I C 498/21Abuzywne klauzule kredytu indeksowanego zwrot środków
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowodowie zawarli z bankiem umowę kredytu hipotecznego indeksowanego kursem franka szwajcarskiego w 2008 roku. Po latach spłacania kredytu, wystąpili z pozwem o ustalenie nieważności umowy oraz o zapłatę kwoty 136.882,42 zł tytułem bezpodstawnego wzbogacenia banku, argumentując, że umowa zawiera klauzule abuzywne. Sąd Okręgowy w Olsztynie, po analizie umowy i przepisów, uznał, że postanowienia dotyczące mechanizmu ustalania kursu waluty indeksacyjnej są niedozwolone (abuzywne) i nie wiążą powodów. Sąd nie stwierdził jednak nieważności całej umowy, uznając, że może ona nadal obowiązywać po wyeliminowaniu wadliwych zapisów. W związku z tym, oddalono główne powództwo o ustalenie nieważności umowy i zapłatę całej dochodzonej kwoty. Jednakże, uwzględniono częściowo żądanie powodów, zasądzając od banku na ich rzecz kwotę 57.334,47 zł tytułem zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, wynikających z zastosowania abuzywnych klauzul indeksacyjnych. O kosztach procesu orzeczono poprzez ich wzajemne zniesienie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (4)
Czy postanowienia umowy kredytu indeksowanego kursem waluty obcej, dotyczące sposobu ustalania kursu waluty, mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne (abuzywne)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia umowy dotyczące mechanizmu ustalania kursu waluty indeksacyjnej, które nie zostały uzgodnione indywidualnie i kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami lub rażąco naruszający jego interesy, są niedozwolone i bezskuteczne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że sposób ustalania kursu waluty w umowie nie był wystarczająco jednoznaczny, pozostawiał pole do arbitralnego działania banku i naruszał interesy konsumenta, co czyniło te postanowienia abuzywnymi.
Jaki jest skutek uznania klauzul indeksacyjnych za abuzywne w umowie kredytu indeksowanego kursem waluty obcej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Uznanie klauzul indeksacyjnych za abuzywne skutkuje ich bezskutecznością wobec konsumenta, ale niekoniecznie nieważnością całej umowy, o ile umowa może być dalej wykonywana bez tych postanowień i nie zmienia to jej głównego charakteru.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na orzecznictwie TSUE i SN, zgodnie z którym eliminacja abuzywnych postanowień jest regułą, a upadek całej umowy wyjątkiem, gdyby bez nich umowa nie mogła funkcjonować lub zmieniłaby swój charakter.
Czy powodowie mają interes prawny w żądaniu ustalenia nieistnienia stosunku prawnego umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powodowie mają interes prawny w żądaniu ustalenia nieistnienia stosunku prawnego, gdyż pozwala to na definitywne usunięcie niepewności prawnej co do istnienia umowy, nawet jeśli mogą dochodzić zwrotu świadczeń.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że żądanie ustalenia jest uzasadnione, ponieważ rozstrzygnięcie o zapłacie nie zawsze eliminuje wątpliwości co do istnienia lub treści umowy, a ustalenie nieważności lub nieistnienia stosunku prawnego daje większą pewność prawną.
Czy zarzut przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnie pobranych świadczeń z tytułu abuzywnych klauzul umownych jest zasadny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut przedawnienia nie jest zasadny, ponieważ roszczenie to nie jest świadczeniem okresowym, a termin przedawnienia wynosi 10 lat, licząc od daty, w której konsument dowiedział się lub mógł dowiedzieć o niedozwolonym charakterze postanowienia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pobranie środków na podstawie abuzywnych postanowień nie jest świadczeniem okresowym, a termin przedawnienia 10 lat (zgodnie z przepisami obowiązującymi przed nowelizacją z 2018 r.) jest wystarczający dla konsumenta na podjęcie działań.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. N. | osoba_fizyczna | powód |
| J. N. | osoba_fizyczna | powód |
| U. N. | osoba_fizyczna | powód |
| Z. N. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank Spółka Akcyjna | spółka | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa do żądania zwrotu świadczenia nienależnego (bezpodstawnego wzbogacenia).
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Reguluje świadczenie nienależne, w tym stosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu do stosunków zobowiązaniowych.
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Definicja i skutki niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych) w umowach z konsumentami.
pr. bank. art. 69 § 1
Prawo bankowe
Definicja umowy kredytu bankowego.
Pomocnicze
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, która może być ograniczona przez naturę stosunku, ustawę lub zasady współżycia społecznego.
k.c. art. 58 § 1-3
Kodeks cywilny
Skutki nieważności czynności prawnej, w tym możliwość utrzymania umowy w mocy co do pozostałych części.
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Podstawa do żądania ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, jeżeli strona ma w tym interes prawny.
k.c. art. 481 § 1
Kodeks cywilny
Podstawa do zasądzenia odsetek za opóźnienie.
k.c. art. 100
Kodeks cywilny
Zasada wzajemnego zniesienia kosztów procesu.
pr. bank. art. 69 § 2 pkt 4a
Prawo bankowe
Szczegółowe zasady określania kursu wymiany walut w umowach kredytu denominowanego lub indeksowanego do waluty innej niż polska.
pr. bank. art. 75b
Prawo bankowe
Przepis wprowadzony nowelizacją Prawa bankowego, dotyczący kredytów indeksowanych i denominowanych.
Skład orzekający
Juliusz Ciejek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Dane finansowe
WPS: 136 882,42 PLN
zwrot nienależnie pobranych świadczeń: 57 334,47 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.