I ACa 2360/25Nieważność umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF 13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa o ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF oraz o zasądzenie kwoty tytułem bezpodstawnego wzbogacenia. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze wydał wyrok częściowy, ustalając nieważność umowy kredytu. Strona pozwana wniosła apelację, podnosząc zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa upadłościowego i procedury cywilnej, w szczególności w kontekście ogłoszenia upadłości banku. Zarzucono również błędną ocenę dowodów i naruszenie prawa materialnego poprzez uznanie klauzul indeksacyjnych za abuzywne. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu apelacji, oddalił ją w całości. Sąd odwoławczy oparł się na ustaleniach faktycznych sądu pierwszej instancji i uznał, że postępowanie o ustalenie nieważności umowy kredytu jest dopuszczalne nawet po ogłoszeniu upadłości banku, a w miejsce upadłego wstępuje syndyk. Sąd Apelacyjny potwierdził również prawidłowość oceny Sądu Okręgowego co do abuzywności klauzul przeliczeniowych, które nie zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentem i rażąco naruszały jego interesy. W konsekwencji, uznano, że eliminacja abuzywnych klauzul prowadzi do nieważności całej umowy, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE i Sądu Najwyższego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie dopuszczalności postępowań o ustalenie nieważności umów kredytowych w przypadku upadłości banku oraz utrwalenie stanowiska o abuzywności klauzul indeksacyjnych i ich wpływie na ważność umowy.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i prawnego, w tym ogłoszenia upadłości banku oraz konkretnych klauzul umownych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy postępowanie sądowe o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu, prowadzone przeciwko bankowi, co do którego w toku postępowania ogłoszono upadłość, jest sprawą podlegającą zgłoszeniu do masy upadłości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postępowanie o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu nie jest sprawą o wierzytelność podlegającą zgłoszeniu do masy upadłości w rozumieniu art. 145 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i może być podjęte z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny oparł się na uchwale Sądu Najwyższego (III CZP 5/24), wskazując, że sprawy o ustalenie nieważności umowy nie wchodzą do masy upadłości, a w miejsce upadłego banku wstępuje syndyk. Postępowanie to jest dopuszczalne, a jego wynik wiąże organy postępowania upadłościowego.
Czy umowa kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF, zawierająca klauzule przeliczeniowe oparte na tabelach kursów kupna/sprzedaży ustalanych przez bank, może być uznana za nieważną z powodu abuzywności tych klauzul?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzule te są abuzywne, ponieważ nie zostały indywidualnie uzgodnione, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy, a bank nie wykonał należycie obowiązku informacyjnego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że klauzule odsyłające do arbitralnie ustalonych przez bank kursów CHF są abuzywne, gdyż nie zostały indywidualnie uzgodnione, nie były jednoznacznie sformułowane, a bank nie wykonał należycie obowiązku informacyjnego. Brak przejrzystych kryteriów ustalania kursów oraz przeniesienie całego ryzyka kursowego na konsumenta stanowi naruszenie dobrych obyczajów i interesów konsumenta.
Czy po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul indeksacyjnych umowa kredytu może nadal obowiązywać, czy też prowadzi to do jej całkowitej nieważności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Eliminacja abuzywnych klauzul indeksacyjnych prowadzi do całkowitej nieważności umowy, ponieważ stanowią one kluczowe świadczenie kredytobiorcy, a ich usunięcie bez możliwości zastąpienia innymi przepisami prawa lub zgody konsumenta niweczy istotę stosunku prawnego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, opierając się na orzecznictwie TSUE i SN, stwierdził, że klauzule indeksacyjne określają główne świadczenie kredytobiorcy. Ich abuzywność powoduje, że umowa nie może dalej obowiązywać bez tych klauzul, gdyż prowadziłoby to do zmiany charakteru stosunku prawnego i naruszenia jego istoty. Brak możliwości zastąpienia klauzul abuzywnych innymi przepisami lub zgody konsumenta skutkuje nieważnością całej umowy.
Czy istnieje interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu, gdy powód dochodzi również roszczenia o zapłatę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, interes prawny w ustaleniu nieważności umowy istnieje, nawet jeśli przysługuje dalej idące roszczenie o zapłatę, ponieważ wyrok ustalający może definitywnie zakończyć spór lub zapobiec jego powstaniu w przyszłości, usuwając stan niepewności prawnej.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, które wykluczyło automatyzm eliminujący interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności umowy w sytuacji istnienia dalej idącego roszczenia. Interes prawny zachodzi, gdy wyrok ustalający zapewni ochronę prawnie doniosłych interesów strony, definitywnie kończąc spór lub zapobiegając jego powstaniu.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| O. A. | osoba_fizyczna | powódka |
| Syndyk (...) S.A. w upadłości w M. | inne | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
p.b. art. 69
Prawo bankowe
Pomocnicze
k.p.c. art. 387 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 174 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 180 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 365 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 299
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 58 § 3
Kodeks cywilny
u.p.u. art. 145 § 1
Ustawa Prawo upadłościowe
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie o ustalenie nieważności umowy kredytu jest dopuszczalne po ogłoszeniu upadłości banku. • Klauzule indeksacyjne oparte na arbitralnych kursach bankowych są abuzywne. • Niewykonanie obowiązku informacyjnego przez bank. • Całkowite przeniesienie ryzyka kursowego na konsumenta. • Eliminacja abuzywnych klauzul prowadzi do nieważności całej umowy.
Odrzucone argumenty
Postępowanie o ustalenie nieważności umowy nie powinno być prowadzone w przypadku upadłości banku. • Brak abuzywności klauzul indeksacyjnych. • Umowa powinna obowiązywać jako umowa złotowa z oprocentowaniem LIBOR. • Zastosowanie art. 58 § 3 k.c. do zastąpienia klauzul abuzywnych.
Godne uwagi sformułowania
nie ma procesowego obowiązku szczegółowego rozważenia w uzasadnieniu swojego orzeczenia dowodów omówionych przez Sąd pierwszej instancji, lecz wystarczy, że skoncentruje się na rozważeniu tych dowodów i ocen, które są kwestionowane w apelacji. • postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy będącego konsumentem o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu, prowadzone przeciwko bankowi, co do którego w toku postępowania ogłoszono upadłość, nie jest sprawą "o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości". • nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). • ryzyko kursowe po stronie kredytobiorcy ma nieograniczony charakter i zostało w całości przeniesione na konsumenta. • utrzymanie umowy „nie wydaje się możliwe z prawnego punktu widzenia” po unieważnieniu klauzul indeksacyjnych.
Skład orzekający
Magdalena Cichocka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie dopuszczalności postępowań o ustalenie nieważności umów kredytowych w przypadku upadłości banku oraz utrwalenie stanowiska o abuzywności klauzul indeksacyjnych i ich wpływie na ważność umowy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i prawnego, w tym ogłoszenia upadłości banku oraz konkretnych klauzul umownych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy popularnego problemu abuzywności umów kredytowych indeksowanych do CHF, z dodatkowym aspektem upadłości banku, co czyni ją interesującą dla szerokiego grona odbiorców.
“Nieważność umowy kredytowej CHF mimo upadłości banku – Sąd Apelacyjny potwierdza ochronę konsumenta!”
Dane finansowe
WPS: 94 030,19 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.