Orzeczenie · 2026-05-21

I ACa 239/25Oddalenie apelacji banku abuzywność kredytu indeksowanego

Sąd

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie

Miejsce

Rzeszów

Data

2026-05-21

SAOSCywilneochrona konsumentówWysokaapelacyjny

kredyt hipotecznyklauzule abuzywneochrona konsumentówprawo bankoweindeksacja walutowanieważność umowyTSUESąd Najwyższy

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie rozpoznał apelację pozwanego banku od wyroku Sądu Okręgowego, który ustalił nieistnienie stosunku prawnego z umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i zasądził od banku na rzecz powodów kwoty z tytułu nienależnego świadczenia. Sąd Okręgowy uznał niektóre zapisy umowy za abuzywne, co w konsekwencji doprowadziło do nieważności umowy. Bank w apelacji zarzucał m.in. naruszenie przepisów postępowania (art. 327¹ § 1 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c.) oraz prawa materialnego (m.in. art. 353¹ k.c., art. 385¹ k.c., art. 65 § 1 i 2 k.c.). Kwestionował m.in. ocenę dowodów, brak indywidualnych negocjacji, a także sposób interpretacji przepisów o klauzulach niedozwolonych i skutki ich eliminacji dla ważności całej umowy. Sąd Apelacyjny, podzielając ustalenia i rozważania Sądu Okręgowego, oddalił apelację. Uznano, że klauzule indeksacyjne były abuzywne, nie zostały indywidualnie uzgodnione, a ich eliminacja prowadzi do nieważności całej umowy, bez możliwości jej uzupełnienia przez sąd. Sąd odwoławczy odniósł się również do kwestii odsetek i rozliczeń stron, powołując się na orzecznictwo TSUE i SN, potwierdzając zasadę dwóch kondykcji.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytowych, skutków nieważności umowy i braku możliwości jej uzupełnienia przez sąd, a także zasad rozliczeń stron.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy umów kredytów indeksowanych/denominowanych zawartych z konsumentami przed zmianami prawnymi i orzeczniczymi.

Zagadnienia prawne (4)

Czy klauzule indeksacyjne w umowie kredytu bankowego, uzależniające wysokość rat od kursu waluty ustalanego przez bank, stanowią klauzule niedozwolone (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, klauzule te są niedozwolone, ponieważ kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, naruszając równowagę kontraktową i nie zapewniając przejrzystości mechanizmu ustalania kursu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że bank jednostronnie i arbitralnie ustalał kursy walut, nie podając obiektywnych kryteriów, co naruszało dobre obyczaje i interesy konsumenta. Brak indywidualnych negocjacji i przejrzystości mechanizmu ustalania kursu potwierdza abuzywność postanowień.

Jaki jest skutek stwierdzenia abuzywności klauzul indeksacyjnych dla ważności całej umowy kredytu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Stwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych, które określają główne świadczenie kredytobiorcy, prowadzi do nieważności całej umowy, jeśli umowa nie może dalej obowiązywać bez tych klauzul.

Uzasadnienie

Eliminacja abuzywnych klauzul indeksacyjnych, które są kluczowe dla określenia wysokości świadczenia, powoduje lukę w umowie uniemożliwiającą jej dalsze wykonywanie. Sąd nie może uzupełniać umowy, a jej utrzymanie w mocy bez tych klauzul nie jest możliwe.

Czy sąd może uzupełnić umowę kredytu o niedozwolone klauzule indeksacyjne, np. poprzez odwołanie do kursu średniego NBP?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd nie może uzupełniać umowy o niedozwolone klauzule, gdyż byłoby to sprzeczne z celem dyrektywy UE o ochronie konsumentów i mogłoby zachęcać banki do stosowania nieuczciwych praktyk.

Uzasadnienie

Orzecznictwo TSUE i SN wyklucza możliwość modyfikacji umowy przez sąd poprzez uzupełnienie luk po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych. Pozwoliłoby to bankom na stosowanie nieuczciwych praktyk bez realnych konsekwencji.

Od kiedy należą się odsetki od nienależnie spełnionego świadczenia w przypadku nieważności umowy kredytu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Odsetki od nienależnie spełnionego świadczenia w przypadku nieważności umowy kredytu należą się od dnia wezwania dłużnika do wykonania, zgodnie z ogólnymi zasadami prawa cywilnego.

Uzasadnienie

Sąd odwołał się do orzeczenia TSUE C-140/22, które nakazuje odejście od poglądu o konieczności złożenia przez konsumenta oświadczenia o nieważności umowy dla biegu odsetek. Roszczenie zwrotne powstaje od chwili spełnienia świadczenia, a termin wymagalności określa art. 455 k.c.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

powodowie

Strony

Nazwa	Typ	Rola
O. Ł.	osoba_fizyczna	powód
Z. Ł.	osoba_fizyczna	powód
(...) Kasie (...) Bank (...) S.A. w Ł.	spółka	pozwany

Przepisy (13)

Główne

k.c. art. 353 § § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 385 § § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

k.c. art. 410 § § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 410 § § 2

Kodeks cywilny

k.c. art. 481 § § 1

Kodeks cywilny

Pomocnicze

k.p.c. art. 387 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.c. art. 385 § § 2

Kodeks cywilny

k.c. art. 65 § § 1

Kodeks cywilny

k.c. art. 65 § § 2

Kodeks cywilny

k.c. art. 455

Kodeks cywilny

Pr. bank. art. 111 § ust. 1 pkt 4

Prawo bankowe

Argumenty

Skuteczne argumenty

Klauzule indeksacyjne są abuzywne, ponieważ bank jednostronnie ustala kursy walut bez obiektywnych kryteriów. • Umowa nie była indywidualnie negocjowana, a powodowie nie mieli wpływu na treść klauzul indeksacyjnych. • Eliminacja abuzywnych klauzul prowadzi do nieważności całej umowy, bez możliwości jej uzupełnienia przez sąd. • Odsetki od nienależnego świadczenia należą się od dnia wezwania do zapłaty.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 327¹ § 1 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c.) przez Sąd Okręgowy. • Zarzuty naruszenia prawa materialnego (m.in. art. 353¹ k.c., art. 385¹ k.c., art. 65 § 1 i 2 k.c.). • Twierdzenie o indywidualnym uzgodnieniu warunków umowy i braku abuzywności klauzul. • Możliwość uzupełnienia umowy przez sąd lub zastosowania art. 358 § 2 k.c. • Kwestia biegu odsetek od daty wcześniejszej niż wezwanie do zapłaty.

Godne uwagi sformułowania

Sąd odwoławczy przyjmuje za własne ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji. • Argumentacja skarżącego jest wyłącznie polemiką z prawidłowo wyciągniętymi wnioskami. • To banki – nie konsumenci – oferują produkty bankowe, w tym kredyty. • Podejmując tego rodzaju działania banki (w tym pozwany) winny kierować się nie tylko krótkoterminowym interesem ekonomicznym, lecz także przewidywać długoterminowe skutki dokonywanych czynności. • Nie można uznać tych ustaleń za sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. • Nie budzi wątpliwości, że klauzule indeksacyjne mające zastosowanie w spornej umowie należy uznać za niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. • Prawo Banku do ustalania kursu waluty nie doznawało żadnych umownych ograniczeń w postaci skonkretyzowanych, obiektywnych kryteriów zmian stosowanych kursów walutowych. • Eliminacja niedozwolonych postanowień umownych skutkuje sytuacją, w której brak jest mechanizmu pozwalającego ustalić zarówno wysokość kwoty kredytu, jaka winna zostać wypłacona powodom jak i wysokość poszczególnych rat, do zapłaty których byli zobowiązani. • Orzecznictwo zarówno Sądu Najwyższego jak i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej co do zasady wyklucza możliwość takich uzupełnień. • Nakazuje to odejście w tym zakresie od poglądu wyrażonego przez Sąd Najwyższy w uchwale z 7.05.2021 (III CZP 6/21).

Skład orzekający

Małgorzata Moskwa

przewodnicząca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytowych, skutków nieważności umowy i braku możliwości jej uzupełnienia przez sąd, a także zasad rozliczeń stron."

Ograniczenia: Dotyczy umów kredytów indeksowanych/denominowanych zawartych z konsumentami przed zmianami prawnymi i orzeczniczymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywności klauzul, z odniesieniem do najnowszego orzecznictwa TSUE i SN, co jest kluczowe dla wielu konsumentów i prawników.

“Bank przegrywa w sądzie apelacyjnym: umowa kredytu frankowego nieważna, mimo apelacji banku!”

Dane finansowe

koszty postępowania odwoławczego: 4050 PLN

zwrot świadczenia: 4948,94 PLN

zwrot świadczenia: 37 133,63 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników