I ACA 870/15Odszkodowanie za cofnięcie uprawnień kierowcy brak prejudykatu
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód K.K. domagał się od Skarbu Państwa odszkodowania i zadośćuczynienia w związku z decyzją Starosty z dnia 20 marca 2012 r. cofającą mu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B. Sąd Okręgowy w Częstochowie oddalił powództwo, opierając się na art. 417¹ § 2 k.c., który uzależnia możliwość dochodzenia odszkodowania od uprzedniego stwierdzenia niezgodności z prawem ostatecznej decyzji administracyjnej we właściwym postępowaniu (tzw. prejudykatu). Sąd Okręgowy wskazał, że powód nie uzyskał takiej decyzji, a ponadto nie wykazał zaistnienia szkody ani związku przyczynowego między decyzją a brakiem zatrudnienia, a także nie spełnił przesłanek do zasądzenia zadośćuczynienia. Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił apelację powoda, podzielając argumentację Sądu Okręgowego. Podkreślono, że sąd odszkodowawczy nie jest właściwy do samodzielnej oceny legalności decyzji administracyjnej, a powód nie uzyskał wymaganych prawomocnych orzeczeń stwierdzających niezgodność decyzji z prawem (np. w trybie wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności lub uchylenia przez sąd administracyjny). Sąd Apelacyjny zwrócił również uwagę na fakt, że powód sam przez lata nie respektował orzeczonego wobec niego zakazu prowadzenia pojazdów, co podważa jego roszczenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie wymogu uzyskania prejudykatu w sprawach o odszkodowanie od Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną ostateczną decyzją administracyjną oraz ograniczenia kognicji sądu cywilnego w ocenie legalności decyzji administracyjnych.
Dotyczy spraw o odszkodowanie od Skarbu Państwa za szkody wyrządzone ostatecznymi decyzjami administracyjnymi, gdzie nie stwierdzono ich niezgodności z prawem w odrębnym postępowaniu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy można dochodzić od Skarbu Państwa odszkodowania za szkodę wyrządzoną wydaniem ostatecznej decyzji administracyjnej bez uprzedniego stwierdzenia jej niezgodności z prawem we właściwym postępowaniu (prejudykatu)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dochodzenie odszkodowania na podstawie art. 417¹ § 2 k.c. jest uzależnione od uprzedniego stwierdzenia niezgodności z prawem ostatecznej decyzji administracyjnej we właściwym trybie.
Uzasadnienie
Przepis art. 417¹ § 1 k.c. stanowi lex specialis wobec art. 417 k.c. i wymaga uzyskania prejudykatu przesądzającego o niezgodności z prawem aktu władzy publicznej przed zasądzeniem odszkodowania. Sąd odszkodowawczy nie jest właściwy do samodzielnej oceny legalności decyzji administracyjnej.
Czy uprawnienie do kierowania pojazdami stanowi dobro osobiste podlegające ochronie na podstawie art. 24 § 1 k.c. w zw. z art. 448 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uprawnienie do kierowania pojazdami nie jest dobrem osobistym, lecz uprawnieniem nabytym na podstawie decyzji administracyjnej.
Uzasadnienie
Dobra osobiste są związane z przyrodzonymi właściwościami osoby, a nie z uprawnieniami nabywanymi na podstawie decyzji administracyjnej po spełnieniu określonych przesłanek.
Czy cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B spowodowało szkodę w postaci utraty możliwości zarobkowania i czy istnieje adekwatny związek przyczynowy między decyzją a brakiem zatrudnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powód nie wykazał zaistnienia szkody ani adekwatnego związku przyczynowego.
Uzasadnienie
Powód nie wykonywał stałej pracy zarobkowej w okresie cofnięcia uprawnień z powodu problemów zdrowotnych, a krótkotrwałe zatrudnienie zakończył z tych samych przyczyn. Problemy natury psychicznej powoda istniały od 2002 r. i nie można ich wiązać z decyzją administracyjną.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Starosta (...) | organ_państwowy | pozwany |
| Skarb Państwa - Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa | organ_państwowy | pozwany (w zakresie kosztów) |
| adwokat A. P. | inne | pełnomocnik z urzędu |
Przepisy (22)
Główne
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej.
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej.
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy to również przypadku, gdy orzeczenie lub decyzja zostały wydane na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą.
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność za niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej w trybie art. 417¹ § 2 k.c. ma charakter deliktowy i wymaga nie tylko wydania niezgodnej z prawem decyzji, ale także szkody i normalnego związku przyczynowego.
Pomocnicze
k.c. art. 417 § 1
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oddalenia apelacji.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad orzekania o kosztach w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.a. art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji.
k.p.a. art. 158 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy wydania decyzji z kwalifikowanymi naruszeniami prawa.
k.p.a. art. 16 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Definicja decyzji ostatecznej.
PPSA art. 145
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy uwzględnienia skargi na decyzję przez sąd administracyjny.
k.k. art. 178 § 1
Kodeks karny
Dotyczy prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości.
k.c. art. 445 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy zadośćuczynienia za krzywdę w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia.
k.c. art. 444 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy obowiązku naprawienia szkody w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia.
k.c. art. 445 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy zadośćuczynienia za pozbawienie wolności lub skłonienie do poddania się czynowi nierządnemu.
k.c. art. 446 § 4
Kodeks cywilny
Dotyczy zadośćuczynienia w razie śmierci członka najbliższej rodziny.
k.c. art. 24 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy ochrony dóbr osobistych.
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Dotyczy zasądzenia zadośćuczynienia pieniężnego za naruszenie dóbr osobistych.
k.c. art. 23
Kodeks cywilny
Katalog dóbr osobistych.
Konstytucja RP art. 77 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucyjne prawo do odszkodowania za bezprawne wyrządzenie szkody przez władzę publiczną.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak prejudykatu stwierdzającego niezgodność decyzji administracyjnej z prawem. • Sąd odszkodowawczy nie jest właściwy do samodzielnej oceny legalności decyzji administracyjnej. • Brak wykazania szkody. • Brak adekwatnego związku przyczynowego między decyzją a brakiem zatrudnienia. • Uprawnienie do kierowania pojazdami nie jest dobrem osobistym. • Powód sam nie respektował orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów.
Odrzucone argumenty
Działanie Starosty było niezgodne z prawem. • Względy słuszności wymagają naprawienia szkody i przyznania zadośćuczynienia. • Niezdolność powoda do pracy i jego ciężkie położenie materialne.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy wywiódł, że ostateczna decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji, w związku z wydaniem, której miało dojść do wyrządzenia szkody ma więc na gruncie postępowania cywilnego charakter prejudykatu przesądzającego jedną z przesłanek odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa. • Nieuzyskanie decyzji nadzorczej przez powoda uniemożliwia, w ocenie Sądu Okręgowego, skuteczne dochodzenie odszkodowania w trybie art. 417 1 § 2 k.c. • Niezgodność z prawem prawomocnej decyzji administracyjnej nie może być przedmiotem samodzielnych ustaleń sądu w procesie o naprawienie szkody, gdyż sąd rozpoznający sprawę odszkodowawczą nie jest właściwy do indywidualnej oceny legalności konkretnej decyzji administracyjnej stanowiącej źródło szkody, z pominięciem zasad i trybu postępowania zastrzeżonego dla kontroli prawomocnych decyzji administracyjnych. • Nie sposób również podzielić twierdzeń apelacji, że na skutek wydania omawianej decyzji administracyjnej powód „popadł w depresję”. Tego rodzaju okoliczność nie została w sprawie wykazana( art. 6 k.c.).
Skład orzekający
Małgorzata Wołczańska
przewodniczący-sprawozdawca
Ewa Jastrzębska
sędzia
Joanna Naczyńska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie wymogu uzyskania prejudykatu w sprawach o odszkodowanie od Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną ostateczną decyzją administracyjną oraz ograniczenia kognicji sądu cywilnego w ocenie legalności decyzji administracyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy spraw o odszkodowanie od Skarbu Państwa za szkody wyrządzone ostatecznymi decyzjami administracyjnymi, gdzie nie stwierdzono ich niezgodności z prawem w odrębnym postępowaniu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje złożoność dochodzenia odszkodowania od państwa za działania administracji i podkreśla znaczenie formalnych wymogów procesowych, co jest istotne dla prawników praktyków.
“Chcesz odszkodowania od państwa za decyzję administracyjną? Najpierw udowodnij jej niezgodność z prawem w osobnym procesie!”
Dane finansowe
WPS: 100 981,35 PLN
koszty postępowania apelacyjnego: 1000 PLN
wynagrodzenie za pomoc prawną z urzędu: 3321 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.