I ACa 4592/24Niedozwolone klauzule kredytu mieszkaniowego nawaznosc umowy
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny we Wrocławiu oddalił apelację strony pozwanej (...) S.A. od wyroku Sądu Okręgowego w Legnicy, który ustalił nieistnienie stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu mieszkaniowego nr (...) z dnia 14 kwietnia 2011 r. zawartej między powodami Z. R., M. R. a poprzednikiem prawnym banku. Sąd Okręgowy zasądził od banku na rzecz powodów kwotę 223 407,94 zł z odsetkami jako zwrot nienależnego świadczenia. Apelacja banku zarzucała m.in. naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym art. 233 § 1 k.p.c., art. 385¹ § 1 k.c. w zw. z Dyrektywą 93/13/EWG. Sąd Apelacyjny uznał apelację za bezzasadną, podzielając ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu Okręgowego. Stwierdzono, że klauzule waloryzacyjne w umowie były abuzywne, ponieważ nie były indywidualnie uzgodnione, nie były jasne i zrozumiałe dla konsumentów, a ich stosowanie rażąco naruszało interesy powodów. Ponieważ klauzule te dotyczyły głównych świadczeń stron, ich eliminacja prowadziła do upadku całej umowy kredytowej. Sąd Apelacyjny podkreślił, że sąd nie może zastępować abuzywnych klauzul innymi przepisami prawa krajowego, gdyż byłoby to sprzeczne z celami Dyrektywy 93/13/EWG. W związku z nieważnością umowy, powodom przysługiwało roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia na podstawie art. 410 § 1 w zw. z art. 405 k.c. Sąd Apelacyjny oddalił apelację i zasądził od banku na rzecz powodów koszty postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych z powodu abuzywności klauzul waloryzacyjnych oraz zasady rozliczeń między stronami.
Orzeczenie dotyczy specyficznej konstrukcji umowy kredytu indeksowanego i może wymagać analizy indywidualnych postanowień umownych w innych sprawach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy klauzule indeksacyjne w umowie kredytu mieszkaniowego, które nie zostały indywidualnie uzgodnione, są nieuczciwe w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c. i Dyrektywy 93/13/EWG?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzule indeksacyjne, które nie były indywidualnie uzgodnione, nie były jasne i zrozumiałe dla konsumentów, a ich stosowanie rażąco naruszało interesy powodów, są nieuczciwe.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że klauzule waloryzacyjne nie były indywidualnie uzgodnione, nie były jasne i zrozumiałe, a bank nie wykazał, że powodowie mieli realny wpływ na ich treść. Brak precyzyjnego wskazania mechanizmu ustalania kursów walut przez bank naruszał dobre obyczaje i interesy konsumentów.
Jaki jest skutek stwierdzenia abuzywności klauzul indeksacyjnych, które dotyczą głównych świadczeń stron, dla ważności całej umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Stwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych, które dotyczą głównych świadczeń stron, prowadzi do upadku całej umowy kredytowej i jej nieważności, ponieważ umowa nie może być wykonywana bez tych klauzul.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego i orzecznictwo TSUE, zgodnie z którym eliminacja abuzywnych klauzul dotyczących głównych świadczeń stron powoduje nieważność całej umowy, gdyż sąd nie może zastępować tych klauzul innymi przepisami prawa krajowego.
Czy w przypadku nieważności umowy kredytu indeksowanego, konsumentowi przysługuje roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w przypadku nieważności umowy kredytu, konsumentowi przysługuje roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia na podstawie art. 410 § 1 w zw. z art. 405 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny potwierdził, że świadczenia spełnione w wykonaniu nieważnej umowy kredytu stają się świadczeniami nienależnymi, a konsumentowi przysługuje roszczenie o ich zwrot na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. R. | osoba_fizyczna | powód |
| M. R. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) S.A. w N. | spółka | pozwany |
Przepisy (31)
Główne
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Podstawa do oceny klauzul umownych pod kątem abuzywności. Stwierdzono, że klauzule indeksacyjne były abuzywne.
Dyrektywy 93/13 art. 6 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Podstawa oceny nieuczciwego charakteru warunku umownego. Stwierdzono naruszenie.
k.c. art. 410 § 1
Kodeks cywilny
Podstawa roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia w przypadku nieważności umowy.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia w przypadku nieważności umowy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. uznano za niezasadny, gdyż ocena dowodów przez Sąd I instancji była prawidłowa.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Potwierdzono możliwość umówienia się na kredyt indeksowany do waluty obcej, ale z zastrzeżeniem wpływu stron na treść umowy.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Wspomniany w kontekście oceny ważności umowy.
k.c. art. 58 § 2
Kodeks cywilny
Wspomniany w kontekście oceny ważności umowy.
Prawa bankowego art. 69 § 1
Prawo bankowe
Wspomniany w kontekście oceny ważności umowy.
k.c. art. 385 § 3
Kodeks cywilny
Wskazano pkt 9 i 20 jako potencjalnie dotyczące abuzywności.
Dyrektywy 93/13 art. 7 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG
Wspomniany w kontekście celów Dyrektywy.
Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej art. 47
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej
Wspomniany w kontekście ochrony praw konsumenta.
k.c. art. 358 § 2
Kodeks cywilny
Nieuzasadnione zastosowanie w sprawie, gdyż przepis nie obowiązywał w chwili zawarcia umowy i nie jest przepisem dyspozytywnym.
k.c. art. 65 § 1
Kodeks cywilny
Wspomniany w kontekście interpretacji umowy.
k.c. art. 65 § 2
Kodeks cywilny
Wspomniany w kontekście interpretacji umowy.
ustawa o NBP art. 24
Ustawa o Narodowym Banku Polskim
Nie miał zastosowania, gdyż dotyczy kompetencji NBP, a nie indywidualnych stosunków prawnych.
ustawa o NBP art. 32
Ustawa o Narodowym Banku Polskim
Nie miał zastosowania, gdyż dotyczy prawnych środków płatniczych, a nie indywidualnych stosunków prawnych.
Prawo wekslowe art. 41
Prawo wekslowe
Nie miał zastosowania, gdyż spór nie wynika ze stosunku wekslowego.
k.c. art. 409
Kodeks cywilny
Wspomniany w kontekście rozliczeń po nieważności umowy.
k.c. art. 411 § 1
Kodeks cywilny
Wspomniany w kontekście rozliczeń po nieważności umowy.
k.c. art. 411 § 2
Kodeks cywilny
Wspomniany w kontekście rozliczeń po nieważności umowy.
k.c. art. 411 § 4
Kodeks cywilny
Wspomniany w kontekście rozliczeń po nieważności umowy.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Wspomniany w kontekście biegu roszczeń restytucyjnych.
k.c. art. 120
Kodeks cywilny
Wspomniany w kontekście biegu roszczeń restytucyjnych.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Wspomniany w kontekście wezwania do zapłaty i biegu odsetek.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Wspomniany w kontekście naliczania odsetek.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Określa merytoryczny charakter postępowania apelacyjnego.
Konstytucji RP art. 176 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje instancyjność postępowania.
k.p.c. art. 387 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wspomniany w kontekście przyjmowania ustaleń faktycznych sądu I instancji.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania o kosztach postępowania apelacyjnego.
k.p.c. art. 98 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania o kosztach postępowania apelacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul indeksacyjnych z uwagi na brak indywidualnego uzgodnienia, niejasność i rażące naruszenie interesów konsumentów. • Nieważność umowy kredytu w całości w związku z abuzywnością klauzul dotyczących głównych świadczeń stron. • Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 233 § 1 k.p.c.) i błędnych ustaleń faktycznych. • Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym dotyczące braku podstaw do stwierdzenia abuzywności klauzul. • Zarzuty dotyczące możliwości zastosowania przepisów prawa krajowego (art. 358 § 2 k.c., ustawa o NBP, prawo wekslowe) do uzupełnienia umowy. • Zarzuty dotyczące biegu odsetek i przedawnienia roszczeń.
Godne uwagi sformułowania
Sąd odwoławczy nie ogranicza się do kontroli Sądu pierwszej instancji, lecz bada ponownie całą sprawę. • Ustalenia faktyczne zawarte w części ustalającej uzasadnienia mają solidną podstawę w zebranym w sprawie materiale. • Zarzuty apelacji odnosiły się do materialnoprawnej oceny faktów relewantnych dla rozstrzygnięcia. • Postanowienia umowne zawarte w umowie kredytu ocenić należało jako niedozwolone w rozumieniu art. 385 ( 1) § 1 k.c. • Eliminacja uznanych za abuzywne klauzul waloryzacyjnych powoduje upadek całej umowy kredytowej. • Sąd nie może zastępować własnym orzeczeniem orzeczenia Sądu pierwszej instancji, gdyż mogłoby to doprowadzać do sytuacji, w których Sąd odwoławczy orzekałby jako jedna i ostateczna instancja.
Skład orzekający
Jacek Saramaga
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych z powodu abuzywności klauzul waloryzacyjnych oraz zasady rozliczeń między stronami."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej konstrukcji umowy kredytu indeksowanego i może wymagać analizy indywidualnych postanowień umownych w innych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu umów kredytowych powiązanych z walutami obcymi i abuzywności klauzul, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród konsumentów i prawników.
“Nieważność umowy kredytu frankowego potwierdzona: bank musi zwrócić setki tysięcy złotych!”
Dane finansowe
WPS: 223 407,94 PLN
zwrot nienależnego świadczenia: 223 407,94 PLN
koszty postępowania apelacyjnego dla każdego z powodów: 4050 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.