności i pouczeń procesowych.
Dotyczy specyficznego środka prawnego jakim jest skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem. Ocena zarzutów prawnych jest specyficzna dla stanu faktycznego sprawy.
Zagadnienia prawne (4)
Czy skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku jest dopuszczalna, gdy strona nie uprawdopodobniła wyrządzenia szkody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga nie jest dopuszczalna, jeśli strona nie uprawdopodobniła wyrządzenia szkody w rozumieniu przepisów prawa cywilnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zagrożenie utratą mieszkania w wyniku egzekucji nie stanowi szkody, a sama okoliczność powstania zadłużenia nie jest szkodą spowodowaną zaskarżonym orzeczeniem. Brak dowodów wpłat i danych o wysokości zadłużenia uniemożliwia uprawdopodobnienie szkody.
Czy odmowa uznania umowy cesji za nieważną, mimo zarzutów o braku zgody organów banku, stanowi naruszenie art. 509 k.c. w kontekście skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut jest oczywiście bezzasadny, jeśli sądy meriti ustaliły skuteczność umowy cesji i że zarząd banku był uprawniony do jej zawarcia bez zgody powódki.
Uzasadnienie
Sądy niższych instancji ustaliły, że umowa cesji była skuteczna, a zarząd banku miał prawo ją zawrzeć bez zgody powódki. Brak przeszkód do kontynuowania egzekucji przez spółkę nabywającą wierzytelność.
Czy oddalenie apelacji od wyroku oddalającego powództwo o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego stanowi naruszenie art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c.?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli powódka nie wykazała podstawy powództwa lub powoływała się na okoliczności niebędące podstawą takiego powództwa lub dotyczące uchybień formalnych postępowania egzekucyjnego.
Uzasadnienie
Powódka kwestionowała istnienie obowiązku i podnosiła zarzuty dotyczące techniki rejestrowania spraw przez komornika oraz połączenia egzekucji, które nie stanowiły merytorycznej obrony przed egzekucją w rozumieniu art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c. Nie wykazała, że obowiązki stwierdzone tytułami wykonawczymi nie istnieją.
Czy sąd ma obowiązek udzielania pouczeń procesowych stronom nieprofesjonalnym w każdym przypadku?
Odpowiedź sądu
Nie, udzielenie pouczenia zależy od uznania sądu i jest obowiązkowe tylko w sytuacjach wyjątkowych, gdy strona z uwagi na swoją nieporadność nie jest w stanie zrozumieć istoty postępowania.
Uzasadnienie
Z art. 5 k.p.c. nie wynika ogólny obowiązek udzielania pouczeń stronom nieprofesjonalnym. Sąd ocenia potrzebę pouczenia w zależności od konkretnej sytuacji procesowej.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J.S. | osoba_fizyczna | powódka/skarżąca |
| Bank Spółdzielczy w H. | spółka | pozwany |
| L. S.A. (dawniej B. spółka akcyjna) w T. | spółka | pozwany |
| Skarb Państwa - Sąd Apelacyjny w Warszawie | organ_państwowy | podmiot zobowiązany do wypłaty wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu |
Przepisy (18)
Główne
k.p.c. art. 4241 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego postępowanie.
k.p.c. art. 4245 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa wymogi konstrukcyjne skargi, których niewypełnienie prowadzi do obligatoryjnego odrzucenia.
k.p.c. art. 4248 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa obligatoryjnego odrzucenia skargi w przypadku niewypełnienia wymogów konstrukcyjnych.
k.c. art. 509
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący cesji wierzytelności, kwestionowany przez skarżącą.
k.p.c. art. 840 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa powództwa o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego.
k.p.c. art. 5
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący pouczeń procesowych.
k.p.c. art. 98 § § 1, § 11 i § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 § § 2 pkt 6 oraz § 10 ust. 5 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Podstawa do ustalenia wynagrodzenia radcy prawnego z urzędu.
Dz.U. poz. 136 § § 2 pkt 1, § 4 ust. 1, § 8 pkt 6 w zw. z § 16 ust. 5 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu
Podstawa do ustalenia wynagrodzenia radcy prawnego z urzędu.
Pomocnicze
k.p.c. art. 5192
Kodeks postępowania cywilnego
Wspomniany w kontekście autonomicznego pojęcia bezprawności orzeczenia.
k.p.c. art. 4245 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy możliwości naprawienia braków skargi jako pisma procesowego.
Konstytucja RP art. 36
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wspomniany w kontekście braku pouczeń procesowych.
Konstytucja RP art. 45
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wspomniany w kontekście prawa do sądu i braku pouczeń procesowych.
k.p.c. art. 4249
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do rozpoznania skargi, jeśli nie jest oczywiście bezzasadna.
k.c. art. 361 § § 2
Kodeks cywilny
Definicja szkody w prawie cywilnym.
k.p.c. art. 391
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów w postępowaniu apelacyjnym, zastosowany przez analogię.
k.p.c. art. 39821
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów w postępowaniu kasacyjnym, zastosowany przez analogię.
k.p.c. art. 42412
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów w postępowaniu ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak uprawdopodobnienia szkody w rozumieniu przepisów prawa cywilnego. • Zarzuty dotyczące naruszenia art. 509 k.c., art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c. i art. 5 k.p.c. są oczywiście bezzasadne. • Skarga nie spełnia wymogów konstrukcyjnych określonych w art. 4245 § 1 k.p.c.
Odrzucone argumenty
Zaskarżone orzeczenie jest niezgodne z prawem z powodu naruszenia art. 509 k.c., art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c. i art. 5 k.p.c. w związku z art. 45 Konstytucji RP. • Wydanie orzeczenia wyrządziło powódce szkodę w postaci zagrożenia utratą mieszkania i braku możliwości ustalenia wysokości spłacanych należności.
Godne uwagi sformułowania
autonomiczne pojęcie bezprawności • orzeczeniem niezgodnym z prawem w rozumieniu art. 4241 i art. 5192 k.p.c. jest orzeczenie oczywiście naruszające przepisy prawa, których wykładnia jest ustalona • każde z wymagań przewidzianych w art. 4245 § 1 k.p.c. ma charakter samoistny i powinno być spełnione niezależnie od innych • Stan emocjonalny wywołany tego rodzaju poczuciem zagrożenia nie jest szkodą w rozumieniu art. 361 § 2 k.c. • Oczywista bezzasadność skargi stanowi kryterium dozwolonego jej wyłączenia i ma miejsce wtedy, gdy powołane podstawy skargi już przy pierwszej ocenie pokazują, że faktycznie nie ma możliwości ich uwzględnienia
Skład orzekający
Marta Romańska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem, w szczególności wymogu uprawdopodobnienia szkody oraz ocena zarzutów dotyczących cesji wierzytelności, podstaw powództwa o pozbawienie wykonalności i pouczeń procesowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego środka prawnego jakim jest skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem. Ocena zarzutów prawnych jest specyficzna dla stanu faktycznego sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego środka prawnego jakim jest skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem, a jej odrzucenie przez Sąd Najwyższy podkreśla rygorystyczne wymogi formalne. Pokazuje również, jak sąd ocenia pojęcie szkody w kontekście egzekucji i odpowiedzialności dłużnika.
“Czy zagrożenie utratą domu to już szkoda? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy skarga o niezgodność z prawem ma sens.”
Dane finansowe
koszty postępowania: 2700 PLN
wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną z urzędu: 4050 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.