I C 2481/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła pozwu K. M. i R. M. przeciwko Bankowi (...) S.A. o zapłatę oraz ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 12 sierpnia 2008 roku, indeksowanego do CHF. Powodowie domagali się zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w PLN i CHF oraz ustalenia nieistnienia stosunku prawnego kredytu. Jako podstawę swoich żądań wskazali niedozwolony charakter klauzul waloryzacyjnych, które ich zdaniem prowadziły do nieważności umowy z uwagi na sprzeczność z naturą stosunku zobowiązaniowego i zasadami współżycia społecznego, a także naruszały przepisy o klauzulach abuzywnych. Pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa, kwestionując zasadność roszczeń i podnosząc zarzut przedawnienia. Sąd Okręgowy w Warszawie, po analizie zgromadzonego materiału dowodowego, uznał umowę za nieważną. Sąd stwierdził, że klauzule indeksacyjne, które pozwalały bankowi na jednostronne i nieograniczone ustalanie kursów walut w tabelach kursowych, były sprzeczne z naturą stosunku zobowiązaniowego (art. 353[1] k.c.) oraz stanowiły klauzule abuzywne w rozumieniu art. 385[1] k.c. Sąd podkreślił, że powodowie jako konsumenci nie mieli wpływu na treść tych postanowień, a bank nie wykazał, aby zostały one indywidualnie uzgodnione. Brak jasnych kryteriów ustalania kursów walut przez bank oraz brak wystarczającego poinformowania powodów o ryzyku kursowym uzasadniały uznanie klauzul za abuzywne. Sąd uznał, że usunięcie tych klauzul prowadziłoby do zmiany głównego przedmiotu umowy, co skutkowało jej nieważnością w całości. W konsekwencji, Sąd zasądził od banku na rzecz powodów zwrot nienależnie pobranych świadczeń w PLN (129.964,93 zł) i CHF (94.710,14 CHF) wraz z odsetkami, a także ustalił nieistnienie stosunku prawnego kredytu. Zarzut przedawnienia został oddalony, gdyż roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia ma charakter bezterminowy i staje się wymagalne po wezwaniu do zapłaty.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie nieważności umów kredytów indeksowanych do walut obcych z powodu abuzywności klauzul waloryzacyjnych i braku indywidualnego uzgodnienia.
Dotyczy umów zawartych z konsumentami, gdzie klauzule indeksacyjne nie były indywidualnie negocjowane i nie zapewniono konsumentowi pełnej informacji o ryzyku.
Zagadnienia prawne (5)
Czy postanowienia umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, które pozwalają bankowi na jednostronne i nieograniczone ustalanie kursów walut, są sprzeczne z naturą stosunku zobowiązaniowego i zasadami współżycia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie postanowienia są sprzeczne z naturą stosunku zobowiązaniowego, ponieważ naruszają równowagę kontraktową i pozwalają jednej stronie na dowolne kształtowanie świadczenia drugiej strony.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pozostawienie jednej stronie (bankowi) możliwości dowolnego ustalania kursów walut w tabelach kursowych narusza naturę umowy gospodarczej i zobowiązaniowej, gdzie interesy stron powinny być uzgodnione, a nie jednostronnie narzucone.
Czy postanowienia umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, dotyczące mechanizmu indeksacji opartego na tabelach kursowych banku, stanowią klauzule abuzywne w rozumieniu art. 385[1] k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te stanowią klauzule abuzywne, ponieważ nie zostały indywidualnie uzgodnione, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy, a także nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że powodowie jako konsumenci nie mieli wpływu na treść klauzul indeksacyjnych, bank nie wykazał ich indywidualnego uzgodnienia, a brak jasnych kryteriów ustalania kursów walut oraz niewystarczające poinformowanie o ryzyku kursowym świadczy o sprzeczności z dobrymi obyczajami i rażącym naruszeniu interesów konsumenta.
Jaka jest konsekwencja stwierdzenia abuzywności klauzul indeksacyjnych dla ważności całej umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Usunięcie abuzywnych klauzul indeksacyjnych, które określają główne świadczenie stron, prowadzi do nieważności całej umowy, ponieważ jej dalsze obowiązywanie bez tych postanowień zmieniłoby jej główny przedmiot.
Uzasadnienie
Sąd powołując się na orzecznictwo TSUE i SN, stwierdził, że eliminacja klauzul indeksacyjnych, będących elementem głównego świadczenia, powoduje zmianę charakteru umowy i uniemożliwia jej dalsze obowiązywanie, co skutkuje jej nieważnością.
Czy powodowie mają interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powodowie mają interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego, ponieważ takie ustalenie w pełni zabezpieczy ich interes, rozstrzygając podstawową kwestię wiązania ich umową i usuwając niepewność co do dalszych zobowiązań.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustalenie nieważności umowy jest konieczne dla pełnego zabezpieczenia interesów powodów, usunięcia niepewności co do ich zobowiązań i zapobieżenia dalszym sporom, co stanowi realizację potrzeby ochrony ich sfery prawnej.
Czy roszczenie o zwrot nienależnie pobranych świadczeń z tytułu nieważnej umowy kredytu jest przedawnione?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie o zwrot nienależnie pobranych świadczeń z tytułu nieważnej umowy kredytu ma charakter bezterminowy i nie jest przedawnione, dopóki wierzyciel nie wezwie dłużnika do zapłaty.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia jest bezterminowe, a jego wymagalność następuje dopiero po wezwaniu dłużnika do wykonania, co oznacza, że zarzut przedawnienia zgłoszony przez bank nie mógł odnieść skutku.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. M. | osoba_fizyczna | powód |
| R. M. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 353[1]
Kodeks cywilny
Granice swobody umów; postanowienia umowy sprzeczne z naturą stosunku zobowiązaniowego, ustawą lub zasadami współżycia społecznego są nieważne.
k.c. art. 385[1]
Kodeks cywilny
Definicja i skutki klauzul abuzywnych w umowach z konsumentami; postanowienia nieuzgodnione indywidualnie, kształtujące prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszające interesy konsumenta, nie wiążą go.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
Pomocnicze
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Bezpodstawne wzbogacenie; kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a jeżeli nie można tego uczynić, do zwrotu jej wartości.
k.c. art. 410 § 1
Kodeks cywilny
Zwrot nienależnego świadczenia; przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się w szczególności do zwrotu świadczenia jako nienależnego.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Termin spełnienia świadczenia; świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania, jeżeli termin nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania.
k.c. art. 481 § 1
Kodeks cywilny
Odsetki za opóźnienie; jeżeli dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, choćby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu; strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd rozstrzyga o kosztach procesu w każdym wyroku, pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu.
u.p.b. art. 69 § 1
Ustawa Prawo bankowe
Czynność bankowa; umowa kredytu.
k.c. art. 22[1]
Kodeks cywilny
Definicja konsumenta.
k.c. art. 43[1]
Kodeks cywilny
Definicja przedsiębiorcy.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu.
k.c. art. 385[1] § 3
Kodeks cywilny
Wzorzec umowy; domniemywa się, że nie były indywidualnie uzgodnione te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał wpływu.
k.c. art. 385[1] § 4
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu indywidualnego uzgodnienia postanowienia umowy spoczywa na tym, kto się na to powołuje.
k.c. art. 385[2]
Kodeks cywilny
Ocena zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami i rażącego naruszenia interesów konsumenta dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niedozwolony charakter klauzul waloryzacyjnych (indeksacyjnych) w umowie kredytu. • Sprzeczność klauzul indeksacyjnych z naturą stosunku zobowiązaniowego (art. 353[1] k.c.). • Klauzule indeksacyjne jako klauzule abuzywne (art. 385[1] k.c.) z uwagi na brak indywidualnego uzgodnienia, sprzeczność z dobrymi obyczajami i rażące naruszenie interesów konsumenta. • Niejednoznaczność i brak przejrzystości klauzul indeksacyjnych. • Niewystarczające poinformowanie konsumentów o ryzyku kursowym. • Nieważność całej umowy kredytu w wyniku eliminacji abuzywnych klauzul indeksacyjnych. • Posiadanie interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy (art. 189 k.p.c.). • Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia ma charakter bezterminowy i nie jest przedawnione.
Odrzucone argumenty
Umowa kredytu jest ważna. • Powodowie nie mają interesu prawnego w powództwie o ustalenie. • Zarzut przedawnienia roszczeń powodów.
Godne uwagi sformułowania
pozostawienie w ręku jednej tylko strony możliwości dowolnej zmiany jej warunków • nie było wiadomo, jakimi kryteriami pozwany Bank kierował się, ustalając własne kursy w tworzonej przez siebie Tabeli Kursów • nie można uznać, że powodowie w oparciu o przedstawione mu informacje mogli zakładać, że istnieje realne ryzyko gwałtownego i radykalnego wzrostu kursu CHF wobec waluty PLN • usunięcie postanowienia określającego główne świadczenia stron, prowadzi do tego, że pomiędzy stronami brak jest zgody na zawarcie umowy.
Skład orzekający
Bożena Chłopecka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie nieważności umów kredytów indeksowanych do walut obcych z powodu abuzywności klauzul waloryzacyjnych i braku indywidualnego uzgodnienia."
Ograniczenia: Dotyczy umów zawartych z konsumentami, gdzie klauzule indeksacyjne nie były indywidualnie negocjowane i nie zapewniono konsumentowi pełnej informacji o ryzyku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy popularnego typu kredytów (indeksowanych do CHF) i rozstrzyga kluczowe kwestie abuzywności klauzul, co ma ogromne znaczenie praktyczne dla wielu konsumentów i prawników.
“Bank musi zwrócić miliony za "nieuczciwy" kredyt CHF! Klauzule waloryzacyjne okazały się pułapką.”
Dane finansowe
zwrot nienależnych świadczeń: 129 964,93 PLN
zwrot nienależnych świadczeń: 94 710,14 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.