Orzeczenie · 2026-03-25

I ACa 915/23Zmianą wyroku kredyt frankowy potrącenie 5

Sąd
Sąd Apelacyjny w Krakowie
Miejsce
Kraków
Data
2026-03-25
SAOSCywilnekredytyWysokaapelacyjny
kredyt frankowyabuzywnośćklauzula niedozwolonaochrona konsumentapotrącenierozliczenianieważność umowykurs walutyspread walutowy

Sąd Apelacyjny w Krakowie rozpoznał apelację pozwanego banku od wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie, który uwzględnił powództwo powodów w sprawie dotyczącej umowy kredytu indeksowanego kursem CHF. Sąd Okręgowy ustalił, że umowa nie istnieje i zasądził od banku na rzecz powodów kwoty w PLN i CHF. Sąd Apelacyjny w całości podzielił ustalenia stanu faktycznego i ocenę prawną Sądu Okręgowego co do abuzywności klauzul indeksacyjnych i waloryzacyjnych, uznając je za sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające interesy konsumentów. Jednakże, Sąd Apelacyjny uwzględnił zarzut potrącenia zgłoszony przez pozwanego bank na etapie postępowania apelacyjnego. Zarzut ten dotyczył kwoty wypłaconego kapitału kredytu. Sąd uznał, że potrącenie jest dopuszczalne i nastąpiło z dniem, w którym stało się możliwe, z mocą wsteczną. W pierwszej kolejności wierzytelność banku została zaliczona na poczet odsetek, a następnie na poczet kapitału. W wyniku potrącenia, Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok, zasądzając od banku na rzecz powodów kwotę 9397,67 CHF, zamiast pierwotnie zasądzonej wyższej kwoty. Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanego w pozostałej części i zasądził od pozwanego na rzecz powodów koszty postępowania apelacyjnego, uwzględniając, że zarzut potrącenia został zgłoszony dopiero na etapie apelacji.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Potwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych i waloryzacyjnych w umowach kredytów frankowych, skutków prawnych uznania klauzul za abuzywne, dopuszczalności i skutków zarzutu potrącenia w sprawach frankowych.

Ograniczenia stosowania

Konkretne rozstrzygnięcie zależy od indywidualnych okoliczności sprawy i treści umowy.

Zagadnienia prawne (4)

Czy klauzule indeksacyjne i waloryzacyjne w umowie kredytu denominowanego/indeksowanego kursem waluty obcej, stosowane przez bank, są niedozwolonymi postanowieniami umownymi w rozumieniu art. 385(1) k.c.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, klauzule te są niedozwolonymi postanowieniami umownymi, ponieważ kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy, a także nie zostały uzgodnione indywidualnie i nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

Uzasadnienie

Sąd uznał klauzule dotyczące ustalania kursu waluty przez bank w tabelach kursowych oraz klauzule waloryzacyjne za abuzywne. Podkreślono, że bank jednostronnie kształtował kursy walut, co naruszało równowagę kontraktową i interesy konsumenta. Brak było jasnych kryteriów ustalania kursów, a ryzyko kursowe było nieograniczone po stronie konsumenta.

Jakie są skutki prawne uznania klauzul umownych za niedozwolone w umowie kredytu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Uznanie klauzul za niedozwolone powoduje, że nie wiążą one konsumenta. Umowa pozostaje w mocy w pozostałym zakresie, chyba że jej dalsze wykonywanie bez wadliwych postanowień jest niemożliwe lub sprzeczne z naturą zobowiązania. W przypadku umów kredytowych indeksowanych/denominowanych, po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych, umowa często traci swój charakter i staje się nieważna.

Uzasadnienie

Sąd, opierając się na orzecznictwie TSUE i SN, stwierdził, że po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych, umowa kredytu indeksowanego/denominowanego często nie może być dalej wykonywana, co prowadzi do jej nieważności. W tym przypadku, po wyeliminowaniu klauzul waloryzacyjnych, umowa straciła essentialia negotii.

Czy zarzut potrącenia zgłoszony przez bank na etapie postępowania apelacyjnego jest zasadny i jakie ma skutki?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, zarzut potrącenia jest zasadny i został uwzględniony. Wskutek potrącenia, wierzytelności banku (kapitał kredytu) i powodów (zwrot nadpłaconych rat) umorzyły się wzajemnie do wysokości niższej wierzytelności.

Uzasadnienie

Bank zgłosił zarzut potrącenia na etapie apelacji, który został uznany za zasadny. Wierzytelność banku z tytułu wypłaconego kapitału została potrącona z wierzytelnością powodów z tytułu zwrotu nadpłaconych rat. Potrącenie nastąpiło z mocą wsteczną, a wierzytelność banku została w pierwszej kolejności zaliczona na poczet odsetek, a następnie na poczet kapitału.

Czy powodowie mają interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, powodowie mają interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego i Sądu Najwyższego, że powodowie mają interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, ponieważ tylko takie rozstrzygnięcie w sposób trwały usunie niepewność między stronami co do ich wzajemnych zobowiązań i zapobiegnie dalszym sporom.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Częściowo uwzględniono apelację pozwanego, częściowo zmieniono wyrok
Strona wygrywająca
powodowie (w części zasądzenia kwoty, ale w mniejszej niż pierwotnie)

Strony

NazwaTypRola
C. K. (1)osoba_fizycznapowód
X. K. (1)osoba_fizycznapowód
(...) Bank (...) S.A. w L.spółkapozwany

Przepisy (15)

Główne

k.c. art. 385¹ § § 1

Kodeks cywilny

Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

k.c. art. 498 § § 1

Kodeks cywilny

Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.

Prawo bankowe art. 69 § ust. 1

Ustawa Prawo bankowe

Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Pomocnicze

k.c. art. 385¹ § § 2

Kodeks cywilny

Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.

k.c. art. 385¹ § § 3

Kodeks cywilny

Za nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.

k.c. art. 385¹ § § 4

Kodeks cywilny

Ciężar dowodu, że dane postanowienie umowne zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.

k.c. art. 385²

Kodeks cywilny

Oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.

k.c. art. 58 § § 1

Kodeks cywilny

Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że ustawy przewidują inny skutek, w szczególności, że w razie naruszenia przepisu ustawy nieważna jest tylko ta część czynności o ile jej postanowienia są niedozwolone.

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.

k.c. art. 410 § § 1

Kodeks cywilny

Przepisy artykułów poprzedzających stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.

k.c. art. 410 § § 2

Kodeks cywilny

Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.

k.c. art. 498 § § 2

Kodeks cywilny

Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.

k.c. art. 499

Kodeks cywilny

Potrącenia dokonuje się przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Oświadczenie ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe.

k.p.c. art. 189

Kodeks postępowania cywilnego

Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.

k.p.c. art. 386 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Jeżeli sąd drugiej instancji dopatrzy się naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, uchyli zaskarżone orzeczenie i przekaże sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Abuzywność klauzul indeksacyjnych i waloryzacyjnych. • Nieważność umowy kredytu po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych. • Interes prawny w ustaleniu nieważności umowy.

Odrzucone argumenty

Zarzut braku podstaw do zmiany wyroku Sądu Okręgowego. • Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego przez Sąd I instancji. • Zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego dotyczących klauzul abuzywnych i nieważności umowy (w części, w której apelacja została oddalona).

Godne uwagi sformułowania

klauzule dotyczące ryzyka wymiany określają główny przedmiot umowy kredytu • wymóg, zgodnie z którym warunek umowny musi być wyrażony prostym i zrozumiałym językiem • brak jest podstaw do uzupełniania powstałej w ten sposób luki w umowie przepisami dyspozytywnymi • po wyeliminowaniu klauzuli przeliczeniowej nie jest możliwe dalsze wykonywanie umowy • zarzut potrącenia został zgłoszony dopiero na etapie postępowania apelacyjnego

Skład orzekający

Zygmunt Drożdżejko

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych i waloryzacyjnych w umowach kredytów frankowych, skutków prawnych uznania klauzul za abuzywne, dopuszczalności i skutków zarzutu potrącenia w sprawach frankowych."

Ograniczenia: Konkretne rozstrzygnięcie zależy od indywidualnych okoliczności sprawy i treści umowy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Orzeczenie dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych, analizuje kluczowe zagadnienia abuzywności i skutków prawnych, a także rozstrzyga kwestię zarzutu potrącenia zgłoszonego na późnym etapie postępowania.

“Bank przegrał w sądzie apelacyjnym, ale wygrał dzięki zarzutowi potrącenia. Co to oznacza dla kredytobiorców frankowych?”

Dane finansowe

zwrot nadpłaconych rat: 9397,67 CHF

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst