I ACa 2706/23Niedozwolone klauzule kredytu hipotecznego nienowaznosc umowy
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Gdańsku rozpoznał apelację pozwanego banku od wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu, który w pierwszej instancji ustalił nieważność umowy o kredyt hipoteczny zawartej między powodami a bankiem oraz zasądził od banku na rzecz powodów określone kwoty pieniężne wraz z odsetkami. Bank zaskarżył wyrok w części dotyczącej zasądzenia kwot, ustalenia nieważności umowy oraz kosztów procesu, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym przepisów dotyczących klauzul abuzywnych (art. 385¹ k.c.) i Dyrektywy 93/13/EWG. Sąd Apelacyjny oddalił apelację banku, podzielając ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego i uznając je za prawidłowe. Sąd odwoławczy podkreślił, że bank nie wykazał, aby klauzule dotyczące ryzyka kursowego i walutowego były indywidualnie negocjowane z konsumentami. Potwierdzono, że mechanizm ustalania kursów walut przez bank jest sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta, co prowadzi do nieważności umowy w całości. Sąd odwoławczy odniósł się również do kwestii zwrotu świadczeń nienależnych na gruncie teorii dwóch kondykcji, wskazując, że wyrok TSUE C-396/24 nie zmienia tej zasady w sprawach, gdzie konsument występuje z powództwem przeciwko bankowi. W konsekwencji, apelacja banku została oddalona, a bank został obciążony kosztami postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytów hipotecznych zawierających klauzule abuzywne dotyczące ryzyka kursowego i walutowego, zastosowanie teorii dwóch kondykcji w sprawach konsumenckich.
Orzeczenie dotyczy umów zawartych przed nowelizacją Prawa bankowego w 2011 r. oraz specyficznych klauzul abuzywnych. Interpretacja wyroku TSUE C-396/24 może być przedmiotem dalszych dyskusji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa kredytu hipotecznego zawierająca klauzule dotyczące ryzyka kursowego i walutowego, oparte na tabelach kursowych banku, jest nieważna z powodu abuzywności tych klauzul?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa kredytu hipotecznego zawierająca klauzule dotyczące ryzyka kursowego i walutowego, oparte na tabelach kursowych banku, jest nieważna z powodu abuzywności tych klauzul, co prowadzi do nieważności całej umowy.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że mechanizm ustalania kursów walut przez bank jest sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta. Klauzule te są nietransparentne i pozwalają bankowi na arbitralne działanie. Brak indywidualnego negocjowania tych klauzul oraz niewystarczający obowiązek informacyjny banku potwierdzają ich abuzywny charakter.
Czy w przypadku stwierdzenia nieważności umowy kredytu hipotecznego z powodu klauzul abuzywnych, zastosowanie znajduje teoria dwóch kondykcji, czy teoria salda?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku, gdy konsument występuje z powództwem przeciwko bankowi o zwrot świadczeń nienależnych z powodu nieważności umowy kredytu, zastosowanie znajduje teoria dwóch kondykcji.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i analizę wyroku TSUE C-396/24, stwierdził, że teoria salda ma zastosowanie w sprawach, gdzie bank dochodzi zwrotu środków od konsumenta, a nie odwrotnie. W przypadku powództwa konsumenta, zastosowanie teorii dwóch kondykcji pozwala na zwrot całości nienależnie spełnionych świadczeń.
Czy bank wykazał, że klauzule dotyczące ryzyka kursowego i walutowego w umowie kredytu hipotecznego były indywidualnie negocjowane z konsumentami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie wykazał, że klauzule dotyczące ryzyka kursowego i walutowego były indywidualnie negocjowane z konsumentami.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że dla spełnienia przesłanki indywidualnego negocjowania nie wystarczy ustalenie, że cała umowa była przedmiotem negocjacji. Należało wykazać, że przedmiotem negocjacji było konkretne postanowienie, które potencjalnie może zostać uznane za niedozwolone. Bank posługiwał się wzorcem umownym i nie obalił domniemania braku indywidualnych uzgodnień.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. D. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| L. D. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank (...) w O. prowadzący w Polsce działalność poprzez (...) Bank (...) (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce | spółka | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy dotyczące ryzyka kursowego i walutowego, oparte na tabelach kursowych banku, są klauzulami abuzywnymi, naruszającymi dobre obyczaje i rażąco interes konsumenta.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Zwrot świadczenia nienależnego na podstawie teorii dwóch kondykcji.
k.c. art. 410 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Zwrot świadczenia nienależnego.
Pomocnicze
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność umowy w całości w przypadku abuzywności klauzul.
k.c. art. 411
Kodeks cywilny
Wyjątki od obowiązku zwrotu świadczenia nienależnego nie mają zastosowania w przypadku nieważności umowy z powodu klauzul abuzywnych.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Termin wymagalności roszczenia o zwrot świadczenia nienależnego.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 387 § § 2 1
Kodeks postępowania cywilnego
Prawo bankowe art. 69
Prawo bankowe
Prawo bankowe art. 69 § ust. 3
Prawo bankowe
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul dotyczących ryzyka kursowego i walutowego. • Niewykazanie indywidualnego negocjowania klauzul przez bank. • Nieważność umowy kredytu hipotecznego w całości. • Zastosowanie teorii dwóch kondykcji do zwrotu świadczeń nienależnych.
Odrzucone argumenty
Błędne ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 233 § 1 k.p.c., art. 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c.). • Naruszenie przepisów prawa materialnego (m.in. art. 65 k.c., art. 69 Prawa bankowego, art. 56 k.c.). • Zastosowanie teorii salda zamiast teorii dwóch kondykcji. • Kwalifikowanie spełnionego świadczenia jako czyniącego zadość zasadom współżycia społecznego (art. 411 pkt 2 k.c.).
Godne uwagi sformułowania
mechanizm ustalania kursów waluty na podstawie tabel kursowych banku jest oczywiście sprzeczny z dobrymi obyczajami, narusza rażąco interesy konsumenta i równowagę stron • klauzula, która nie zawiera jednoznacznej treści, a przez to pozwala na pełną swobodę decyzyjną banku, jest klauzulą niedozwoloną • po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe i przemawia za jej całkowitą nieważnością • wyrok TSUE z dnia 19 czerwca 2025 r. w sprawie C – 396/24, na który powołał się skarżący na rozprawie apelacyjnej, nie ma wpływu na stosowanie teorii dwóch kondykcji.
Skład orzekający
Małgorzata Zwierzyńska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów hipotecznych zawierających klauzule abuzywne dotyczące ryzyka kursowego i walutowego, zastosowanie teorii dwóch kondykcji w sprawach konsumenckich."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy umów zawartych przed nowelizacją Prawa bankowego w 2011 r. oraz specyficznych klauzul abuzywnych. Interpretacja wyroku TSUE C-396/24 może być przedmiotem dalszych dyskusji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i klauzul abuzywnych, z jasnym rozstrzygnięciem potwierdzającym ochronę konsumentów i nieważność umów opartych na nieuczciwych warunkach.
“Kredyt frankowy nieważny? Sąd Apelacyjny potwierdza: bankowe klauzule kursowe to pułapka dla konsumentów!”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 8100 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.