I C 1504/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Warszawie rozpoznał sprawę z powództwa M. S. (1) i M. S. (2) przeciwko Bankowi (...) S.A. o ustalenie nieważności umowy o kredyt konsolidacyjny nr KK/(...) z 2007 roku, indeksowany do CHF, oraz o zapłatę. Sąd ustalił, że umowa została zawarta przy wykorzystaniu standardowego wzorca bankowego i nie podlegała negocjacjom, a powodowie nie zostali w sposób należyty poinformowani o ryzyku kursowym. Kluczowe postanowienia dotyczące przeliczeń walutowych (§ 2 ust. 2, § 7 ust. 1 Umowy w zw. z § 8 ust. 3, § 9 ust. 4, § 10 ust. 4 i 5, § 11 ust. 4 i 11, § 12 ust. 3 oraz § 13 ust. 4 Regulaminu) zostały uznane za abuzywne w rozumieniu art. 385¹ k.c., ponieważ nie były indywidualnie uzgodnione, nie określały jednoznacznie głównych świadczeń stron i kształtowały prawa i obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy. Sąd powołał się na orzecznictwo TSUE i SN, wskazując, że bank jednostronnie kształtował kursy walut, co dawało mu możliwość uzyskania korzyści finansowych stanowiących dodatkowe koszty dla kredytobiorcy. W związku z uznaniem klauzul za abuzywne i brakiem możliwości ich zastąpienia innymi przepisami, umowa została uznana za nieważną. Rozliczenie stron nastąpiło na zasadzie teorii salda, zgodnie z którą powodom przysługuje zwrot nadpłaconych rat jedynie w części przekraczającej kwotę udzielonego kredytu. Sąd zasądził od banku na rzecz każdego z powodów po 5219,82 zł i 5219,83 zł wraz z odsetkami. Powództwo w pozostałym zakresie oraz w zakresie roszczeń ewentualnych zostało oddalone. Koszty procesu zostały wzajemnie zniesione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznanie umowy kredytu indeksowanego do CHF za nieważną z powodu abuzywnych klauzul walutowych i zastosowanie teorii salda do rozliczenia stron.
Dotyczy umów zawartych przed wejściem w życie przepisów regulujących kredyty walutowe lub w zakresie niespłaconej części pożyczki/kredytu. Interpretacja teorii salda i jej zastosowanie do rozliczeń.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, dotyczące sposobu przeliczeń walutowych i kursów stosowanych przez bank, mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te mogą być uznane za abuzywne, jeśli nie były indywidualnie negocjowane, nie określają jednoznacznie głównych świadczeń stron i kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.
Uzasadnienie
Sąd ocenił, że klauzule dotyczące przeliczeń walutowych w umowie kredytu indeksowanego do CHF były abuzywne, ponieważ bank jednostronnie ustalał kursy walut, nie informując konsumentów o ryzyku kursowym w sposób zrozumiały i nie przedstawiając symulacji konsekwencji finansowych. Brak indywidualnego uzgodnienia tych postanowień i ich sprzeczność z dobrymi obyczajami oraz rażące naruszenie interesów konsumentów uzasadniały ich uznanie za niedozwolone.
Jaka jest podstawa prawna i konsekwencje stwierdzenia nieważności umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej z powodu abuzywności jej klauzul?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Stwierdzenie nieważności umowy z powodu abuzywności klauzul dotyczących przeliczeń walutowych prowadzi do konieczności rozliczenia stron na zasadach zwrotu świadczeń nienależnych, z zastosowaniem teorii salda, zgodnie z którą kredytobiorca ma prawo do zwrotu nadpłaconych rat jedynie w części przekraczającej kwotę udzielonego kredytu.
Uzasadnienie
Sąd, opierając się na orzecznictwie TSUE i SN, stwierdził, że po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul indeksacyjnych umowa nie może dalej obowiązywać. Rozliczenie stron następuje na zasadzie teorii salda, co oznacza, że bank zwraca kredytobiorcy jedynie nadwyżkę wpłaconych rat ponad kwotę faktycznie udostępnionego kapitału kredytu. Pozostałe roszczenia, w tym ewentualne, zostały oddalone.
Czy powodowie posiadają interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powodowie posiadają interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, ponieważ wyrok ustalający wprowadza jasność co do ich sytuacji prawnej, w szczególności co do istnienia uprawnienia banku do dalszego żądania spłaty zadłużenia i sposobu ustalania wysokości rat.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że powodowie mają interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, gdyż umowa była zawarta na długi okres, a wyrok sądu wyjaśnia ich dalszą sytuację prawną i zobowiązania wobec banku.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. S. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| M. S. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| Bank (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 58 § 1-3
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek. Nieważna jest też czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie – poza postanowieniami określającymi główne świadczenia stron – nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
k.c. art. 410 § 1-2
Kodeks cywilny
Przepisy artykułów poprzedzających stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego. Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.
Pr. bank. art. 69 § 1-2
Prawo bankowe
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności: strony umowy, kwotę i walutę kredytu, cel, na który kredyt został udzielony, zasady i termin spłaty kredytu, wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany, sposób zabezpieczenia spłaty kredytu, zakres uprawnień banku związanych z kontrolą wykorzystania i spłaty kredytu, terminy i sposób postawienia do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych, wysokość prowizji, jeżeli umowa ją przewiduje, warunki dokonywania zmian i rozwiązania umowy.
Pomocnicze
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, jeżeli ma w tym interes prawny.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
W razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa kredytu zawierała postanowienia abuzywne dotyczące przeliczeń walutowych. • Postanowienia te nie były indywidualnie negocjowane i rażąco naruszały interesy konsumentów. • Brak należytego poinformowania o ryzyku kursowym. • Nieważność umowy prowadzi do rozliczenia stron na zasadzie teorii salda.
Odrzucone argumenty
Pozwany bank kwestionował abuzywność postanowień i ważność umowy. • Zarzut przedawnienia roszczenia (nie został uwzględniony w uzasadnieniu).
Godne uwagi sformułowania
Postanowienia dotyczące nieograniczonego ryzyka kursowego oraz przeliczeń kursowych zawarte w przedmiotowej Umowie kredytu uznać należało za abuzywne w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. • Rozliczając strony wg teorii salda należało odjąć od żądanej przez powodów kwoty 356 059,33 zł, kwotę udzielnego powodom kredytu w wysokości 345 619,68 zł, a następnie zasądzić od banku na rzecz powodów po ½ różnicy wynoszącej 10 439,65 zł • Teoria salda, powinna działać w stosunku do świadczeń zwrotnych obydwu stron, czyli nie tylko w odniesieniu do roszczenia zwrotnego konsumenta w stosunku do banku, ale także i roszczenia zwrotnego banku przeciwko konsumentowi.
Skład orzekający
Tadeusz Bulanda
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznanie umowy kredytu indeksowanego do CHF za nieważną z powodu abuzywnych klauzul walutowych i zastosowanie teorii salda do rozliczenia stron."
Ograniczenia: Dotyczy umów zawartych przed wejściem w życie przepisów regulujących kredyty walutowe lub w zakresie niespłaconej części pożyczki/kredytu. Interpretacja teorii salda i jej zastosowanie do rozliczeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i ich abuzywności, a wyrok opiera się na najnowszym orzecznictwie TSUE i SN, wprowadzając istotne zmiany w sposobie rozliczania takich umów (teoria salda).
“Bank przegrał sprawę o kredyt CHF! Sąd uznał umowę za nieważną i zasądził zwrot nadpłat na rzecz klientów.”
Dane finansowe
WPS: 356 059,33 PLN
zwrot nadpłaty rat: 5219,82 PLN
zwrot nadpłaty rat: 5219,83 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.