Orzeczenie · 2025-12-18

I ACa 2772/23Nawaznosc aneksu kredytowego klauzule abuzywne

Sąd
Sąd Apelacyjny w Gdańsku
Miejsce
Gdańsk
Data
2025-12-18
SAOSCywilnezobowiązaniaWysokaapelacyjny
klauzule abuzywneumowa kredytuaneksbankowośćochrona konsumentaTSUESąd Najwyższynieważność umowyryzyko walutowe

Sąd Apelacyjny w Gdańsku rozpoznał apelację pozwanego banku od wyroku Sądu Okręgowego w Elblągu, który stwierdził nieważność aneksu do umowy kredytu z powodu klauzul abuzywnych i zasądził od banku na rzecz powodów kwotę 119.029,29 zł wraz z odsetkami oraz zwrot kosztów procesu. Pozwany bank zarzucił m.in. naruszenie przepisów k.p.c. oraz przepisów dotyczących klauzul abuzywnych. Sąd Apelacyjny uznał apelację za bezzasadną. W pierwszej kolejności odrzucono zarzut naruszenia art. 327¹ § 1 k.p.c., wskazując, że uzasadnienie Sądu Okręgowego pozwala na kontrolę instancyjną. Sąd Apelacyjny przyjął ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji za własne, uznając zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. za chybione, ponieważ skarżący nie wykazał, że wnioski sądu były niemożliwe lub nielogiczne. Sąd podkreślił, że ocena dowodów musi uwzględniać orzecznictwo SN i TSUE dotyczące obowiązków informacyjnych banków i ryzyka walutowego. Zeznaniom powodów dano wiarę, uznając je za spójne i wpisujące się w praktykę bankową. Sąd odrzucił argumentację banku dotyczącą wykształcenia powódki, wskazując, że obowiązki informacyjne są takie same dla wszystkich konsumentów. Trafna była decyzja o pominięciu dowodu z opinii biegłego, gdyż ocena abuzywności dotyczy momentu zawarcia umowy. Sąd Apelacyjny potwierdził status powodów jako konsumentów i uznał, że aneks nie był indywidualnie negocjowany. Podkreślono, że zarzuty apelacji ignorują bogate orzecznictwo dotyczące umów kredytów indeksowanych. Sąd przytoczył obszerne fragmenty postanowienia SN z dnia 21 grudnia 2023 r. (I CSK 5261/22), które potwierdza, że określenie wysokości należności w oparciu o kurs waluty ustalany jednostronnie przez bank jest nietransparentne i narusza równorzędność stron, prowadząc do nieważności umowy. Sąd Apelacyjny stwierdził, że pozwany nie wykazał wypełnienia obowiązku informacyjnego, a oświadczenie o zaznajomieniu z ryzykiem nie konwaliduje braku jasnego określenia przedmiotu umowy. Nie ma znaczenia sposób ustalania kursów walut przez bank, gdyż ocena abuzywności dotyczy momentu zawarcia umowy. Wprowadzenie art. 69 ust. 3 Prawa bankowego w 2011 r. nie zmieniło istoty wcześniejszych umów. Sąd Apelacyjny potwierdził, że po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych utrzymanie umowy w zmienionej formie nie jest możliwe, co prowadzi do jej całkowitej nieważności, zgodnie z linią orzeczniczą SN. Powodowie wyrazili świadomość skutków upadku aneksu, co uzasadniało uwzględnienie powództwa o zwrot środków na mocy art. 410 § 1 k.c. w zw. z art. 405 k.c. Sąd odrzucił zarzut naruszenia art. 411 pkt 4 k.c. i uznał roszczenie za wymagalne. W konsekwencji Sąd Apelacyjny oddalił apelację i zasądził od pozwanego na rzecz powodów zwrot kosztów postępowania apelacyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej abuzywności klauzul w umowach kredytów indeksowanych i skutków nieważności takich umów.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy umów zawartych przed nowelizacją Prawa bankowego w 2011 r. lub umów, w których nie zastosowano przepisów o kredycie walutowym.

Zagadnienia prawne (4)

Czy aneks do umowy kredytu indeksowanego kursem waluty obcej, zawierający klauzule dotyczące ustalania kursu waluty przez bank i ryzyka walutowego, jest nieważny z powodu abuzywności?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, aneks jest nieważny z powodu klauzul abuzywnych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że klauzule dotyczące ustalania kursu waluty przez bank były nietransparentne, naruszały równorzędność stron i obciążały konsumenta nieprzewidywalnym ryzykiem. Brak indywidualnego uzgodnienia warunków i niewystarczające pouczenie o ryzyku walutowym potwierdziły abuzywność.

Jaki jest skutek stwierdzenia nieważności aneksu do umowy kredytu z powodu klauzul abuzywnych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Stwierdzenie nieważności aneksu skutkuje nieważnością całej umowy kredytu.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na orzecznictwie Sądu Najwyższego i TSUE, zgodnie z którym wyeliminowanie ryzyka kursowego i mechanizmu indeksacji prowadzi do tak daleko idącego przekształcenia umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, co przemawia za jej całkowitą nieważnością.

Czy konsument, który podpisał oświadczenie o zaznajomieniu się z ryzykiem walutowym, może skutecznie dochodzić zwrotu środków z tytułu nieważnej umowy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, oświadczenie to nie konwaliduje braku jasnego określenia przedmiotu umowy i nie eliminuje abuzywności klauzul.

Uzasadnienie

Podpisanie standardowego oświadczenia nie tworzy domniemania, że konsument racjonalnie określił wysokość zobowiązania i skutki ekonomiczne umowy. Nie usuwa to braku przejrzystości głównego przedmiotu umowy.

Czy sąd drugiej instancji może ponownie merytorycznie rozpoznać sprawę w modelu apelacji pełnej, niezależnie od zarzutów apelacji?

Odpowiedź sądu

Tak, w modelu apelacji pełnej sąd drugiej instancji ponownie merytorycznie rozpoznaje sprawę w granicach zaskarżenia i ustala podstawę prawną orzeczenia niezależnie od zarzutów podniesionych w apelacji.

Uzasadnienie

Sąd odwołał się do postanowień Sądu Najwyższego, które potwierdzają zakres rozpoznania sprawy w apelacji pełnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
powodowie

Strony

NazwaTypRola
U. S. (2)osoba_fizycznapowód
U. S. (1)osoba_fizycznapowód
(...) Spółka Akcyjnaspółkapozwany

Przepisy (23)

Główne

k.c. art. 385¹ § § 1, § 2 i § 3

Kodeks cywilny

Dotyczy klauzul abuzywnych w umowach konsumenckich.

k.c. art. 410 § § 1 i § 2

Kodeks cywilny

Dotyczy zwrotu świadczenia nienależnego.

Pomocnicze

k.p.c. art. 327¹ § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 321 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 189

Kodeks postępowania cywilnego

k.c. art. 58 § § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 353¹

Kodeks cywilny

k.c. art. 385¹ § § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 385¹ § § 2

Kodeks cywilny

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

k.c. art. 455

Kodeks cywilny

k.c. art. 481 § § 1

Kodeks cywilny

k.p.c. art. 235 § ² § 1 pkt 2 i 5

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 278

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.c. art. 22¹

Kodeks cywilny

Definicja konsumenta.

pr. bank. art. 111 § ust. 1 pkt 4

Prawo bankowe

pr. bank. art. 137 § ust. 1

Prawo bankowe

pr. bank. art. 69 § ust. 3

Prawo bankowe

Nowelizacja dotycząca spreadów bankowych.

k.c. art. 411 § pkt 4

Kodeks cywilny

k.c. art. 410 § § 2

Kodeks cywilny

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

k.c. art. 455

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieważność aneksu z powodu klauzul abuzywnych. • Niewystarczające pouczenie konsumentów o ryzyku walutowym. • Brak indywidualnego uzgodnienia warunków umowy. • Skutek nieważności aneksu w postaci nieważności całej umowy.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia art. 327¹ § 1 k.p.c. • Zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. • Argumentacja o indywidualnym uzgodnieniu warunków. • Argumentacja o korzystności przewalutowania dla powódki. • Zarzut naruszenia art. 411 pkt 4 k.c.

Godne uwagi sformułowania

w modelu apelacji pełnej Sąd drugiej instancji ponownie merytorycznie rozpoznaje sprawę w granicach zaskarżenia i ustala podstawę prawną orzeczenia niezależnie od zarzutów podniesionych w apelacji • kwestionując ocenę materiału dowodowego dokonaną przez Sąd pierwszej instancji zmierza do forsowania własnej interpretacji wydarzeń • określenie wysokości należności obciążającej kredytobiorcę w umowie kredytu powiązanej z walutą obcą z odwołaniem do kursu waluty obcej ustalanego jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów jego oznaczania, jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność stron umowy kredytu • po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe i przemawia za jej całkowitą nieważnością

Skład orzekający

Małgorzata Zwierzyńska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej abuzywności klauzul w umowach kredytów indeksowanych i skutków nieważności takich umów."

Ograniczenia: Dotyczy umów zawartych przed nowelizacją Prawa bankowego w 2011 r. lub umów, w których nie zastosowano przepisów o kredycie walutowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Orzeczenie potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą w ważnej społecznie kwestii umów kredytowych z klauzulami abuzywnymi, co jest nadal aktualnym tematem dla wielu konsumentów.

“Bank przegrał w sądzie apelacyjnym! Nieważność aneksu do kredytu oznacza zwrot pieniędzy dla klientów.”

Dane finansowe

zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 8100 PLN

zwrot środków z nieważnego aneksu: 119 029,29 PLN

zwrot kosztów procesu: 11 817 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst