I C 195/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód (...) S.A. z siedzibą w W. wystąpił z powództwem o zapłatę kwoty 33.055,43 zł z weksla, który stanowił zabezpieczenie umowy pożyczki gotówkowej zawartej z pozwanym J. S. Sąd Rejonowy w Człuchowie, działając z urzędu, zbadał stosunek podstawowy łączący strony, czyli umowę pożyczki. Ustalono, że umowa była standardowym wzorcem, a pozwany jako konsument nie miał wpływu na jej treść i nie został należycie poinformowany o wszystkich kosztach. Sąd uznał, że opłata przygotowawcza, prowizja pośrednika finansowego i prowizja pożyczkodawcy, stanowiące znaczną część pierwotnej kwoty, były klauzulami abuzywnymi, sprzecznymi z dobrymi obyczajami i rażąco naruszającymi interesy konsumenta. W związku z tym, te koszty nie były wiążące dla pozwanego. Po uwzględnieniu wpłaconych przez pozwanego rat i wyłączeniu abuzywnych kosztów, sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 25.180,43 zł wraz z umownymi odsetkami. Powództwo w pozostałym zakresie oddalono. Ze względu na ciężki stan zdrowia pozwanego, który jest całkowicie niezdolny do pracy i utrzymuje się z renty zajmowanej przez komornika, sąd, stosując art. 102 kpc, nie obciążył go kosztami procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie obowiązku sądu do badania z urzędu abuzywności klauzul w umowach konsumenckich zabezpieczonych wekslem oraz zastosowanie art. 102 kpc w przypadku trudnej sytuacji konsumenta.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji konsumenta i umowy pożyczki, ale zasady dotyczące kontroli abuzywności i kosztów postępowania mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy koszty pożyczki konsumenckiej (opłata przygotowawcza, prowizje) mogą być uznane za klauzule abuzywne, jeśli nie były indywidualnie negocjowane i rażąco naruszają interesy konsumenta?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, koszty pożyczki, które nie były indywidualnie negocjowane i stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodując znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta, mogą zostać uznane za abuzywne i niewiążące.
Uzasadnienie
Sąd zbadał umowę pożyczki jako standardowy wzorzec, stwierdzając brak indywidualnych negocjacji i należytego poinformowania konsumenta o kosztach. Uznał, że wysokie opłaty przygotowawcze i prowizje, nieproporcjonalne do kwoty pożyczki i nieuzasadnione ekonomicznie, naruszają interesy konsumenta i dobre obyczaje, co czyni je klauzulami abuzywnymi w świetle prawa krajowego i unijnego.
Czy sąd może z urzędu badać stosunek podstawowy umowy pożyczki zabezpieczonej wekslem in blanco, nawet jeśli pozwany nie podniósł zarzutów dotyczących abuzywności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w przypadku dochodzenia przez pierwszego wierzyciela należności z weksla in blanco, sąd może z urzędu badać treść stosunku podstawowego, zwłaszcza w kontekście ochrony konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd powołuje się na orzecznictwo TSUE i SN, wskazując, że ochrona konsumenta wymaga od sądu krajowego zbadania z urzędu potencjalnie nieuczciwych warunków umowy, nawet jeśli nie zostały podniesione przez konsumenta jako zarzuty. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy roszczenie opiera się na wekslu zabezpieczającym umowę konsumencką.
Czy pozwanego konsumenta, ze względu na jego trudną sytuację zdrowotną i finansową, należy zwolnić z kosztów postępowania, mimo częściowego uwzględnienia powództwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może nie obciążać strony przegrywającej kosztami postępowania.
Uzasadnienie
Sąd zastosował art. 102 kpc, biorąc pod uwagę całkowitą niezdolność do pracy pozwanego, jego stan zdrowia (zawał, kardiowerter, depresja) oraz niskie dochody z renty, z której część jest zajmowana przez komornika. Uznał, że obciążenie go kosztami procesu byłoby nadmiernie dotkliwe.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) S.A. | spółka | powód |
| J. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 720
Kodeks cywilny
Definicja umowy pożyczki, gdzie pożyczkodawca zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy lub rzeczy, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość.
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych) w umowach z konsumentami. Sąd badał postanowienia umowy pożyczki pod kątem sprzeczności z dobrymi obyczajami i rażącego naruszania interesów konsumenta.
u.k.k.
Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim
Pomocnicze
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 316
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 339
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 321
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej, gdy jest sprzeczna z ustawą lub zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Dotyczy odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Dotyczy zasady swobody umów i jej ograniczeń wynikających z natury stosunku, ustawy lub zasad współżycia społecznego.
p.w. art. 10
Prawo wekslowe
Dotyczy zarzutów przeciwko wierzycielowi wekslowemu, w tym możliwości badania stosunku podstawowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Koszty pożyczki (opłata przygotowawcza, prowizje) są klauzulami abuzywnymi, ponieważ nie były indywidualnie negocjowane, stoją w sprzeczności z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy konsumenta. • Sąd ma obowiązek z urzędu badać abuzywność postanowień umowy konsumenckiej zabezpieczonej wekslem, nawet jeśli konsument nie podniósł takich zarzutów. • Trudna sytuacja zdrowotna i finansowa pozwanego uzasadnia zwolnienie go z kosztów postępowania na podstawie art. 102 kpc.
Odrzucone argumenty
Roszczenie powoda oparte na wekslu powinno zostać uwzględnione w całości, bez badania stosunku podstawowego, ze względu na abstrakcyjny charakter zobowiązania wekslowego.
Godne uwagi sformułowania
Sąd z urzędu był zobowiązany do podjęcia działań mających na celu kontrolę treści stosunku podstawowego – umowy pożyczki – zarówno pod kątem abuzywności postanowień umowy konsumenckiej... • nieuczciwe warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, jeśli stoją one w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znacząca nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. • W ocenie Sądu powyższe okoliczności, w szczególności stan zdrowia pozwanego, uzasadnia nie obciążanie pozwanego – J. S. kosztami procesu.
Skład orzekający
Sylwia Piasecka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie obowiązku sądu do badania z urzędu abuzywności klauzul w umowach konsumenckich zabezpieczonych wekslem oraz zastosowanie art. 102 kpc w przypadku trudnej sytuacji konsumenta."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji konsumenta i umowy pożyczki, ale zasady dotyczące kontroli abuzywności i kosztów postępowania mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak sądy chronią konsumentów przed nieuczciwymi praktykami finansowymi, nawet gdy zabezpieczeniem jest weksel. Pokazuje też, że sytuacja życiowa dłużnika może wpłynąć na rozstrzygnięcie o kosztach.
“Weksel nie zawsze oznacza przegraną! Sąd chroni konsumenta przed ukrytymi kosztami pożyczki.”
Dane finansowe
WPS: 33 055,43 PLN
kwota główna: 25 180,43 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.