I ACa 998/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczeń powódki A. K. o zadośćuczynienie i odszkodowanie po śmierci męża w katastrofie budowlanej hali wystawienniczej w Katowicach. Powódka domagała się solidarnie od (...) Spółki z o.o. i Skarbu Państwa kwot tytułem zadośćuczynienia, odszkodowania za pogorszenie sytuacji życiowej oraz renty. Sąd Okręgowy zasądził część dochodzonych kwot, oddalając pozostałe roszczenia. Sąd pierwszej instancji ustalił odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 434 kc (zasada ryzyka) oraz spółki (...) na podstawie art. 415 kc (zasada winy), uznając ich odpowiedzialność za solidarną. Sąd Okręgowy zasądził na rzecz powódki 145 455,59 zł z odsetkami, umorzył postępowanie w części żądania zadośćuczynienia i renty ponad ustalone kwoty, a także oddalił powództwo w pozostałym zakresie. Apelacje wszystkich stron zostały oddalone przez Sąd Apelacyjny. Sąd odwoławczy potwierdził prawidłowość ustaleń Sądu Okręgowego co do odpowiedzialności pozwanych, odrzucając zarzuty dotyczące m.in. błędnej oceny dowodów, naruszenia przepisów prawa materialnego (w tym art. 434 kc, 448 kc, 446 § 3 kc) oraz zasad odpowiedzialności. Sąd Apelacyjny uznał, że hala była budowlą trwale związaną z gruntem, a Skarb Państwa jako właściciel ponosi odpowiedzialność na zasadzie ryzyka, podczas gdy spółka (...) jako inwestor i posiadacz zależny ponosi odpowiedzialność na zasadzie winy. Sąd odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, znosząc je wzajemnie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zasad odpowiedzialności za katastrofy budowlane, interpretacja art. 434 kc, 415 kc, 448 kc, 446 § 3 kc, zasady przyznawania zadośćuczynienia i odszkodowania po śmierci osoby najbliższej, kwestia odsetek od zadośćuczynienia.
Szczegółowe ustalenia faktyczne dotyczące konkretnej budowli i okoliczności katastrofy.
Zagadnienia prawne (6)
Jaka jest podstawa prawna odpowiedzialności Skarbu Państwa za skutki katastrofy budowlanej hali wystawienniczej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność na zasadzie ryzyka na podstawie art. 434 kc, jako właściciel gruntu, na którym posadowiona była budowla.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że hala była budowlą trwale związaną z gruntem, a Skarb Państwa jako właściciel odpowiada na zasadzie ryzyka.
Jaka jest podstawa prawna odpowiedzialności spółki (...) za skutki katastrofy budowlanej hali wystawienniczej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Spółka (...) ponosi odpowiedzialność na zasadzie winy na podstawie art. 415 kc, jako inwestor i posiadacz zależny, który miał świadomość konieczności odśnieżania dachu i wadliwości konstrukcji.
Uzasadnienie
Sąd przypisał spółce winę nieumyślną (niedbalstwo) za niezachowanie należytej staranności przy zarządzaniu obiektem, co stanowiło współprzyczynę katastrofy.
Czy powódce przysługuje zadośćuczynienie za śmierć osoby najbliższej na podstawie art. 448 kc w związku z art. 24 kc, jeśli odpowiedzialność Skarbu Państwa oparta jest na zasadzie ryzyka?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalne jest przyznanie zadośćuczynienia z art. 448 kc nawet jeśli odpowiedzialność sprawcy oparta jest na zasadzie ryzyka, pod warunkiem ustalenia winy w naruszeniu dóbr osobistych.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do ugruntowanego orzecznictwa SN, zgodnie z którym art. 448 kc w zw. z art. 24 kc stanowi podstawę dochodzenia zadośćuczynienia za krzywdę doznaną w następstwie naruszenia więzi rodzinnej, nawet jeśli odpowiedzialność deliktowa opiera się na zasadzie ryzyka.
Czy powódce przysługuje odszkodowanie z tytułu znacznego pogorszenia sytuacji życiowej na podstawie art. 446 § 3 kc po śmierci męża?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powódce przysługuje stosowne odszkodowanie z art. 446 § 3 kc, obejmujące zarówno szkody materialne, jak i niematerialne będące skutkiem pogorszenia sytuacji życiowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pogorszenie sytuacji życiowej powódki, obejmujące trudności życiowe, zmianę sytuacji materialnej i utratę wsparcia, uzasadnia przyznanie stosownego odszkodowania, które zostało wyliczone jako różnica między zasądzoną kwotą a już otrzymanym od ubezpieczyciela.
Czy powódce przysługuje renta z tytułu pogorszenia sytuacji życiowej na podstawie art. 446 § 2 kc po śmierci męża?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powódce nie przysługuje renta, ponieważ nie istniał ustawowy obowiązek alimentacyjny między małżonkami, a jej obecna sytuacja życiowa i dochody nie uzasadniają przyznania renty z uwagi na zasady współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którymi nie istnieje ustawowy obowiązek alimentacyjny między małżonkami pozostającymi w związku małżeńskim, a powódka, jako wspólnik spółki, osiąga wysokie dochody.
Od kiedy należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w zapłacie zadośćuczynienia i odszkodowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odsetki ustawowe za opóźnienie należą się od daty doręczenia pozwanym odpisów pozwu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że w obecnych realiach ekonomicznych zasądzenie odsetek od daty wyrokowania jest nieuzasadnione, a doręczenie pozwu stanowiło wezwanie do zapłaty, od którego rozpoczął się bieg opóźnienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. | spółka | pozwana |
| Skarb Państwa-Prezydent Miasta (...) | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 434
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność właściciela budowli za jej zawalenie na zasadzie ryzyka.
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną z winy.
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Zadośćuczynienie za naruszenie dobra osobistego.
k.c. art. 446 § § 3
Kodeks cywilny
Odszkodowanie za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej po śmierci osoby najbliższej.
Pomocnicze
k.c. art. 441 § § 1
Kodeks cywilny
Solidarna odpowiedzialność kilku osób za szkodę.
k.c. art. 24 § § 1
Kodeks cywilny
Środki ochrony naruszonego dobra osobistego.
k.c. art. 446 § § 2
Kodeks cywilny
Renta z tytułu pogorszenia sytuacji życiowej po śmierci osoby najbliższej.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Odsetki za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego.
k.c. art. 476
Kodeks cywilny
Definicja opóźnienia dłużnika.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Wzajemne zniesienie kosztów.
k.r.o. art. 27
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny.
k.r.o. art. 60
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek alimentacyjny między małżonkami rozwiedzionymi.
k.r.o. art. 61 § 4 § 4
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek alimentacyjny w przypadku separacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Potwierdzenie odpowiedzialności Skarbu Państwa na zasadzie ryzyka (art. 434 kc) i spółki (...) na zasadzie winy (art. 415 kc). • Utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia o zasądzeniu zadośćuczynienia i odszkodowania. • Odrzucenie zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego przez Sąd Okręgowy.
Odrzucone argumenty
Apelacja powódki o uwzględnienie powództwa w całości (w zakresie zadośćuczynienia i renty). • Apelacja Skarbu Państwa o oddalenie powództwa wobec niego. • Apelacja spółki (...) o oddalenie powództwa wobec niej.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Apelacyjny w pełni aprobuje. • Kwestia podstaw tejże odpowiedzialności pozwanych była już wielokrotnie rozstrzygana przez Sąd Apelacyjny w Katowicach. • Zgromadzony w rozpoznawanej sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do odmiennych ustaleń w tym względzie. • Pozwana władała zatem nieruchomością i posadowionym na niej pawilonem nr (...) jak posiadacz zależny. • Z przedstawionych względów oboje pozwani ponoszą wobec powódki co do zasady odpowiedzialność, która ma z mocy art. 441 kc charakter solidarny. • Wina pozwanej przybiera postać winy nieumyślnej – niedbalstwa. • Okoliczność, że ustawa w art. 446§3 kc używa określenia "odszkodowanie" w przeciwieństwie do użytego w art. 445 kc i 448 kc określenia "zadośćuczynienie" nie stoi na przeszkodzie do uznania możliwości stosowania art. 446 § 3 kc do szkód polegających na obiektywnym pogorszeniu pozycji w świecie zewnętrznym. • Zasądzenie w takiej sytuacji odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia od daty wyrokowania skutkuje odwlekaniem ze względów ekonomicznych wypłaty odszkodowań. • Śmierć małżonka (w przeciwieństwie do śmierci dziecka) stanowi fakt, na który każda osoba w wieku średnim winna się stopniowo przygotowywać. • Prawidłowo określona w powyższy sposób kwota należnego powódce zadośćuczynienia podlegała pomniejszeniu o sumy już jej wypłacone z tego tytułu przez ubezpieczyciela spółki (...). • Nie można zatem przyjmować, że małżonek mieści się w kręgu podmiotów wskazanych w art. 446 § 2 kc , tzn. […]
Skład orzekający
Barbara Owczarek
przewodniczący
Lucyna Świderska-Pilis
sprawozdawca
Anna Bohdziewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zasad odpowiedzialności za katastrofy budowlane, interpretacja art. 434 kc, 415 kc, 448 kc, 446 § 3 kc, zasady przyznawania zadośćuczynienia i odszkodowania po śmierci osoby najbliższej, kwestia odsetek od zadośćuczynienia."
Ograniczenia: Szczegółowe ustalenia faktyczne dotyczące konkretnej budowli i okoliczności katastrofy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy tragicznej katastrofy budowlanej z ofiarami śmiertelnymi, co nadaje jej duży ładunek emocjonalny. Analiza odpowiedzialności prawnej właściciela gruntu i inwestora, a także interpretacja przepisów dotyczących zadośćuczynienia i odszkodowania po śmierci bliskiej osoby, czynią ją interesującą dla prawników.
“Katastrofa budowlana: Kto odpowiada za śmierć i jak wycenić ludzkie cierpienie?”
Dane finansowe
WPS: 350 000 PLN
zadośćuczynienie i odszkodowanie: 145 455,59 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.