I ACa 597/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa H. M. (1) i K. M. przeciwko D. J. i J. J. (1) o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli przenoszącego zwrotnie darowaną nieruchomość oraz o zapłatę 610 630 zł. Powodowie twierdzili, że pozwana dopuściła się rażącej niewdzięczności, co uzasadnia odwołanie darowizny. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając, że zachowanie pozwanych nie wyczerpuje znamion rażącej niewdzięczności, a także oddalił żądanie stwierdzenia nieważności umowy darowizny z powodu braku interesu prawnego. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powodów i zażalenie pozwanych. Sąd odwoławczy uznał, że zarzut nieważności postępowania z powodu wadliwego pełnomocnictwa jest chybiony, powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego. Stwierdził również, że ubezwłasnowolnienie powódki po udzieleniu pełnomocnictwa nie powoduje jego wygaśnięcia. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji, w szczególności co do braku dowodów na rażącą niewdzięczność oraz braku podstaw do odwołania darowizny z powodu upływu terminu. Oddalono również żądanie stwierdzenia nieważności umowy darowizny, uznając brak interesu prawnego powodów, zwłaszcza w sytuacji, gdy nastąpiły dalsze zmiany stanu prawnego nieruchomości i sprzedano jej część osobom trzecim. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego zostało oparte na art. 102 kpc, z uwzględnieniem sytuacji majątkowej i życiowej powodów, jednakże obciążono ich częścią kosztów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia rażącej niewdzięczności, terminów do odwołania darowizny, ważności pełnomocnictwa udzielonego przez osobę z zaburzeniami psychicznymi, wygaśnięcia pełnomocnictwa po ubezwłasnowolnieniu, interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy dotyczącej nieruchomości, stosowania art. 102 k.p.c.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych sprawy, zwłaszcza w kontekście relacji rodzinnych i stanu zdrowia powódki.
Zagadnienia prawne (4)
Czy zachowanie obdarowanego stanowi rażącą niewdzięczność uzasadniającą odwołanie darowizny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zachowanie pozwanych nie wyczerpuje znamion rażącej niewdzięczności w rozumieniu art. 898 § 1 k.c.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak jest dowodów na świadome naruszenie podstawowych obowiązków ciążących na obdarowanym względem darczyńcy z zamiarem nieprzyjaznym. Wskazywane przez powodów zachowania nie miały charakteru krzywdzącego, a termin do odwołania darowizny został przekroczony.
Czy osoba z zaburzeniami psychicznymi, posiadająca zdolność procesową, może udzielić ważnego pełnomocnictwa procesowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, osoba z zaburzeniami psychicznymi, mająca zdolność procesową, może udzielić pełnomocnictwa procesowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy w uchwale III CZP 102/14 stwierdził, że zaburzenia psychiczne mogą ograniczać zdolność postulacyjną, ale nie powodują nieważności czynności, jeśli strona ustanowiła pełnomocnika procesowego. Sąd pierwszej instancji nie miał obowiązku ustanowienia pełnomocnika, gdyż powódka go posiadała.
Czy ubezwłasnowolnienie strony po udzieleniu pełnomocnictwa procesowego powoduje jego wygaśnięcie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ubezwłasnowolnienie strony, która wcześniej udzieliła pełnomocnictwa procesowego, nie powoduje wygaśnięcia tego pełnomocnictwa.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 101 k.c. pełnomocnictwo może być odwołane, chyba że mocodawca zrzekł się odwołania. Umocowanie wygasa ze śmiercią mocodawcy lub pełnomocnika, chyba że inaczej zastrzeżono. Przepisy art. 94§1 i art. 96 kpc dotyczące wygaśnięcia pełnomocnictwa procesowego nie obejmują ubezwłasnowolnienia.
Czy powodowie posiadają interes prawny w ustaleniu nieważności umowy darowizny, jeśli nastąpiły dalsze zmiany stanu prawnego nieruchomości i sprzedano jej część osobom trzecim?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powodowie nie posiadają interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy darowizny w okolicznościach sprawy.
Uzasadnienie
W sytuacji, gdy nastąpiła zmiana właścicieli, rozszerzenie wspólności majątkowej, zmniejszenie powierzchni nieruchomości oraz sprzedaż części osobom trzecim, wyrok stwierdzający nieważność umowy nie mógłby stanowić podstawy do wpisu w księdze wieczystej i nie zrealizowałby interesu prawnego powodów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. M. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| K. M. | osoba_fizyczna | powód |
| D. J. | osoba_fizyczna | pozwany |
| J. J. (1) | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 898 § § 1
Kodeks cywilny
Przez pojęcie rażącej niewdzięczności należy rozumieć tylko takie czynności obdarowanego - działania lub zaniechania, które są skierowane przeciwko darczyńcy z zamiarem nieprzyjaznym.
k.c. art. 899 § § 3
Kodeks cywilny
Uprawnienie darczyńcy do odwołania darowizny z powodu niewdzięczności obdarowanego może być realizowane jedynie w zamkniętym przedziale czasu, przewidziano termin jednoroczny od dowiedzenia się przez darczyńcę o niewdzięczności obdarowanego.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca jest zobowiązana do zwrotu przeciwnikowi, na jego żądanie, kosztów procesu.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych Sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
Pomocnicze
k.c. art. 82
Kodeks cywilny
Nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.
k.c. art. 101
Kodeks cywilny
Pełnomocnictwo może być w każdym czasie odwołane, chyba że mocodawca zrzekł się odwołania pełnomocnictwa z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa; umocowanie wygasa ze śmiercią mocodawcy lub pełnomocnika, chyba że w pełnomocnictwie inaczej zastrzeżono z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, jeżeli ma w tym interes prawny.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 379 § pkt. 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 64 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 94 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 96
Kodeks postępowania cywilnego
u.k.w.h. art. 31 § ust. 2
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak dowodów na rażącą niewdzięczność. • Przekroczenie terminu do odwołania darowizny. • Brak interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy darowizny w okolicznościach sprawy. • Udzielone pełnomocnictwo procesowe jest ważne pomimo zaburzeń psychicznych powódki i jej późniejszego ubezwłasnowolnienia.
Odrzucone argumenty
Zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli przenoszącego zwrotnie darowaną nieruchomość. • Zapłata kwoty 610 630 zł. • Stwierdzenie nieważności umowy darowizny na podstawie art. 82 k.c. • Nieważność postępowania z powodu wadliwego pełnomocnictwa. • Niewłaściwe zastosowanie art. 102 k.p.c. przez Sąd Okręgowy.
Godne uwagi sformułowania
przez pojęcie rażącej niewdzięczności należy rozumieć tylko takie czynności obdarowanego - działania lub zaniechania, które są skierowane przeciwko darczyńcy z zamiarem nieprzyjaznym • instytucja odwołania darowizny nie może być wykorzystywana dla realizacji celów wynikających z tego, że darczyńca po pewnym czasie zmienił zdanie i uznał, że mógł darowizny nie dokonywać lub obdarować kogoś innego • w wypadkach szczególnie uzasadnionych Sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami
Skład orzekający
Piotr Wójtowicz
przewodniczący
Ewa Tkocz
sędzia
Lucyna Świderska-Pilis
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia rażącej niewdzięczności, terminów do odwołania darowizny, ważności pełnomocnictwa udzielonego przez osobę z zaburzeniami psychicznymi, wygaśnięcia pełnomocnictwa po ubezwłasnowolnieniu, interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy dotyczącej nieruchomości, stosowania art. 102 k.p.c."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych sprawy, zwłaszcza w kontekście relacji rodzinnych i stanu zdrowia powódki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza kwestie rodzinnych relacji, odwołania darowizny i ważności czynności prawnych dokonywanych przez osoby z problemami psychicznymi, co jest interesujące zarówno dla prawników, jak i dla szerszej publiczności.
“Czy można odwołać darowiznę, gdy wnuczka przestała odwiedzać dziadków? Sąd rozstrzyga.”
Dane finansowe
WPS: 610 630 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.