I ACa 2772/23Nawaznosc aneksu kredytowego klauzule abuzywne
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Gdańsku rozpoznał apelację pozwanego banku od wyroku Sądu Okręgowego w Elblągu, który stwierdził nieważność aneksu do umowy kredytu z powodu klauzul abuzywnych i zasądził od banku na rzecz powodów kwotę 119.029,29 zł wraz z odsetkami oraz zwrot kosztów procesu. Pozwany bank zarzucił m.in. naruszenie przepisów k.p.c. oraz przepisów dotyczących klauzul abuzywnych. Sąd Apelacyjny uznał apelację za bezzasadną. W pierwszej kolejności odrzucono zarzut naruszenia art. 327¹ § 1 k.p.c., wskazując, że uzasadnienie Sądu Okręgowego pozwala na kontrolę instancyjną. Sąd Apelacyjny przyjął ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji za własne, uznając zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. za chybione, ponieważ skarżący nie wykazał, że wnioski sądu były niemożliwe lub nielogiczne. Sąd podkreślił, że ocena dowodów musi uwzględniać orzecznictwo SN i TSUE dotyczące obowiązków informacyjnych banków i ryzyka walutowego. Zeznaniom powodów dano wiarę, uznając je za spójne i wpisujące się w praktykę bankową. Sąd odrzucił argumentację banku dotyczącą wykształcenia powódki, wskazując, że obowiązki informacyjne są takie same dla wszystkich konsumentów. Trafna była decyzja o pominięciu dowodu z opinii biegłego, gdyż ocena abuzywności dotyczy momentu zawarcia umowy. Sąd Apelacyjny potwierdził status powodów jako konsumentów i uznał, że aneks nie był indywidualnie negocjowany. Podkreślono, że zarzuty apelacji ignorują bogate orzecznictwo dotyczące umów kredytów indeksowanych. Sąd przytoczył obszerne fragmenty postanowienia SN z dnia 21 grudnia 2023 r. (I CSK 5261/22), które potwierdza, że określenie wysokości należności w oparciu o kurs waluty ustalany jednostronnie przez bank jest nietransparentne i narusza równorzędność stron, prowadząc do nieważności umowy. Sąd Apelacyjny stwierdził, że pozwany nie wykazał wypełnienia obowiązku informacyjnego, a oświadczenie o zaznajomieniu z ryzykiem nie konwaliduje braku jasnego określenia przedmiotu umowy. Nie ma znaczenia sposób ustalania kursów walut przez bank, gdyż ocena abuzywności dotyczy momentu zawarcia umowy. Wprowadzenie art. 69 ust. 3 Prawa bankowego w 2011 r. nie zmieniło istoty wcześniejszych umów. Sąd Apelacyjny potwierdził, że po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych utrzymanie umowy w zmienionej formie nie jest możliwe, co prowadzi do jej całkowitej nieważności, zgodnie z linią orzeczniczą SN. Powodowie wyrazili świadomość skutków upadku aneksu, co uzasadniało uwzględnienie powództwa o zwrot środków na mocy art. 410 § 1 k.c. w zw. z art. 405 k.c. Sąd odrzucił zarzut naruszenia art. 411 pkt 4 k.c. i uznał roszczenie za wymagalne. W konsekwencji Sąd Apelacyjny oddalił apelację i zasądził od pozwanego na rzecz powodów zwrot kosztów postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej abuzywności klauzul w umowach kredytów indeksowanych i skutków nieważności takich umów.
Dotyczy umów zawartych przed nowelizacją Prawa bankowego w 2011 r. lub umów, w których nie zastosowano przepisów o kredycie walutowym.
Zagadnienia prawne (4)
Czy aneks do umowy kredytu indeksowanego kursem waluty obcej, zawierający klauzule dotyczące ustalania kursu waluty przez bank i ryzyka walutowego, jest nieważny z powodu abuzywności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, aneks jest nieważny z powodu klauzul abuzywnych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule dotyczące ustalania kursu waluty przez bank były nietransparentne, naruszały równorzędność stron i obciążały konsumenta nieprzewidywalnym ryzykiem. Brak indywidualnego uzgodnienia warunków i niewystarczające pouczenie o ryzyku walutowym potwierdziły abuzywność.
Jaki jest skutek stwierdzenia nieważności aneksu do umowy kredytu z powodu klauzul abuzywnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Stwierdzenie nieważności aneksu skutkuje nieważnością całej umowy kredytu.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na orzecznictwie Sądu Najwyższego i TSUE, zgodnie z którym wyeliminowanie ryzyka kursowego i mechanizmu indeksacji prowadzi do tak daleko idącego przekształcenia umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, co przemawia za jej całkowitą nieważnością.
Czy konsument, który podpisał oświadczenie o zaznajomieniu się z ryzykiem walutowym, może skutecznie dochodzić zwrotu środków z tytułu nieważnej umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, oświadczenie to nie konwaliduje braku jasnego określenia przedmiotu umowy i nie eliminuje abuzywności klauzul.
Uzasadnienie
Podpisanie standardowego oświadczenia nie tworzy domniemania, że konsument racjonalnie określił wysokość zobowiązania i skutki ekonomiczne umowy. Nie usuwa to braku przejrzystości głównego przedmiotu umowy.
Czy sąd drugiej instancji może ponownie merytorycznie rozpoznać sprawę w modelu apelacji pełnej, niezależnie od zarzutów apelacji?
Odpowiedź sądu
Tak, w modelu apelacji pełnej sąd drugiej instancji ponownie merytorycznie rozpoznaje sprawę w granicach zaskarżenia i ustala podstawę prawną orzeczenia niezależnie od zarzutów podniesionych w apelacji.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do postanowień Sądu Najwyższego, które potwierdzają zakres rozpoznania sprawy w apelacji pełnej.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| U. S. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| U. S. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Spółka Akcyjna | spółka | pozwany |
Przepisy (23)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1, § 2 i § 3
Kodeks cywilny
Dotyczy klauzul abuzywnych w umowach konsumenckich.
k.c. art. 410 § § 1 i § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy zwrotu świadczenia nienależnego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 327¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 235 § ² § 1 pkt 2 i 5
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 278
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 22¹
Kodeks cywilny
Definicja konsumenta.
pr. bank. art. 111 § ust. 1 pkt 4
Prawo bankowe
pr. bank. art. 137 § ust. 1
Prawo bankowe
pr. bank. art. 69 § ust. 3
Prawo bankowe
Nowelizacja dotycząca spreadów bankowych.
k.c. art. 411 § pkt 4
Kodeks cywilny
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność aneksu z powodu klauzul abuzywnych. • Niewystarczające pouczenie konsumentów o ryzyku walutowym. • Brak indywidualnego uzgodnienia warunków umowy. • Skutek nieważności aneksu w postaci nieważności całej umowy.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 327¹ § 1 k.p.c. • Zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. • Argumentacja o indywidualnym uzgodnieniu warunków. • Argumentacja o korzystności przewalutowania dla powódki. • Zarzut naruszenia art. 411 pkt 4 k.c.
Godne uwagi sformułowania
w modelu apelacji pełnej Sąd drugiej instancji ponownie merytorycznie rozpoznaje sprawę w granicach zaskarżenia i ustala podstawę prawną orzeczenia niezależnie od zarzutów podniesionych w apelacji • kwestionując ocenę materiału dowodowego dokonaną przez Sąd pierwszej instancji zmierza do forsowania własnej interpretacji wydarzeń • określenie wysokości należności obciążającej kredytobiorcę w umowie kredytu powiązanej z walutą obcą z odwołaniem do kursu waluty obcej ustalanego jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów jego oznaczania, jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność stron umowy kredytu • po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe i przemawia za jej całkowitą nieważnością
Skład orzekający
Małgorzata Zwierzyńska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej abuzywności klauzul w umowach kredytów indeksowanych i skutków nieważności takich umów."
Ograniczenia: Dotyczy umów zawartych przed nowelizacją Prawa bankowego w 2011 r. lub umów, w których nie zastosowano przepisów o kredycie walutowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą w ważnej społecznie kwestii umów kredytowych z klauzulami abuzywnymi, co jest nadal aktualnym tematem dla wielu konsumentów.
“Bank przegrał w sądzie apelacyjnym! Nieważność aneksu do kredytu oznacza zwrot pieniędzy dla klientów.”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 8100 PLN
zwrot środków z nieważnego aneksu: 119 029,29 PLN
zwrot kosztów procesu: 11 817 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.