I ACa 2863/24Nawaznosc umowy kredytu frankowego klauzule abuzywne 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Łodzi rozpoznał apelację pozwanego banku od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi, który ustalił nieważność umowy kredytu denominowanego w CHF z dnia 16 kwietnia 2008 roku zawartej między powodami L. A. i I. A. a bankiem, a także zasądził od banku na rzecz powodów kwotę 11.130 franków szwajcarskich wraz z odsetkami oraz zwrot kosztów postępowania. Bank zaskarżył wyrok w całości, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych (art. 233 § 1 k.p.c. w zakresie oceny dowodów i ustaleń faktycznych dotyczących pouczenia o ryzyku kursowym i indywidualnego uzgodnienia klauzul) oraz materialnych (art. 189 k.p.c. w zakresie interesu prawnego w ustaleniu, art. 385¹ § 1 k.c. w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.c. i art. 69 Prawa bankowego w zakresie nieważności całej umowy po wyeliminowaniu klauzul, art. 56 i 65 k.c. w zakresie wykładni umowy, art. 385¹ i 385² k.c. w zakresie oceny abuzywności, art. 358 § 1 k.c. w zakresie niezastosowania, art. 410 § k.c. w zw. z art. 405 k.c. w zakresie świadczenia nienależnego, art. 455 k.c. w zakresie naliczania odsetek). Sąd Apelacyjny, podzielając ustalenia faktyczne i wywody prawne Sądu I instancji, oddalił apelację jako bezzasadną. Sąd odwoławczy podkreślił, że klauzule denominacyjne nie były indywidualnie uzgodnione, ponieważ konsumenci nie mieli na nie rzeczywistego wpływu, a bank nie wykazał, że było inaczej. Ponadto, bank nie wykonał należycie obowiązku informacyjnego w zakresie ryzyka kursowego, nie przedstawiając konsumentom szczegółowych informacji pozwalających na racjonalną ocenę konsekwencji ekonomicznych umowy. Sąd uznał, że klauzule te są abuzywne, ponieważ kształtują prawa i obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają ich interesy, a także nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Sąd Apelacyjny odwołał się do utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, zgodnie z którym eliminacja klauzul abuzywnych w umowach kredytowych denominowanych w walucie obcej prowadzi do nieważności całej umowy, jeśli nie jest możliwe jej utrzymanie bez tych klauzul, a polskie prawo nie przewiduje przepisów dyspozytywnych, które mogłyby zastąpić abuzywne postanowienia. Sąd odrzucił argumentację banku dotyczącą możliwości zastosowania art. 358 § 2 k.c. czy tzw. ustawy antyspreadowej jako podstawy do uzupełnienia umowy. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny uznał, że powodowie mieli interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, a spełnione przez nich świadczenia podlegają zwrotowi jako nienależne. Odsetki ustawowe za opóźnienie należą się od dnia uprawomocnienia się orzeczenia. Sąd zasądził od banku na rzecz powodów zwrot kosztów postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul denominacyjnych w umowach kredytów frankowych, skutków nieważności umowy, interesu prawnego w ustaleniu nieważności oraz braku możliwości zastąpienia abuzywnych klauzul przepisami prawa krajowego.
Dotyczy umów kredytów denominowanych w walucie obcej zawartych z konsumentami, gdzie klauzule denominacyjne nie były indywidualnie uzgodnione i nie zapewniono odpowiedniego pouczenia o ryzyku.
Zagadnienia prawne (4)
Czy klauzule denominacyjne w umowie kredytu bankowego, oparte na kursach z tabeli kursowej banku, są klauzulami abuzywnymi w rozumieniu art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzule te są abuzywne, ponieważ nie były indywidualnie uzgodnione, nie informowały konsumentów o ryzyku kursowym i rażąco naruszały ich interesy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule denominacyjne nie były indywidualnie uzgodnione, ponieważ konsument nie miał na nie rzeczywistego wpływu. Bank nie wykonał należycie obowiązku informacyjnego co do ryzyka kursowego. Klauzule te kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy, a także nie są jednoznaczne.
Jaki jest skutek stwierdzenia abuzywności klauzul denominacyjnych dla ważności całej umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Stwierdzenie abuzywności klauzul denominacyjnych prowadzi do nieważności całej umowy kredytu, jeśli nie jest możliwe jej utrzymanie bez tych klauzul.
Uzasadnienie
Eliminacja klauzul abuzywnych, które określają główne świadczenie stron, prowadzi do nieważności całej umowy, jeśli nie można jej utrzymać na podstawie pozostałych postanowień lub przepisów prawa dyspozytywnego. Polskie prawo nie przewiduje przepisów, które mogłyby zastąpić abuzywne klauzule w umowach kredytów denominowanych.
Czy konsument ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu, nawet jeśli mógłby dochodzić zwrotu świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, konsument ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, gdy wyrok uwzględniający powództwo usunie zagrożenie dla jego praw lub zapobiegnie powstaniu sporu w przyszłości, a skutki ustalenia nie ograniczają się do obowiązku świadczenia.
Uzasadnienie
Interes prawny w ustaleniu istnieje, gdy wyrok usunie zagrożenie dla praw strony lub zapobiegnie powstaniu sporu. W przypadku nieważności umowy kredytu, ustalenie to może dotyczyć nie tylko obowiązku świadczenia, ale także innych aspektów prawnych.
Czy bank ponosi odpowiedzialność za stosowanie klauzul abuzywnych w umowach z konsumentami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, bank ponosi odpowiedzialność, a stwierdzenie abuzywności klauzul ma na celu odstraszenie przedsiębiorców od stosowania nieuczciwych praktyk.
Uzasadnienie
Celem Dyrektywy 93/13 jest odstraszenie przedsiębiorców od stosowania nieuczciwych klauzul. Umożliwienie sądowi modyfikacji umowy lub zastąpienia abuzywnych klauzul przepisami ogólnymi osłabiłoby ten efekt.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| L. A. | osoba_fizyczna | powód |
| I. A. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) (...) (...) Bank (...) Spółka Akcyjna | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.
Pomocnicze
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Naruszenie poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, polegające na pominięciu w ocenie zgromadzonego materiału dowodowego i uznaniu, że powodowie nie zostali poinformowani w sposób dostateczny o ryzyku kursowym.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że powodom przysługuje interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności umowy, w sytuacji, gdy możliwość wytoczenia powództwa o świadczenie wyklucza istnienie po stronie powodowej interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie.
k.c. art. 58 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Częściowa nieważność czynności prawnej; nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą albo mającej na celu obejście ustawy.
Pr. bank. art. 69 § ust. 1 i 2
Prawo bankowe
Umowa kredytu bankowego.
k.c. art. 358 § § 1
Kodeks cywilny
Wartość przedmiotu zobowiązania w walutach obcych.
k.c. art. 410 § §
Kodeks cywilny
Świadczenie nienależne.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Obowiązek wydania korzyści.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Termin spełnienia świadczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzule denominacyjne nie były indywidualnie uzgodnione. • Bank nie wykonał należycie obowiązku informacyjnego o ryzyku kursowym. • Klauzule denominacyjne są abuzywne, sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy konsumentów. • Nieważność klauzul denominacyjnych prowadzi do nieważności całej umowy kredytu. • Konsument ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez błędne ustalenie braku pouczenia o ryzyku kursowym i braku indywidualnego uzgodnienia klauzul. • Naruszenie art. 189 k.p.c. poprzez błędne przyjęcie interesu prawnego w ustaleniu. • Naruszenie art. 385¹ § 1 k.c. w zw. z art. 58 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 69 Prawa bankowego poprzez uznanie nieważności całej umowy. • Naruszenie art. 358 § 1 k.c. poprzez niezastosowanie. • Naruszenie art. 410 § k.c. w zw. z art. 405 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wpłaty stanowią świadczenie nienależne. • Naruszenie art. 455 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że należą się odsetki od dnia uprawomocnienia się wyroku.
Godne uwagi sformułowania
nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu • nie sposób uznać za wypełnienie obowiązku informacyjnego postanowienia zawartego w § 11 ust. 2 (...) oraz oświadczenia kredytobiorców o akceptacji ryzyka kursowego • nie można przyjąć, że strony pozostają związane pozostałą częścią umowy • nieuczciwe warunki w umowach zawieranych przez sprzedawców lub dostawców z konsumentami nie będą wiążące dla konsumenta, a umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, tylko wówczas, gdy jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków • nie można zastąpić kursu sprzedaży z tabeli żadnym innym kursem notowania (...) do złotego, w tym średnim kursem ogłaszanym przez NBP • trwała bezskuteczność (nieważność) umowy jest równoznaczna ze stanem, w którym 'czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia'
Skład orzekający
Anna Beniak
przewodnicząca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul denominacyjnych w umowach kredytów frankowych, skutków nieważności umowy, interesu prawnego w ustaleniu nieważności oraz braku możliwości zastąpienia abuzywnych klauzul przepisami prawa krajowego."
Ograniczenia: Dotyczy umów kredytów denominowanych w walucie obcej zawartych z konsumentami, gdzie klauzule denominacyjne nie były indywidualnie uzgodnione i nie zapewniono odpowiedniego pouczenia o ryzyku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywności klauzul, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród konsumentów i prawników. Wyrok potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą w tej kwestii.
“Kredyt frankowy: Sąd Apelacyjny potwierdza nieważność umowy z powodu klauzul abuzywnych!”
Dane finansowe
zwrot kwoty kredytu: 11 130 CHF
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 8100 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.