I C 14/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powoda J. A. o zwrot nakładów poniesionych na budowę domu na nieruchomości należącej do jego syna, pozwanego K. A. (1). Powód wraz z ówczesną żoną (matką pozwanego) nabyli nieruchomość dla syna i w latach 2007-2015 wybudowali na niej dom, finansując budowę ze środków pochodzących z ich majątku wspólnego. Pozwany wyraził zgodę na budowę i zamieszkiwanie rodziców w domu. Po rozpadzie małżeństwa powoda i jego żony, a następnie rozwodzie, powód opuścił dom. W postępowaniu o podział majątku wspólnego, wierzytelność wobec pozwanego o zwrot nakładów została przyznana powodowi i jego byłej żonie po połowie. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy, rozpatrując sprawę, uznał, że zastosowanie mają przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 k.c. w zw. z art. 230 k.c. i art. 410 § 2 k.c.), ponieważ strony nie zawarły umowy regulującej rozliczenie nakładów, a stosunek prawny (udostępnienie nieruchomości rodzicom) wygasł wraz z opuszczeniem domu przez powoda. Sąd oparł się na opinii biegłego, który wycenił wartość nakładów na 307.081 zł. Zasądzono od pozwanego na rzecz powoda połowę tej kwoty (153.540,50 zł), oddalając powództwo w pozostałej części jako wygórowane. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaRozliczenie nakładów na cudzą nieruchomość w sytuacji braku umowy, istnienia stosunku użyczenia i podziału majątku wspólnego małżonków.
Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące źródła finansowania i podziału majątku wspólnego.
Zagadnienia prawne (2)
Jaka jest podstawa prawna roszczenia o zwrot nakładów poczynionych na nieruchomość należącą do innej osoby, gdy strony nie zawarły umowy regulującej rozliczenie nakładów, a nieruchomość została udostępniona na podstawie umowy użyczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Podstawą prawną roszczenia o zwrot nakładów poczynionych na nieruchomość należącą do innej osoby, w sytuacji braku umowy regulującej rozliczenie nakładów i istnienia stosunku użyczenia, mogą być przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 k.c. w zw. z art. 230 k.c. i art. 410 § 2 k.c.), zwłaszcza gdy stosunek użyczenia wygasł, a nakłady zwiększyły wartość rzeczy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że w sytuacji braku umowy stron i istnienia stosunku użyczenia, który wygasł, zastosowanie znajdują przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu. Nakłady poczynione przez powoda i jego żonę na nieruchomość syna, które zwiększyły jej wartość, stanowiły bezpodstawne wzbogacenie pozwanego kosztem powoda.
Jak rozliczyć nakłady poczynione ze środków pochodzących z majątku wspólnego małżonków na nieruchomość należącą do jednego z małżonków (lub osoby trzeciej), w sytuacji gdy małżeństwo zostało rozwiązane przez rozwód, a nie zawarto umowy majątkowej małżeńskiej ani nie ustalono nierównych udziałów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nakłady poczynione ze środków pochodzących z majątku wspólnego małżonków na nieruchomość należącą do jednego z nich (lub osoby trzeciej) stanowią składnik majątku wspólnego. Po ustaniu wspólności majątkowej, udziały małżonków w tym majątku są równe (art. 43 § 1 k.r. i o.), chyba że ustalono inaczej. W przypadku podziału majątku wspólnego, wierzytelność o zwrot nakładów może zostać przyznana jednemu z małżonków.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że nakłady pochodzące z majątku wspólnego małżonków stanowią ich wspólny majątek, a po ustaniu wspólności udziały są równe. W tej sprawie, po podziale majątku wspólnego, wierzytelność o zwrot nakładów została przyznana powodowi w połowie, co uzasadnia jego roszczenie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. A. | osoba_fizyczna | powód |
| K. A. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
| K. A. (2) | osoba_fizyczna | świadka / była małżonka powoda |
| adw. P. S. | inne | pełnomocnik z urzędu powoda |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa prawna roszczenia o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia.
Pomocnicze
k.c. art. 230
Kodeks cywilny
Odpowiednie stosowanie przepisów o posiadaczu rzeczy do posiadacza samoistnego, który nie jest właścicielem, gdy stosunek prawny nie reguluje rozliczenia nakładów.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Definicja świadczenia nienależnego, do którego stosuje się przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu.
k.r. i o. art. 31 § § 1 i 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Określenie majątku wspólnego małżonków.
k.r. i o. art. 43 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Równe udziały małżonków w majątku wspólnym.
u.k.s.c. art. 113 § ust. 1 i 4
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Zasady obciążania stron kosztami sądowymi.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady wzajemnego zniesienia lub stosunkowego rozdzielenia kosztów w razie częściowego uwzględnienia żądań.
k.p.c. art. 285 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wymogi dotyczące opinii biegłego sądowego.
u.g.n. art. 4 § ust. 16
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Definicja podobieństwa nieruchomości na potrzeby wyceny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nakłady poczynione na nieruchomość należącą do syna przez rodziców, finansowane ze środków wspólnych, stanowią podstawę do roszczenia o zwrot na gruncie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu po wygaśnięciu stosunku użyczenia. • Po podziale majątku wspólnego, wierzytelność o zwrot nakładów została przyznana powodowi w połowie, co uzasadnia jego roszczenie w tej części. • Wartość nakładów została prawidłowo ustalona przez biegłego sądowego.
Odrzucone argumenty
Roszczenie powoda jest wygórowane. • Środki na budowę domu pochodziły w większości z majątku odrębnego matki pozwanego, co skutkowałoby nierównymi udziałami w rozliczeniu. • Zastosowanie przepisów o posiadaczu w złej wierze (art. 224-226 k.c.) zamiast przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Godne uwagi sformułowania
Sąd w swojej ocenie oparł się na opiniach wydanych przez biegłego sądowego z dziedziny szacowania nieruchomości. • Wskazać należy, że potrzeba powołania innego biegłego powinna wynikać z okoliczności sprawy, a nie z samego niezadowolenia strony z dotychczasowej opinii. • Wskazać należy, że udostępnienie przez pozwanego rodzicom nieruchomości celem wzniesienia domu na zaspokojenie ich potrzeb mieszkaniowych wyczerpywało znamiona nawiązanego między stronami stosunku użyczenia. • Okoliczności te wypełniają hipotezę świadczenia nienależnego, o jakim mowa w art. 410 § 2 k.c., do którego stosuje się przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Skład orzekający
Joanna Cyganek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Rozliczenie nakładów na cudzą nieruchomość w sytuacji braku umowy, istnienia stosunku użyczenia i podziału majątku wspólnego małżonków."
Ograniczenia: Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące źródła finansowania i podziału majątku wspólnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje złożoność rozliczeń majątkowych w rodzinie, zwłaszcza gdy nakłady na nieruchomość są finansowane ze środków wspólnych małżonków, a następnie dochodzi do rozpadu związku.
“Ojciec buduje dom dla syna, a potem żąda zwrotu pieniędzy – jak sąd rozstrzygnął spór rodzinny?”
Dane finansowe
WPS: 200 000 PLN
zwrot nakładów: 153 540,5 PLN
koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu: 2764,8 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.