I ACa 915/23Zmianą wyroku kredyt frankowy potrącenie 5
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Krakowie rozpoznał apelację pozwanego banku od wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie, który uwzględnił powództwo powodów w sprawie dotyczącej umowy kredytu indeksowanego kursem CHF. Sąd Okręgowy ustalił, że umowa nie istnieje i zasądził od banku na rzecz powodów kwoty w PLN i CHF. Sąd Apelacyjny w całości podzielił ustalenia stanu faktycznego i ocenę prawną Sądu Okręgowego co do abuzywności klauzul indeksacyjnych i waloryzacyjnych, uznając je za sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające interesy konsumentów. Jednakże, Sąd Apelacyjny uwzględnił zarzut potrącenia zgłoszony przez pozwanego bank na etapie postępowania apelacyjnego. Zarzut ten dotyczył kwoty wypłaconego kapitału kredytu. Sąd uznał, że potrącenie jest dopuszczalne i nastąpiło z dniem, w którym stało się możliwe, z mocą wsteczną. W pierwszej kolejności wierzytelność banku została zaliczona na poczet odsetek, a następnie na poczet kapitału. W wyniku potrącenia, Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok, zasądzając od banku na rzecz powodów kwotę 9397,67 CHF, zamiast pierwotnie zasądzonej wyższej kwoty. Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanego w pozostałej części i zasądził od pozwanego na rzecz powodów koszty postępowania apelacyjnego, uwzględniając, że zarzut potrącenia został zgłoszony dopiero na etapie apelacji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych i waloryzacyjnych w umowach kredytów frankowych, skutków prawnych uznania klauzul za abuzywne, dopuszczalności i skutków zarzutu potrącenia w sprawach frankowych.
Konkretne rozstrzygnięcie zależy od indywidualnych okoliczności sprawy i treści umowy.
Zagadnienia prawne (4)
Czy klauzule indeksacyjne i waloryzacyjne w umowie kredytu denominowanego/indeksowanego kursem waluty obcej, stosowane przez bank, są niedozwolonymi postanowieniami umownymi w rozumieniu art. 385(1) k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzule te są niedozwolonymi postanowieniami umownymi, ponieważ kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy, a także nie zostały uzgodnione indywidualnie i nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
Uzasadnienie
Sąd uznał klauzule dotyczące ustalania kursu waluty przez bank w tabelach kursowych oraz klauzule waloryzacyjne za abuzywne. Podkreślono, że bank jednostronnie kształtował kursy walut, co naruszało równowagę kontraktową i interesy konsumenta. Brak było jasnych kryteriów ustalania kursów, a ryzyko kursowe było nieograniczone po stronie konsumenta.
Jakie są skutki prawne uznania klauzul umownych za niedozwolone w umowie kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Uznanie klauzul za niedozwolone powoduje, że nie wiążą one konsumenta. Umowa pozostaje w mocy w pozostałym zakresie, chyba że jej dalsze wykonywanie bez wadliwych postanowień jest niemożliwe lub sprzeczne z naturą zobowiązania. W przypadku umów kredytowych indeksowanych/denominowanych, po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych, umowa często traci swój charakter i staje się nieważna.
Uzasadnienie
Sąd, opierając się na orzecznictwie TSUE i SN, stwierdził, że po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych, umowa kredytu indeksowanego/denominowanego często nie może być dalej wykonywana, co prowadzi do jej nieważności. W tym przypadku, po wyeliminowaniu klauzul waloryzacyjnych, umowa straciła essentialia negotii.
Czy zarzut potrącenia zgłoszony przez bank na etapie postępowania apelacyjnego jest zasadny i jakie ma skutki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zarzut potrącenia jest zasadny i został uwzględniony. Wskutek potrącenia, wierzytelności banku (kapitał kredytu) i powodów (zwrot nadpłaconych rat) umorzyły się wzajemnie do wysokości niższej wierzytelności.
Uzasadnienie
Bank zgłosił zarzut potrącenia na etapie apelacji, który został uznany za zasadny. Wierzytelność banku z tytułu wypłaconego kapitału została potrącona z wierzytelnością powodów z tytułu zwrotu nadpłaconych rat. Potrącenie nastąpiło z mocą wsteczną, a wierzytelność banku została w pierwszej kolejności zaliczona na poczet odsetek, a następnie na poczet kapitału.
Czy powodowie mają interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powodowie mają interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego i Sądu Najwyższego, że powodowie mają interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, ponieważ tylko takie rozstrzygnięcie w sposób trwały usunie niepewność między stronami co do ich wzajemnych zobowiązań i zapobiegnie dalszym sporom.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| C. K. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| X. K. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank (...) S.A. w L. | spółka | pozwany |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 498 § § 1
Kodeks cywilny
Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.
Prawo bankowe art. 69 § ust. 1
Ustawa Prawo bankowe
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
Za nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.
k.c. art. 385¹ § § 4
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu, że dane postanowienie umowne zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.
k.c. art. 385²
Kodeks cywilny
Oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że ustawy przewidują inny skutek, w szczególności, że w razie naruszenia przepisu ustawy nieważna jest tylko ta część czynności o ile jej postanowienia są niedozwolone.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Przepisy artykułów poprzedzających stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.
k.c. art. 498 § § 2
Kodeks cywilny
Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.
k.c. art. 499
Kodeks cywilny
Potrącenia dokonuje się przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Oświadczenie ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli sąd drugiej instancji dopatrzy się naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, uchyli zaskarżone orzeczenie i przekaże sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul indeksacyjnych i waloryzacyjnych. • Nieważność umowy kredytu po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych. • Interes prawny w ustaleniu nieważności umowy.
Odrzucone argumenty
Zarzut braku podstaw do zmiany wyroku Sądu Okręgowego. • Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego przez Sąd I instancji. • Zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego dotyczących klauzul abuzywnych i nieważności umowy (w części, w której apelacja została oddalona).
Godne uwagi sformułowania
klauzule dotyczące ryzyka wymiany określają główny przedmiot umowy kredytu • wymóg, zgodnie z którym warunek umowny musi być wyrażony prostym i zrozumiałym językiem • brak jest podstaw do uzupełniania powstałej w ten sposób luki w umowie przepisami dyspozytywnymi • po wyeliminowaniu klauzuli przeliczeniowej nie jest możliwe dalsze wykonywanie umowy • zarzut potrącenia został zgłoszony dopiero na etapie postępowania apelacyjnego
Skład orzekający
Zygmunt Drożdżejko
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych i waloryzacyjnych w umowach kredytów frankowych, skutków prawnych uznania klauzul za abuzywne, dopuszczalności i skutków zarzutu potrącenia w sprawach frankowych."
Ograniczenia: Konkretne rozstrzygnięcie zależy od indywidualnych okoliczności sprawy i treści umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych, analizuje kluczowe zagadnienia abuzywności i skutków prawnych, a także rozstrzyga kwestię zarzutu potrącenia zgłoszonego na późnym etapie postępowania.
“Bank przegrał w sądzie apelacyjnym, ale wygrał dzięki zarzutowi potrącenia. Co to oznacza dla kredytobiorców frankowych?”
Dane finansowe
zwrot nadpłaconych rat: 9397,67 CHF
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.