I Ca 249/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód Z. B. domagał się od Towarzystwa (...) w W. zapłaty kwoty 10.001,00 zł tytułem częściowego odszkodowania uzupełniającego z polisy ubezpieczeniowej za szkodę gradową z 2012 roku. Sąd Rejonowy w Augustowie uwzględnił powództwo w całości, opierając się na opinii biegłej z poprzedniej sprawy (I C 567/16), w której ustalono wysokość szkody na 73.583,00 zł, oraz na art. 365 § 1 kpc, uznając, że kwestia wysokości szkody została prawomocnie przesądzona. Pozwany w apelacji zarzucił naruszenie art. 233 § 1 kpc, 235 § 1 kpc, 278 § 1 kpc poprzez oparcie się na opinii biegłego z innej sprawy, mimo kwestionowania jej przez pozwanego, oraz naruszenie art. 366 kpc poprzez uznanie, że wartość szkody została objęta powagą rzeczy osądzonej, mimo że przedmiotem poprzedniego postępowania było żądanie zapłaty innej kwoty. Sąd Okręgowy w Suwałkach uznał apelację za uzasadnioną. Stwierdził naruszenie zasady bezpośredniości (art. 235 kpc) poprzez wykorzystanie opinii biegłego z innej sprawy bez umożliwienia stronom odniesienia się do niej i zgłoszenia wniosków, a także naruszenie art. 366 kpc, gdyż powaga rzeczy osądzonej dotyczy przedmiotu rozstrzygnięcia, a nie ustaleń faktycznych zawartych w uzasadnieniu, zwłaszcza gdy pozwany kwestionował opinię. Sąd Okręgowy uznał również za trafny zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 363 § 1 kc w zw. z art. 6 kc) co do udowodnienia istnienia i wysokości szkody. W związku z tym, na podstawie art. 386 § 4 kpc, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, zlecając przeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego, w tym dowodu z opinii biegłego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zasady bezpośredniości, powagi rzeczy osądzonej oraz dowodu z opinii biegłego w postępowaniu cywilnym. Kwestie związane z ustalaniem wysokości odszkodowania w sprawach ubezpieczeniowych.
Dotyczy specyfiki postępowania dowodowego i stosowania art. 365 i 366 kpc w kontekście roszczeń częściowych i opinii biegłych z innych postępowań.
Zagadnienia prawne (4)
Czy sąd drugiej instancji może uchylić wyrok sądu pierwszej instancji, mimo że apelujący wnosił o jego zmianę i oddalenie powództwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji może uchylić wyrok, nawet jeśli apelujący wnosił o jego zmianę, jeśli stwierdzi wady postępowania lub prawa materialnego, które tego wymagają.
Uzasadnienie
Granice apelacji wyznacza nie tylko wniosek, ale cały jej wywód i treść. Sąd drugiej instancji musi działać z urzędu zgodnie z przepisami prawa, biorąc pod uwagę również okoliczności niepodniesione przez strony.
Czy sąd pierwszej instancji może oprzeć się na opinii biegłego sporządzonej w innej sprawie, jeśli strony kwestionują tę opinię i nie dano im możliwości odniesienia się do niej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji narusza zasadę bezpośredniości (art. 235 kpc), jeśli opiera się na opinii biegłego z innej sprawy bez umożliwienia stronom odniesienia się do jej treści i zgłoszenia wniosków, zwłaszcza gdy opinia jest kwestionowana.
Uzasadnienie
Wykorzystanie dowodów z akt innej sprawy jest dopuszczalne, ale wymaga oznaczenia dokumentów i umożliwienia stronom ustosunkowania się. Opinia biegłego z innej sprawy może być wykorzystana tylko wtedy, gdy strony nie zgłaszają zastrzeżeń i nie żądają jej powtórzenia. Sąd powinien zażądać ustnego wyjaśnienia opinii, chyba że strony wyraźnie na to nie wnioskują.
Czy ustalenie wysokości szkody w uzasadnieniu prawomocnego wyroku w sprawie o częściowe odszkodowanie jest objęte powagą rzeczy osądzonej (res iudicata) w kolejnej sprawie o pozostałą część odszkodowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powaga rzeczy osądzonej dotyczy przedmiotu rozstrzygnięcia, a nie ustaleń faktycznych zawartych w uzasadnieniu, zwłaszcza gdy pozwany kwestionował te ustalenia i dochodzona kwota nie była przedmiotem analizy w poprzednim postępowaniu.
Uzasadnienie
Powaga rzeczy osądzonej obejmuje to, co stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia między tymi samymi stronami. W przypadku roszczeń częściowych, niedochodzona część świadczenia nie jest objęta powagą, o ile powód wyraźnie zaznaczył, że dochodzi tylko części świadczenia. Związanie prawomocnym orzeczeniem dotyczy kwestii prawnej lub zasady odpowiedzialności, a nie wysokości szkody ustalonej na podstawie kwestionowanej opinii biegłego.
Czy sąd pierwszej instancji, opierając się na opinii biegłego, prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego dotyczące ustalenia wysokości odszkodowania i obowiązku dowodzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji niezasadnie przyjął, że powód udowodnił istnienie i wysokość szkody, naruszając art. 363 § 1 kc w zw. z art. 6 kc.
Uzasadnienie
Obowiązek dowodzenia spoczywa na stronie, która z określonych faktów wywodzi skutki prawne. Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł potrzeby zasięgnięcia wiedzy specjalistycznej i dopuszczenia dowodu z opinii kolejnego biegłego, mimo że materiał dowodowy był niewystarczający do miarodajnej oceny zasadności powództwa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. B. | osoba_fizyczna | powód |
| Towarzystwo (...) w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 363 § § 1
Kodeks cywilny
Naprawienie szkody powinno nastąpić według wyboru poszkodowanego bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże, gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe lub gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Każda ze stron jest obowiązana udowodnić fakty, z których wywodzi skutki prawne.
Pomocnicze
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
k.p.c. art. 366
Kodeks postępowania cywilnego
Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 235 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dowody przeprowadza się w zasadzie na rozprawie. Dowód z dokumentów znajduje się w aktach sprawy.
k.p.c. art. 278 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach, gdy potrzeba wiadomości specjalnych, sąd po wysłuchaniu wniosków stron, na podstawie ich opinii, dopuści dowód z opinii biegłego lub biegłych.
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
W razie uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, sąd umarza postępowanie w instancji, w której sprawa się znajduje.
k.p.c. art. 162
Kodeks postępowania cywilnego
Strony mogą wnieść o uzupełnienie protokołu lub jego sprostowanie. Wnioski te sąd rozstrzyga postanowieniem.
k.p.c. art. 224 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Gdy ma być przeprowadzony dowód z akt innej sprawy, należy oznaczyć tę sprawę i wskazać, jakie dokumenty mają być z niej zaczerpnięte.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
k.c. art. 817
Kodeks cywilny
Ubezpieczyciel obowiązany jest spełnić świadczenie w terminie trzydziestu dni od daty zawiadomienia o zdarzeniu wywołującym odpowiedzialność ubezpieczyciela.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie zasady bezpośredniości poprzez oparcie się na opinii biegłego z innej sprawy bez umożliwienia stronom odniesienia się do niej. • Niewłaściwe zastosowanie powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) do ustaleń faktycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku sądu pierwszej instancji. • Brak udowodnienia przez powoda istnienia i wysokości szkody zgodnie z wymogami prawa materialnego (art. 363 § 1 kc w zw. z art. 6 kc). • Potrzeba przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego, w tym dowodu z opinii biegłego.
Odrzucone argumenty
Argumenty sądu pierwszej instancji oparte na opinii biegłego z innej sprawy i prawomocnym ustaleniu wysokości szkody.
Godne uwagi sformułowania
Granice apelacji wyznacza nie tyle sam wniosek, co cały jej wywód i treść. • Naruszenie zasady bezpośredniości określona w art. 235 kpc. • Powaga rzeczy osądzonej dotyczy roszczenia, które poddane było rozstrzygnięciu sądu. • Związanie prawomocnym orzeczeniem oznacza, że sąd obowiązany jest uznać, że kwestia prawna, która była już przedmiotem rozstrzygnięcia w innej sprawie, a która ma znaczenie prejudycjalne w sprawie przez niego rozpoznawanej, kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym wcześniejszym wyroku, nawet jeżeli argumentacja prawna, na której opiera się to rozstrzygnięcie jest nietrafna.
Skład orzekający
Cezary Olszewski
przewodniczący-sprawozdawca
Elżbieta Iwona Cembrowicz
sędzia
Joanna Walczuk
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zasady bezpośredniości, powagi rzeczy osądzonej oraz dowodu z opinii biegłego w postępowaniu cywilnym. Kwestie związane z ustalaniem wysokości odszkodowania w sprawach ubezpieczeniowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania dowodowego i stosowania art. 365 i 366 kpc w kontekście roszczeń częściowych i opinii biegłych z innych postępowań.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa ilustruje kluczowe błędy proceduralne, które mogą prowadzić do uchylenia wyroku, a także pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie zasady bezpośredniości i powagi rzeczy osądzonej.
“Błąd proceduralny, który kosztował uchylenie wyroku: Jak sąd pierwszej instancji naruszył zasady postępowania?”
Dane finansowe
WPS: 10 001 PLN
częściowe odszkodowanie uzupełniające: 10 001 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.