Orzeczenie · 2026-03-25

I ACa 876/23Abuzywne klauzule kredytu CHF zmiana wyroku

Sąd

Sąd Apelacyjny w Krakowie

Miejsce

Kraków

Data

2026-03-25

SAOSCywilneochrona konsumentówWysokaapelacyjny

kredyt CHFabuzywnośćklauzula indeksacyjnaochrona konsumentównieważność umowykurs walutyspread walutowybankowość

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Apelacyjny w Krakowie rozpoznał apelacje obu stron od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie, który uznał umowę kredytu denominowanego w CHF za nieważną i zasądził od banku zwrot części wpłaconych środków. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego, uznając klauzule dotyczące przeliczeń kursowych i ustalania rat za abuzywne. Zmienił zaskarżony wyrok w punkcie dotyczącym odsetek, zasądzając od banku odsetki ustawowe za opóźnienie za okres od października 2019 roku do grudnia 2022 roku. Oddalił apelację pozwanego banku, uznając jego zarzuty za nieuzasadnione. Sąd Apelacyjny podkreślił, że klauzule indeksacyjne, które nie zostały indywidualnie uzgodnione i przerzucają całe ryzyko kursowe na konsumenta, są niedozwolone. Wskazał, że po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul umowa nie może dalej obowiązywać, co prowadzi do jej nieważności i konieczności zwrotu nienależnych świadczeń. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania apelacyjnego, zasądzając je od pozwanego na rzecz powodów.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytowych CHF, zasady oceny klauzul niedozwolonych, skutki nieważności umowy kredytowej, bieg terminu przedawnienia roszczeń konsumenta.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i treści umowy, ale jego argumentacja prawna ma szerokie zastosowanie do podobnych spraw dotyczących kredytów walutowych.

Zagadnienia prawne (4)

Czy postanowienia umowy kredytu denominowanego w walucie obcej, dotyczące sposobu ustalania kursu waluty i przeliczania rat, stanowią niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne) w rozumieniu art. 385(1) k.c.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, postanowienia umowy dotyczące sposobu ustalania kursu waluty i przeliczania rat, w szczególności te dotyczące tabel kursowych banku i mechanizmu waloryzacji do CHF, stanowią niedozwolone postanowienia umowne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że klauzule te nie zostały indywidualnie uzgodnione, nie były sformułowane w sposób jasny i zrozumiały dla konsumenta, przerzucały całe ryzyko kursowe na konsumenta, naruszały równowagę kontraktową i dobre obyczaje, a bank uzyskał możliwość jednostronnego kształtowania zobowiązania.

Czy umowa kredytu, która zawiera niedozwolone postanowienia umowne dotyczące mechanizmu indeksacji, może nadal obowiązywać w pozostałym zakresie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, w przypadku, gdy wyeliminowanie niedozwolonych postanowień dotyczących mechanizmu indeksacji prowadzi do zmiany charakteru głównego przedmiotu umowy i uniemożliwia jej dalsze wykonywanie zgodnie z wolą stron, umowa nie może dalej obowiązywać i jest nieważna.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny, opierając się na orzecznictwie TSUE i SN, stwierdził, że po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych dotyczących mechanizmu indeksacji, umowa nie może dalej funkcjonować, co prowadzi do jej całkowitej nieważności. Sąd nie jest uprawniony do zastępowania klauzul abuzywnych innymi postanowieniami.

Czy powodowie jako konsumenci mieli interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, powodowie mieli interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, ponieważ samo uprawomocnienie się wyroku ustalającego zapewniłoby im ochronę, zakończyło spór i zapobiegło przyszłym sporom, a także umożliwiło wykreślenie hipoteki zabezpieczającej roszczenia banku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że istniała niepewność stanu prawnego, a strona pozwana mogła nadal kwestionować prawa powodów lub dochodzić spłaty rat, nawet po wyroku zasądzającym świadczenie. Ponadto, istnieją skutki umowy (np. hipoteka), których nie da się usunąć bez wyroku ustalającego nieważność.

Czy roszczenia powodów o zwrot nienależnych świadczeń z tytułu nieważnej umowy kredytu uległy przedawnieniu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, roszczenia powodów nie uległy przedawnieniu, ponieważ bieg terminu przedawnienia nie mógł się rozpocząć, zanim konsument dowiedział się lub powinien był dowiedzieć się o niedozwolonym charakterze postanowienia umownego.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na orzecznictwie TSUE, zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia roszczeń restytucyjnych konsumenta nie może się rozpocząć, zanim dowiedział się on lub powinien był dowiedzieć się o niedozwolonym charakterze postanowienia. W tej sprawie, najwcześniejszym momentem było zgłoszenie reklamacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Częściowo uwzględniono apelację powodów, oddalono apelację pozwanego

Strona wygrywająca

C. A. i W. A.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
C. A.	osoba_fizyczna	powód
W. A.	osoba_fizyczna	powód
(...)Bank(...) S.A w H.	spółka	pozwany

Przepisy (18)

Główne

k.c. art. 385¹ § § 1

Kodeks cywilny

Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do zwrotu jej wartości.

k.c. art. 410 § § 1

Kodeks cywilny

Przepisy artykułów poprzedzających stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.

Pomocnicze

k.c. art. 385¹ § § 2

Kodeks cywilny

Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.

k.c. art. 385¹ § § 3

Kodeks cywilny

Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.

k.c. art. 385¹ § § 4

Kodeks cywilny

Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.

k.c. art. 385²

Kodeks cywilny

Oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny.

k.c. art. 189

Kodeks cywilny

Powodowie mogą żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy mają w tym interes prawny.

k.c. art. 410 § § 2

Kodeks cywilny

Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.

k.c. art. 481 § § 1

Kodeks cywilny

Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

k.c. art. 455

Kodeks cywilny

Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.

Pr. bank. art. 69

Prawo bankowe

Dotyczy umowy kredytu bankowego, w tym możliwości kredytów indeksowanych walutą obcą.

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji może oddalić apelację.

k.p.c. art. 386 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji może zmienić zaskarżony wyrok.

k.p.c. art. 100

Kodeks postępowania cywilnego

O kosztach procesu orzeka sąd stosując zasadę odpowiedzialności za wynik sprawy.

k.p.c. art. 98 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.

k.p.c. art. 98 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Do niezbędnych kosztów procesu zalicza się koszty sądowe, koszty zastępstwa procesowego, koszty mediacji, koszty przyznane od strony przeciwnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Klauzule indeksacyjne dotyczące tabel kursowych banku i mechanizmu waloryzacji rat są abuzywne. • Umowa kredytu z abuzywnymi klauzulami indeksacyjnymi nie może dalej obowiązywać i jest nieważna. • Konsumenci mają interes prawny w ustaleniu nieważności umowy. • Roszczenia o zwrot nienależnych świadczeń nie uległy przedawnieniu. • Bank nie wykazał, że powodowie wiedzieli o braku obowiązku świadczenia.

Odrzucone argumenty

Zarzuty pozwanego dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego. • Zarzut braku interesu prawnego powodów w ustaleniu nieważności umowy. • Zarzut przedawnienia roszczeń. • Zarzut naruszenia art. 31 ust. 2 i 3 w zw. z art. 2 Konstytucji RP.

Godne uwagi sformułowania

klauzule, na podstawie których dochodziło do przeliczenia wypłaconej w złotówkach kwoty kredytu i spłacanych w złotówkach kwot rat na CHF według kursu z tabeli Banku – są klauzulami abuzywnymi • przerzucają całe ryzyko zmiany kursu waluty na konsumenta, będącego jedną ze stron umowy, czyniąc świadczenia obu stron umowy nieadekwatnymi • nie można uznać, aby postanowienia waloryzacyjne (indeksacyjne) zawarte w przedmiotowej były wystarczająco jednoznaczne, a także aby powodowie jako konsumenci zostali poinformowani o ryzyku kursowym związanym z tą umową w sposób wskazany w orzecznictwie TSUE • brak granicy odpowiedzialności powodów przesądza o abuzywności omawianej klauzuli • po wyeliminowaniu klauzuli waloryzacyjnej nie ma możliwości dalszego wykonywania umowy • w przypadku stwierdzenia przez sąd krajowy nieważności nieuczciwego warunku umowy zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem sąd ten nie może uzupełnić tej umowy poprzez zmianę treści owego warunku

Skład orzekający

Zygmunt Drożdżejko

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytowych CHF, zasady oceny klauzul niedozwolonych, skutki nieważności umowy kredytowej, bieg terminu przedawnienia roszczeń konsumenta."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i treści umowy, ale jego argumentacja prawna ma szerokie zastosowanie do podobnych spraw dotyczących kredytów walutowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 9/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywności klauzul bankowych, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród konsumentów i prawników. Rozstrzygnięcie ma istotne znaczenie praktyczne i precedensowe.

“Bank musi zwrócić pieniądze za kredyt frankowy! Sąd Apelacyjny potwierdza: klauzule abuzywne i nieważność umowy.”

Dane finansowe

kwota główna: 52 325,23 PLN

kwota główna: 4040,5 CHF

koszty postępowania apelacyjnego: 8941 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników