I C 260/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powodów J. T. i L. T. o zapłatę 76 998,95 zł od (...) Banku (...) S.A. w W. z tytułu zwrotu świadczenia spełnionego w wykonaniu umowy kredytu "Własny Kąt lokatorski". Powodowie argumentowali, że umowa jest nieważna z powodu zastosowania niedozwolonych postanowień umownych dotyczących zasad przeliczania kwoty kredytu na walutę polską. Pozwany bank wnosił o oddalenie powództwa, kwestionując charakter prawny umowy, niedozwolony charakter jej postanowień oraz możliwość zastosowania sankcji z art. 385¹ kc. Sąd Rejonowy w Toruniu, po analizie umowy i przepisów, ustalił, że strony zawarły umowę kredytu denominowanego do waluty obcej (CHF). Sąd uznał, że klauzule dotyczące przeliczania waluty, stosowane do ustalania świadczeń stron, nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny i kształtowały prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. W związku z tym, postanowienia te zostały uznane za niedozwolone i nie wiążące powodów na podstawie art. 385¹ § 1 kc. Ponieważ brak było skutecznego porozumienia stron co do kursu walutowego, a przepisy prawa krajowego nie przewidywały możliwości zastąpienia tych klauzul, umowa w tej części nie mogła być dalej wykonywana. Świadczenia spełnione przez powodów uznano za nienależne i podlegające zwrotowi na podstawie art. 405 kc w zw. z art. 410 § 1 i 2 kc. Sąd oddalił argumenty banku dotyczące zasad współżycia społecznego (art. 411 pkt 2 kc) oraz spełnienia świadczenia na poczet niewymagalnej wierzytelności (art. 411 pkt 4 kc). W rezultacie, sąd zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 76 998,95 zł z ustawowymi odsetkami oraz zwrot kosztów procesu w wysokości 6 400 zł.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul przeliczeniowych w umowach kredytów denominowanych do waluty obcej, nawet tych zawartych przed wejściem w życie ustawy antyspreadowej, oraz konsekwencje prawne takiej sytuacji.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i specyfiki umowy, a ocena abuzywności może być różna w zależności od szczegółów umowy i okoliczności jej zawarcia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy kredytu denominowanego do waluty obcej, dotyczące zasad przeliczania kwoty kredytu na walutę polską, mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385¹ kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia umowy kredytu dotyczące zasad przeliczania waluty, jeśli nie zostały indywidualnie uzgodnione i kształtują prawa lub obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, mogą być uznane za niedozwolone.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule dotyczące kursów walut, stosowane do ustalania świadczeń stron, nie były jednoznaczne i naruszały dobre obyczaje oraz interesy konsumenta, co skutkowało ich bezskutecznością na podstawie art. 385¹ kc.
Jaki jest skutek uznania postanowień umowy kredytu za niedozwolone w świetle art. 385¹ § 2 kc i przepisów unijnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Uznanie postanowienia za niedozwolone skutkuje tym, że nie wiąże ono konsumenta, a umowa pozostaje w mocy w pozostałym zakresie, chyba że dalsze obowiązywanie umowy bez wadliwego postanowienia jest niemożliwe lub prowadziłoby do szczególnie szkodliwych skutków dla konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd, powołując się na orzecznictwo TSUE i SN, stwierdził, że w polskim systemie prawnym brak jest przepisu dyspozytywnego, który mógłby zastąpić wyeliminowane postanowienia umowne, co w tym przypadku uniemożliwiło ustalenie świadczeń stron i doprowadziło do uznania świadczeń za nienależne.
Czy świadczenie spełnione w wykonaniu umowy kredytu z niedozwolonymi postanowieniami umownymi podlega zwrotowi na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, świadczenie spełnione bez podstawy prawnej, wynikającej z niewiążących postanowień umownych, jest nienależne i podlega zwrotowi na podstawie art. 405 kc w zw. z art. 410 § 1 i 2 kc.
Uzasadnienie
Ponieważ umowa w części dotyczącej przeliczenia waluty została uznana za niewiążącą, a świadczenia stron nie mogły być skutecznie ustalone, spełnione przez powodów kwoty uznano za nienależne i podlegające zwrotowi.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. T. | osoba_fizyczna | powód |
| L. T. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank (...) S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne), co nie dotyczy postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania tej korzyści w naturze, a jeżeli nie jest to możliwe, do jej zwrotu wartości.
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się również do zwrotu nienależnego świadczenia.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Nienależne świadczenie to świadczenie spełnione bez ważnej podstawy prawnej.
Pr.bank. art. 69
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe
Reguluje umowę kredytu bankowego.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu, co w szczególności odnosi się do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strona wygrywająca sprawę jest uprawniona do żądania od strony przeciwnej zwrotu niezbędnych kosztów procesu.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, z ograniczeniami wynikającymi z ustawy, zasad współżycia społecznego oraz celu umowy.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niedozwolony charakter klauzul przeliczeniowych w umowie kredytu. • Niejednoznaczność postanowień dotyczących kursów walut. • Rażące naruszenie interesów konsumenta przez klauzule abuzywne. • Brak indywidualnego uzgodnienia klauzul umownych. • Skutek niewiążącego charakteru klauzul abuzywnych i konieczność zwrotu nienależnego świadczenia.
Odrzucone argumenty
Umowa kredytu była ważna i nie zawierała niedozwolonych postanowień. • Postanowienia dotyczące kursów walut były indywidualnie uzgodnione. • Możliwość zastosowania art. 411 pkt 2 kc (zasady współżycia społecznego). • Możliwość zastosowania art. 411 pkt 4 kc (spełnienie na poczet niewymagalnej wierzytelności). • Kredyt był kredytem złotowym, a nie walutowym.
Godne uwagi sformułowania
Sama możliwość negocjowania kursu waluty ani możliwość wyboru kredytu innego rodzaju (...) nie powoduje, że postanowienia przejęte z określonego wzorca zostają indywidualnie uzgodnione. • Postanowienia określającymi główne świadczenia stron umowy kredytu są wyłącznie te, które określają sumę kredytu i warunki jej zwrotu. • Postanowienie przyznające jednej ze stron umowy uprawnienie do – nieograniczonego umową - kształtowania zakresu zobowiązania drugiej strony poprzez ustalanie parametru (...) jest klasycznym przykładem klauzuli niedozwolonej. • Świadczenia stron, spełnione bez podstawy prawnej, są nienależne i podlegają zwrotowi na podstawie art. 405 kc w zw. z art. 410 § 1 i 2 kc.
Skład orzekający
Marek Adamczyk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul przeliczeniowych w umowach kredytów denominowanych do waluty obcej, nawet tych zawartych przed wejściem w życie ustawy antyspreadowej, oraz konsekwencje prawne takiej sytuacji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i specyfiki umowy, a ocena abuzywności może być różna w zależności od szczegółów umowy i okoliczności jej zawarcia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu umów kredytowych z klauzulami abuzywnymi, co jest nadal aktualne dla wielu konsumentów i prawników. Wyrok jasno wyjaśnia zasady ochrony konsumenta w takich przypadkach.
“Bank przegrał sprawę o zwrot kredytu: Sąd uznał klauzule walutowe za niedozwolone!”
Dane finansowe
WPS: 76 998,95 PLN
zwrot świadczenia: 76 998,95 PLN
zwrot kosztów procesu: 6400 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.