I ACa 924/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia odszkodowawczego spółki jawnej przeciwko spółce akcyjnej z tytułu nienależytego wykonania umowy franczyzy. Powódka zarzucała pozwanej jednostronne podwyższenie cen paliwa, co miało stanowić szkodę. Sąd Okręgowy w Łodzi zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 191 477,96 zł z odsetkami, uznając podwyżkę za bezpodstawną i stosując przepisy o nienależnym świadczeniu. Pozwana spółka wniosła apelację, podnosząc szereg zarzutów, w tym naruszenie art. 321 § 1 kpc przez orzeczenie co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem pozwu, oraz naruszenie Konstytucji RP przez rozstrzygnięcie na innej podstawie prawnej bez poinformowania strony. Sąd Apelacyjny uznał apelację za zasadną. Zgodnie z zasadą "da mihi factum, dabo tibi ius", sąd może zastosować inną podstawę prawną niż wskazana przez powoda, o ile nie wykracza poza ramy faktyczne sprawy. Jednakże, jak wskazał Sąd Apelacyjny, powód w pozwie wyraźnie wskazał podstawę faktyczną dla roszczenia odszkodowawczego z tytułu nienależytego wykonania umowy (art. 471 kc) i nigdy nie twierdził, że spełnił świadczenie nienależne. Sąd Okręgowy, orzekając na podstawie przepisów o nienależnym świadczeniu (art. 405 w zw. z art. 410 § 1 kc), zmienił podstawę faktyczną roszczenia, co jest niedopuszczalne. Sąd Apelacyjny stwierdził, że sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, gdyż orzekł o roszczeniu, które nie było przedmiotem żądania powoda. W związku z tym, Sąd Apelacyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, z pozostawieniem temu sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady orzekania przez sąd na innej podstawie prawnej niż wskazana przez strony, a także rozróżnienie między roszczeniem odszkodowawczym a roszczeniem o zwrot nienależnego świadczenia.
Dotyczy specyfiki postępowania cywilnego i zasad orzekania, a także interpretacji umów w kontekście zmian prawnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd może zasądzić roszczenie na innej podstawie prawnej niż wskazana przez powoda, jeśli nie wykracza to poza ramy faktyczne sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może zastosować inną podstawę prawną niż wskazana przez powoda, o ile nie zmieni podstawy faktycznej orzeczenia i nie wyjdzie poza granice żądania.
Uzasadnienie
Zasada "da mihi factum, dabo tibi ius" pozwala sądowi na samodzielne ustalenie podstawy prawnej, pod warunkiem, że nie zmienia to podstawy faktycznej sprawy i nie narusza prawa do obrony pozwanego.
Czy sąd pierwszej instancji, orzekając na podstawie przepisów o nienależnym świadczeniu, podczas gdy powód dochodził odszkodowania z tytułu nienależytego wykonania umowy, rozpoznał istotę sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, ponieważ orzekł o roszczeniu, które nie było przedmiotem żądania powoda, zmieniając podstawę faktyczną sprawy.
Uzasadnienie
Roszczenia o odszkodowanie i o zwrot nienależnego świadczenia mają odmienne podstawy materialnoprawne, przesłanki uwzględnienia oraz sposoby obrony, co oznacza, że zmiana podstawy faktycznej jest niedopuszczalna.
Czy jednostronna podwyżka ceny paliwa przez franczyzodawcę, powołującego się na nowe obowiązki kosztowe związane z biokomponentami, była zgodna z umową franczyzy?
Odpowiedź sądu
Sąd Okręgowy uznał, że podwyżka nie była uzasadniona, ponieważ przepisy dotyczące biokomponentów, na które powoływał się pozwany, weszły w życie przed zawarciem umowy, a przepis umowy zezwalający na podwyżkę dotyczył wyłącznie nowych obowiązków powstałych po zawarciu umowy.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy analizował interpretację klauzuli umownej dotyczącej możliwości podwyższenia ceny referencyjnej w związku z wprowadzeniem nowych przepisów prawa. Stwierdził, że przepisy te obowiązywały już przed zawarciem umowy, co wykluczało zastosowanie tej klauzuli.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) spółki jawnej (...) z siedzibą w Z. | spółka | powód |
| (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w P. | spółka | pozwany |
Przepisy (27)
Główne
u.b.b.c.
Ustawa o biokomponentach i biopaliwach ciekłych
Przepis regulujący kwestie związane z biokomponentami i biopaliwami ciekłymi.
Pomocnicze
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Podstawa prawna roszczenia odszkodowawczego z tytułu nienależytego wykonania zobowiązania.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa prawna roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia.
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa prawna roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia.
k.p.c. art. 187
Kodeks postępowania cywilnego
Określenie przedmiotu żądania w pozwie.
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakaz orzekania ponad żądanie lub co do przedmiotu nieobjętego żądaniem.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Pozostawienie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania instancyjnego sądowi pierwszej instancji.
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
u.k.s.c. art. 113 § ust. 1 i 2
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Nakazanie pobrania od strony wynagrodzenia biegłego sądowego na rzecz Skarbu Państwa.
u.k.s.c. art. 80 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Zwrot przez sąd różnicy między opłatą pobraną a należną.
k.c. art. 355 § § 2
Kodeks cywilny
Określenie należytej staranności przedsiębiorcy.
k.c. art. 357 § 1
Kodeks cywilny
Zmiana stosunków jako podstawa do zmiany lub rozwiązania umowy.
k.c. art. 65 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Wykładnia umowy.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do rzetelnego procesu.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ustalenie podstawy faktycznej orzekania.
k.p.c. art. 224 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zamknięcie rozprawy.
k.p.c. art. 210 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzyganie o wnioskach dowodowych.
k.p.c. art. 479 § 12
Kodeks postępowania cywilnego
Zgłaszanie dowodów w sprawach gospodarczych.
k.p.c. art. 6
Kodeks postępowania cywilnego
Ciężar dowodu.
k.p.c. art. 232 § zd. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek przedstawienia dowodów przez strony.
k.p.c. art. 245
Kodeks postępowania cywilnego
Dowód z dokumentu prywatnego.
k.p.c. art. 479 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Prekluzja dowodowa w sprawach gospodarczych.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena wiarygodności i mocy dowodów.
k.p.c. art. 230
Kodeks postępowania cywilnego
Fakty przyznane przez strony.
u.p.t.u. art. 86 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Prawo do odliczenia podatku naliczonego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Okręgowy orzekł na innej podstawie prawnej niż wskazana przez powoda, co narusza art. 321 § 1 kpc i prawo do obrony pozwanego. • Roszczenie o odszkodowanie i o zwrot nienależnego świadczenia mają odmienne podstawy faktyczne i prawne.
Odrzucone argumenty
Sąd Okręgowy prawidłowo zastosował przepisy o nienależnym świadczeniu, mimo że powód dochodził odszkodowania. • Podwyżka ceny paliwa była uzasadniona przepisami prawa i umową franczyzy.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jest zasadna. • Przyjęcie przez sąd innej podstawy rozstrzygnięcia niż wskazana przez strony nie stanowi wyjścia poza granice żądania, wynikające z art. 321 § 1 kpc, gdyż w sposób niekwestionowany działa w procesie cywilnym zasada da mihi factum, dabo tibi ius. • W związku z tym należało przyjąć, że Sąd I instancji nie rozpoznał istoty sprawy, gdyż orzekł o roszczeniu, które nie było przedmiotem żądania powoda.
Skład orzekający
Wiesława Kuberska
przewodniczący
Krzysztof Depczyński
sprawozdawca
Anna Beniak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady orzekania przez sąd na innej podstawie prawnej niż wskazana przez strony, a także rozróżnienie między roszczeniem odszkodowawczym a roszczeniem o zwrot nienależnego świadczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania cywilnego i zasad orzekania, a także interpretacji umów w kontekście zmian prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej, jaką jest możliwość zmiany podstawy prawnej przez sąd, co ma kluczowe znaczenie dla praktyki prawniczej i obrony stron. Dodatkowo, kontekst umowy franczyzy i podwyżki cen paliw czyni ją interesującą dla przedsiębiorców.
“Czy sąd może zmienić podstawę prawną Twojego roszczenia? Kluczowa decyzja Sądu Apelacyjnego.”
Dane finansowe
WPS: 195 413,31 PLN
odszkodowanie: 191 477,96 PLN
Sektor
paliwa
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.