I ACa 2728/23Niedozwolone klauzule w umowie kredytowej bank przegrywa 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Gdańsku rozpoznał sprawę z powództwa V. V. i W. V. przeciwko Bankowi (...) S.A. o ustalenie i zapłatę, dotyczącą umowy kredytowej z 2007 roku. Sąd Okręgowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 5 grudnia 2022 r. ustalił nieważność tej umowy oraz zasądził od banku na rzecz powodów kwotę 223.466,76 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu. Pozwany bank złożył apelację, zarzucając m.in. naruszenie przepisów k.p.c. dotyczących postępowania dowodowego i oceny dowodów, a także naruszenie przepisów k.c. o klauzulach abuzywnych (art. 385¹ § 1-3 k.c.) w związku z dyrektywą 93/13/EWG. Bank domagał się zmiany wyroku i oddalenia powództwa lub uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, podzielając ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego i uznając, że zarzuty apelacji, w tym dotyczące naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. i art. 189 k.p.c., nie są zasadne. Sąd odwoławczy podkreślił, że kluczowe znaczenie dla interpretacji spornej umowy ma orzecznictwo TSUE i SN, które konsekwentnie uznają za abuzywne klauzule waloryzacyjne oparte na kursach ustalanych jednostronnie przez bank, naruszające równowagę stron i przejrzystość umowy. Sąd odwołał się do postanowienia SN z dnia 21 grudnia 2023 r. (I CSK 5261/22), które szczegółowo omawia te kwestie, wskazując na nietransparentność, ryzyko dla konsumenta i naruszenie dobrych obyczajów. Sąd Apelacyjny stwierdził, że status powodów jako konsumentów nie budził wątpliwości, a umowa nie była negocjowana indywidualnie. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące art. 411 pkt 1 i 4 k.c., wskazując, że zwrot świadczenia nienależnego jest możliwy nawet przy świadomości nieważności czynności prawnej. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego nastąpiło na podstawie art. 98 k.p.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej abuzywności klauzul w umowach kredytów indeksowanych do walut obcych i konsekwencji ich nieważności.
Orzeczenie dotyczy umów zawartych przed nowelizacją Prawa bankowego w 2011 r. i specyfiki klauzul stosowanych przez bank w tamtym okresie.
Zagadnienia prawne (5)
Czy umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej, zawarta w 2007 roku, jest nieważna z powodu zastosowania klauzul abuzywnych dotyczących sposobu ustalania kursu waluty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa jest nieważna z powodu abuzywności klauzul waloryzacyjnych, które naruszały przejrzystość, równowagę stron i dobre obyczaje, a ich eliminacja prowadzi do upadku całej umowy.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny oparł się na orzecznictwie TSUE i SN, które konsekwentnie uznają za abuzywne klauzule oparte na kursach ustalanych jednostronnie przez bank, bez obiektywnych kryteriów. Brak przejrzystości i nadmierne ryzyko dla konsumenta skutkują nieważnością umowy.
Czy konsument ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytowej, mimo możliwości dochodzenia świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, konsument zachowuje interes prawny w powództwie o ustalenie nieważności stosunku prawnego, jeśli z umowy wynikają dalsze skutki, których dochodzenie w drodze powództwa o świadczenie nie jest możliwe lub jeszcze nieaktualne.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do wyroku Sądu Najwyższego (IV CSKP 474/22), który szeroko omawia przesłankę interesu prawnego w sprawach dotyczących kredytów waloryzowanych, wskazując, że powództwo o ustalenie może definitywnie rozstrzygnąć niepewną sytuację prawną.
Czy sąd może pominąć wniosek dowodowy o opinię biegłego, jeśli ocena umowy pod kątem abuzywności dotyczy momentu jej zawarcia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może pominąć taki wniosek, gdyż dla analizy umowy pod kątem klauzul abuzywnych decydujący jest moment jej zawarcia, a nie sposób jej wykonywania.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do uchwały SN (III CZP 19/17) i wyroku SN (V CSK 382/18), zgodnie z którymi ocena abuzywności klauzul następuje w momencie zawarcia umowy.
Czy wyrok TSUE z dnia 19 czerwca 2025 r. w sprawie C – 396/24 nakazuje stosowanie teorii salda do rozliczenia umowy, gdy konsument występuje z powództwem przeciwko bankowi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok ten modyfikuje teorię dwóch kondykcji w sprawach, gdzie konsument występuje przeciwko przedsiębiorcy, ale nie nakazuje stosowania teorii salda w sytuacji, gdy to konsument dochodzi roszczenia.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że wyrok TSUE ma na celu ochronę konsumenta i modyfikuje stosowanie teorii dwóch kondykcji w sprawach przeciwko konsumentowi, a nie w sprawach z powództwa konsumenta.
Czy art. 411 pkt 1 i 4 k.c. wyłączają możliwość żądania zwrotu świadczenia spełnionego w wykonaniu nieważnej czynności prawnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te nie wyłączają możliwości żądania zwrotu świadczenia spełnionego w wykonaniu nieważnej czynności prawnej, nawet jeśli świadczący wiedział o nieważności.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na komentarze do art. 411 k.c. i orzecznictwo SN, które wskazują, że przepisy te nie mają zastosowania do świadczeń nienależnych, a zwrot następuje bez względu na wiedzę świadczącego.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| V. V. | osoba_fizyczna | powód |
| W. V. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank (...) Spółka Akcyjna | spółka | pozwany |
Przepisy (27)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 385
Kodeks cywilny
k.c. art. 385 § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
k.c. art. 410 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 411 § pkt 1 i 4
Kodeks cywilny
Dyrektywa 93/13/EWG art. 1 § ust. 2
Pomocnicze
k.p.c. art. 235 § 1 pkt 2,3 i 5
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 278 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ustawa o zmianie ustawy — Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw art. 4
Ustawa o zmianie ustawy — Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw art. 1 § ust. 1 lit. a) i lit. b)
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 65 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 358 § § 2 i § 3
Kodeks cywilny
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 380
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 387 § § 21
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 22 § 1
Kodeks cywilny
pr. bank. art. 111 § ust. 1 pkt 4
Prawo bankowe
pr. bank. art. 69 § ust. 3
Prawo bankowe
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność umowy kredytowej z powodu abuzywnych klauzul waloryzacyjnych. • Prawo konsumenta do ustalenia nieważności umowy, nawet jeśli przysługuje mu powództwo o świadczenie. • Naruszenie przez bank obowiązku informacyjnego i przejrzystości umowy. • Możliwość żądania zwrotu świadczenia nienależnego na podstawie art. 410 k.c. w zw. z art. 405 k.c.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych (art. 233 § 1 k.p.c., art. 235 § 1 k.p.c.). • Zarzuty dotyczące błędnych ustaleń faktycznych. • Argumentacja banku o braku abuzywności klauzul. • Argumentacja o braku interesu prawnego powodów. • Zarzuty naruszenia art. 411 pkt 1 i 4 k.c. jako podstawy do odmowy zwrotu świadczenia. • Stosowanie teorii salda do rozliczenia umowy.
Godne uwagi sformułowania
klauzule abuzywne • interes prawny • przejrzystość warunków umowy • naruszenie równorzędności stron • teoria dwóch kondykcji • zwrot świadczenia nienależnego
Skład orzekający
Małgorzata Zwierzyńska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej abuzywności klauzul w umowach kredytów indeksowanych do walut obcych i konsekwencji ich nieważności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy umów zawartych przed nowelizacją Prawa bankowego w 2011 r. i specyfiki klauzul stosowanych przez bank w tamtym okresie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu umów kredytowych z klauzulami abuzywnymi, co jest nadal aktualne dla wielu konsumentów. Wyrok potwierdza silną ochronę konsumentów przez sądy i TSUE.
“Bank przegrywa w sądzie apelacyjnym: umowa kredytowa z 2007 roku uznana za nieważną z powodu klauzul abuzywnych!”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 8100 PLN
zwrot kwoty wpłaconej na podstawie nieważnej umowy: 223 466,76 PLN
zwrot kosztów procesu: 11 834 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.