I ACa 2565/23Niedozwolone klauzule w umowie kredytowej bank przegrywa apelację 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Gdańsku rozpoznał sprawę z powództwa I. J. i W. J. przeciwko (...) Kasie (...) Spółce Akcyjnej w J. o zapłatę i ustalenie, dotyczącą nieważności umowy kredytu z 28 lutego 2006 r. Sąd Okręgowy w Toruniu wyrokiem z dnia 31 maja 2023 r. ustalił nieważność umowy w całości i zasądził od pozwanego banku na rzecz powodów łącznie 147.921,20 zł wraz z odsetkami, oddalając powództwo w pozostałej części. Pozwany bank złożył apelację, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych oraz naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym przepisów dotyczących klauzul abuzywnych (art. 385¹ k.c.) i Dyrektywy 93/13/EWG. Bank wniósł o zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa lub o ustalenie abuzywnych fragmentów umowy, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, uznając ją za bezzasadną. Sąd odwoławczy potwierdził interes prawny powodów w ustaleniu nieważności umowy, zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego. Uznano, że ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego były prawidłowe, a zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. niezasadne. Sąd odwoławczy nie dostrzegł potrzeby prowadzenia dodatkowych dowodów z opinii biegłego czy zeznań świadków, uznając, że kluczowe dla oceny umowy jest moment jej zawarcia, a nie sposób jej wykonywania. Podkreślono, że umowa nie była indywidualnie negocjowana, a zawarte w niej klauzule dotyczące mechanizmu waloryzacyjnego i ryzyka walutowego miały charakter abuzywny, co potwierdza bogate orzecznictwo TSUE i SN. Sąd Apelacyjny odwołał się do wyroku TSUE z dnia 8 maja 2024 r. (C-424/22), który wyklucza stosowanie zarzutu zatrzymania przez bank w sytuacji stwierdzenia nieważności umowy z powodu klauzul abuzywnych. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny oddalił apelację banku i zasądził od niego na rzecz powodów kwotę 8.100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytowych z klauzulami abuzywnymi, brak możliwości podniesienia zarzutu zatrzymania przez bank, interes prawny konsumenta w ustaleniu nieważności umowy.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i umowy zawartej przed nowelizacją prawa bankowego w 2011 r., jednak jego argumentacja oparta na prawie unijnym ma szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa kredytu powiązanego z walutą obcą, zawarta przy użyciu wzorca umowy opracowanego przez bank, zawierająca klauzule dotyczące mechanizmu waloryzacyjnego i ryzyka walutowego, może być uznana za nieważną w całości z powodu abuzywności tych klauzul?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa może być uznana za nieważną w całości, jeśli klauzule dotyczące mechanizmu waloryzacyjnego i ryzyka walutowego są abuzywne i nie zostały indywidualnie uzgodnione, a ich wyeliminowanie prowadzi do tak daleko idącego przekształcenia umowy, że nie można jej uznać za umowę o charakterze zamierzonym przez strony.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny oparł się na orzecznictwie TSUE i SN, zgodnie z którym jednostronne ustalanie kursów walut przez bank, brak obiektywnych kryteriów, nieprzewidywalne ryzyko dla konsumenta oraz naruszenie równorzędności stron, prowadzą do uznania klauzul za abuzywne. Wyeliminowanie tych klauzul może skutkować upadkiem całej umowy, a nie tylko ich usunięciem i zastąpieniem innymi przepisami, chyba że konsument wyraźnie sobie tego życzy.
Czy bank może skutecznie podnieść zarzut zatrzymania kwoty wypłaconej na podstawie umowy kredytu uznanej za nieważną z powodu klauzul abuzywnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie może skutecznie podnieść zarzutu zatrzymania w takiej sytuacji.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny powołał się na wyrok TSUE z dnia 8 maja 2024 r. (C-424/22), który interpretuje art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 Dyrektywy 93/13 w sposób wykluczający możliwość stosowania przez bank prawa zatrzymania, które uzależniałoby możliwość uzyskania przez konsumenta zwrotu świadczeń od zaofiarowania przez niego zwrotu całości otrzymanego od banku świadczenia.
Czy powodowie jako konsumenci posiadają interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu, mimo możliwości dochodzenia świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powodowie zachowują interes prawny do wytoczenia powództwa o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego, jeżeli z tego stosunku wynikają jeszcze inne, lub dalej idące skutki, których dochodzenie w drodze powództwa o świadczenie nie jest możliwe lub nie jest jeszcze aktualne.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny przywołał wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2022 r. (IV CSKP 474/22), który szeroko omawia przesłankę interesu prawnego w sprawach dotyczących kredytów waloryzowanych do waluty obcej, wskazując, że tylko powództwo o ustalenie może w definitywny sposób rozstrzygnąć niepewną sytuację prawną powoda i zapobiec przyszłym sporom.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I. J. | osoba_fizyczna | powód |
| W. J. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Kasie (...) Spółce Akcyjnej w J. | spółka | pozwany |
Przepisy (27)
Główne
k.c. art. 385 § 1 § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 385 § 1 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 385 § 1 § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 410 § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.p.c. art. 235 § 2 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 278 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 235 § 2 § 1 pkt 2 i 5
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 246
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 65 § 2
Kodeks cywilny
Pr. bank. art. 69 § 1 i 2
Prawo bankowe
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
k.c. art. 358 § 1 § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
k.c. art. 481 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Pr. bank. art. 111 § 1 pkt 4
Prawo bankowe
k.p.c. art. 387 § 2 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 380
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 22 § 1
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa kredytu zawiera klauzule abuzywne dotyczące mechanizmu waloryzacyjnego i ryzyka walutowego. • Kredytobiorca (konsument) nie miał interesu prawnego w indywidualnym negocjowaniu umowy, gdyż była ona oparta na wzorcu bankowym. • Nieważność umowy w całości jest uzasadniona, gdy wyeliminowanie klauzul abuzywnych prowadzi do tak daleko idącego przekształcenia umowy, że nie można jej uznać za umowę o charakterze zamierzonym przez strony. • Bank nie może podnieść zarzutu zatrzymania w sytuacji stwierdzenia nieważności umowy z powodu klauzul abuzywnych.
Odrzucone argumenty
Błędne ustalenia faktyczne i naruszenie przepisów prawa procesowego przez Sąd Okręgowy. • Brak interesu prawnego powodów w ustaleniu nieważności umowy. • Możliwość utrzymania umowy w mocy i dalszego jej wykonywania poprzez zastosowanie przepisów ustawy. • Skuteczność zarzutu zatrzymania podniesionego przez pozwanego.
Godne uwagi sformułowania
kwestionując ocenę materiału dowodowego dokonaną przez Sąd pierwszej instancji zmierza do forsowania własnej interpretacji wydarzeń i okoliczności zawarcia umowy, z pominięciem dorobku orzeczniczego SN i TSUE • dla analizy umowy pod kątem występowania w niej klauzul abuzywnych decydujący jest moment jej zawarcia, a nie sposób jej wykonywania • obowiązkiem pracowników banków w ówczesnym okresie było stosowanie wytycznych wynikających z tzw. Rekomendacji S wydanej na podstawie uchwały KNF z dnia 13 marca 2006 r. • trudno uznać wymogi przedstawione we wspomnianej rekomendacji za wystarczające • nie zostały z niej wyeliminowane klauzule abuzywne dotyczące zawartego w niej mechanizmu waloryzacyjnego wypłaconej powodom kwoty kredytu oraz jego spłaty • określenie wysokości należności obciążającej kredytobiorcę w umowie kredytu powiązanej z walutą obcą z odwołaniem do kursu waluty obcej ustalanego jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów jego oznaczania, jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność stron umowy kredytu • po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe i przemawia za jej całkowitą nieważnością • wyrok TSUE z dnia 8 maja 2024 r, C-424/22, zgodnie z którym art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. […]
Skład orzekający
Małgorzata Zwierzyńska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytowych z klauzulami abuzywnymi, brak możliwości podniesienia zarzutu zatrzymania przez bank, interes prawny konsumenta w ustaleniu nieważności umowy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i umowy zawartej przed nowelizacją prawa bankowego w 2011 r., jednak jego argumentacja oparta na prawie unijnym ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu abuzywnych klauzul w umowach kredytowych, co jest bardzo istotne dla wielu konsumentów. Wyrok potwierdza silną ochronę konsumenta i stanowi ważny precedens.
“Bank przegrał apelację: umowa kredytowa nieważna przez klauzule abuzywne!”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 8100 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.