I ACa 644/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczeń powódek A. K. i A. Ś. o zasądzenie zadośćuczynienia za śmierć ojca, B. N. (1), który zginął podczas polowania w 2004 roku postrzelony przez pozwanego R. D. (1). Powódki domagały się również ukształtowania stosunku prawnego łączącego je z pozwanym (...) Towarzystwem (...) w P. poprzez podwyższenie sumy gwarancyjnej ubezpieczenia OC sprawcy. Sąd Okręgowy w Częstochowie zasądził od pozwanych (...) Towarzystwa (...) w P. i R. D. (1) na rzecz powódek kwoty zadośćuczynienia, oddalając powództwo w pozostałej części i oddalając roszczenie wobec Koła (...) w C. Sąd Okręgowy ustalił, że pozwany R. D. (1) ponosi winę za śmierć B. N. (1), a sam poszkodowany nie przyczynił się do zdarzenia. Sąd pierwszej instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia żądania zmiany umowy ubezpieczenia na podstawie art. 357(1) kc. Zarówno powódki, jak i pozwany R. D. (1) zaskarżyli wyrok Sądu Okręgowego. Powódki domagały się podwyższenia zadośćuczynienia i zmiany umowy ubezpieczenia, zarzucając m.in. naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Pozwany R. D. (1) wnosił o oddalenie powództwa wobec niego lub zmniejszenie zasądzonych kwot, kwestionując m.in. ustalenia faktyczne dotyczące przyczynienia się poszkodowanego i odpowiedzialności Koła (...) . Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił obie apelacje oraz zażalenie pozwanego (...) Towarzystwa (...) w P. na rozstrzygnięcie o kosztach. Sąd odwoławczy uznał, że Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił stan faktyczny, ocenił materiał dowodowy i zastosował prawo materialne. Oddalono żądanie zmiany umowy ubezpieczenia, uznając, że nie zaszły przesłanki z art. 357(1) kc. Potwierdzono brak odpowiedzialności Koła (...) w C. oraz brak przyczynienia się poszkodowanego do zdarzenia. Sąd Apelacyjny uznał również, że wysokość zasądzonego zadośćuczynienia jest adekwatna do doznanej krzywdy i nie ma podstaw do jej zmiany. Rozstrzygnięcia dotyczące kosztów postępowania również zostały utrzymane w mocy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 357(1) kc w kontekście zmian gospodarczych, odpowiedzialność Koła Łowieckiego za szkody łowieckie, zasady ustalania zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej, stosowanie art. 102 kpc.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego (polowanie) i interpretacji przepisów prawa łowieckiego. Ocena wysokości zadośćuczynienia jest zawsze indywidualna.
Zagadnienia prawne (5)
Czy zmiana wskaźników inflacji i poziomu życia uzasadnia zastosowanie klauzuli rebus sic stantibus (art. 357(1) kc) w celu podwyższenia sumy gwarancyjnej ubezpieczenia OC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zmiany te nie stanowią nadzwyczajnej zmiany stosunków w rozumieniu art. 357(1) kc.
Uzasadnienie
Inflacja i wzrost poziomu życia od lat 90. XX wieku nie są zjawiskami nadzwyczajnymi, wyjątkowymi ani niebywałymi, lecz normalnymi zmianami w gospodarce rynkowej, które mieszczą się w granicach zwykłego ryzyka kontraktowego. Nie spełniono przesłanki nadzwyczajnej zmiany stosunków ani nadmiernych trudności czy rażącej straty.
Czy Koło Łowieckie ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez członka podczas polowania, jeśli sprawca działał zawinionym czynem niedozwolonym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku zawinionego czynu sprawcy szkody, odpowiedzialność Koła Łowieckiego na podstawie art. 46 ust. 1 pkt 2 Prawa łowieckiego jest wyłączona.
Uzasadnienie
Odpowiedzialność Koła Łowieckiego na podstawie art. 46 ust. 1 pkt 2 Prawa łowieckiego ma charakter gwarancyjny i dotyczy szkód powstałych w wyniku legalnych działań, a nie zawinionych czynów niedozwolonych uczestników polowania. W przypadku ustalenia winy sprawcy, odpowiedzialność Koła jest wyłączona, a odpowiedzialność ponosi sprawca na zasadach ogólnych (deliktowych).
Czy zmarły poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody w wyniku śmiertelnego postrzelenia podczas polowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zmarły poszkodowany nie przyczynił się do powstania szkody.
Uzasadnienie
Sąd ustalił, że poszkodowany był trzeźwy, posiadał kamizelkę ochronną i kołatkę, uczestniczył wcześniej w polowaniach, rozpoczął pędzenie z wyznaczonego miejsca i nie ponosi odpowiedzialności za brak zbiórki naganiaczy czy brak wskazania drogi. Opinia biegłego ds. łowiectwa potwierdziła brak nieprawidłowości w jego zachowaniu.
Jaka jest właściwa wysokość zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej, uwzględniając wcześniejsze świadczenia i pogorszenie sytuacji życiowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wysokość zadośćuczynienia zasądzonego przez Sąd Okręgowy, uznając ją za adekwatną i nieprzesadzoną, po uwzględnieniu wcześniejszych wypłat i odszkodowania za pogorszenie sytuacji życiowej.
Uzasadnienie
Zadośćuczynienie ma na celu kompensację krzywdy i złagodzenie cierpienia, ale musi być utrzymane w rozsądnych granicach. Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił indywidualną sytuację powódek, ich więź z ojcem oraz skutki jego śmierci, zasądzając kwoty po 70 000 zł, które po potrąceniu wcześniejszych świadczeń (w tym częściowo niematerialnych z odszkodowania) stanowiły odpowiednią rekompensatę.
Czy sąd może odstąpić od obciążenia powódek kosztami procesu na rzecz pozwanych, mimo przegrania przez nie sprawy w części?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może odstąpić od obciążenia kosztami w "szczególnie uzasadnionych wypadkach" (art. 102 kpc).
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy prawidłowo zastosował art. 102 kpc, uznając, że powódki działały w subiektywnym przekonaniu o zasadności roszczenia, a obciążenie ich kosztami mogłoby być niesprawiedliwe i niweczyć efekt kompensacyjny zadośćuczynienia. Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do zmiany tego rozstrzygnięcia w postępowaniu apelacyjnym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| A. Ś. | osoba_fizyczna | powódka |
| R. D. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
| (...) Towarzystwo (...) w P. | spółka | pozwany |
| Koło (...) w C. | inne | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 357(1)
Kodeks cywilny
Klauzula rebus sic stantibus wymaga nadzwyczajnej zmiany stosunków, nadmiernych trudności lub rażącej straty, czego nie stwierdzono w przypadku zmiany inflacji i poziomu życia.
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Podstawa do zasądzenia zadośćuczynienia za krzywdę w przypadku naruszenia dóbr osobistych, w tym prawa do życia w pełnej rodzinie.
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności deliktowej za czyn niedozwolony.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość odstąpienia od obciążania strony przegrywającej kosztami w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
Prawo łowieckie art. 46 § 1 pkt 2
Ustawa Prawo łowieckie
Odpowiedzialność za szkody łowieckie przy wykonywaniu polowania.
Pomocnicze
k.c. art. 24 § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący ochrony dóbr osobistych.
k.c. art. 446 § 3
Kodeks cywilny
Odszkodowanie za pogorszenie sytuacji życiowej w związku ze śmiercią osoby bliskiej.
k.c. art. 362
Kodeks cywilny
Przyczynienie się poszkodowanego do szkody.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 11
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie sądu cywilnego prawomocnym wyrokiem skazującym sądu karnego.
k.c. art. 442(1) § 2
Kodeks cywilny
20-letni termin przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym stanowiącym przestępstwo.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
10-letni termin przedawnienia roszczeń.
u.u.o. art. 34 § 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Zakres ochrony ubezpieczeniowej OC, w tym zadośćuczynienia za krzywdę.
k.c. art. 822
Kodeks cywilny
Umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak podstaw do zastosowania art. 357(1) kc. • Wyłączna odpowiedzialność sprawcy szkody (R.D.) za zawiniony czyn niedozwolony. • Brak przyczynienia się poszkodowanego do zdarzenia. • Wysokość zasądzonego zadośćuczynienia jest adekwatna do krzywdy. • Prawidłowe zastosowanie art. 102 kpc w zakresie kosztów procesu.
Odrzucone argumenty
Żądanie podwyższenia sumy gwarancyjnej ubezpieczenia OC na podstawie art. 357(1) kc. • Odpowiedzialność Koła Łowieckiego za szkodę. • Zarzut przyczynienia się poszkodowanego do szkody. • Żądanie wyższego zadośćuczynienia. • Naruszenie przepisów postępowania przez Sąd Okręgowy.
Godne uwagi sformułowania
klauzula rebus sic stantibus pozostaje w bezpośrednim związku z fundamentalną zasadą pacta sunt servanta • nie można mówić o rażącej stracie po stronie powódek • odpowiedzialność za szkody łowieckie musi charakteryzować się tym, że jest konsekwencją zachowań zgodnych z prawem • nie sposób różnicować krzywdę osoby bliskiej, w związku ze śmiercią członka rodziny, w zależności od tego czy zadośćuczynienie wypłacane przez ubezpieczyciela znajduje oparcie w art. 446 § 4 kc, czy też w art. 448 kc • nie każde żądanie zasądzenia zadośćuczynienia musi być uwzględnione w całości, aby nie doszło do bezpodstawnego wzbogacenia poszkodowanego
Skład orzekający
Piotr Wójtowicz
przewodniczący
Lucyna Świderska-Pilis
sędzia sprawozdawca
Tomasz Ślęzak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 357(1) kc w kontekście zmian gospodarczych, odpowiedzialność Koła Łowieckiego za szkody łowieckie, zasady ustalania zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej, stosowanie art. 102 kpc."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego (polowanie) i interpretacji przepisów prawa łowieckiego. Ocena wysokości zadośćuczynienia jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy tragicznego wypadku podczas polowania i roszczeń o zadośćuczynienie, co ma silny wymiar ludzki. Analizuje również złożone kwestie odpowiedzialności prawnej organizatora polowania i ubezpieczyciela.
“Tragedia na polowaniu: Sąd Apelacyjny rozstrzyga o zadośćuczynieniu i odpowiedzialności organizatora.”
Dane finansowe
WPS: 285 000 PLN
zadośćuczynienie: 48 500 PLN
zadośćuczynienie: 46 500 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.