I ACa 1627/25Nieważność kredytu indeksowanego klauzule abuzywne 3
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa E. G. i Ł. G. przeciwko Syndykowi masy upadłości (...) S.A. o ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do franka szwajcarskiego z 2006 roku. Powodowie argumentowali, że umowa zawierała postanowienia abuzywne, w tym dotyczące mechanizmu indeksacji. Sąd Okręgowy w Kielcach wyrokiem częściowym z dnia 19 marca 2025 r. ustalił nieważność tej umowy. Sąd I instancji ustalił, że bank nie poinformował kredytobiorców o ryzykach związanych z walutą obcą, nie wyjaśnił mechanizmu tworzenia tabel kursowych i nie dał im możliwości negocjacji. Sąd Okręgowy uznał klauzule indeksacyjne za abuzywne na podstawie art. 385¹ k.c., ponieważ nie były indywidualnie uzgadniane, naruszały dobre obyczaje i rażąco interesy konsumentów, a bank jednostronnie kształtował kursy walut. W konsekwencji, po wyeliminowaniu klauzul indeksacyjnych, umowa nie mogła dalej obowiązywać w zmienionej formie, co uzasadniało jej całkowitą nieważność. Syndyk masy upadłości wniósł apelację, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym art. 233 § 1 kpc, art. 56 kc, art. 65 kc, art. 189 kpc, art. 385¹ kc oraz art. 84 Prawa upadłościowego. Sąd Apelacyjny w Krakowie, prostując oczywiste niedokładności w komparycji zaskarżonego wyroku, oddalił apelację. Sąd odwoławczy uznał, że zarzuty procesowe syndyka były nieuzasadnione, ponieważ nie wykazał on, w jaki sposób naruszenia miały istotny wpływ na treść orzeczenia. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego i uznał, że sprawa o ustalenie nieważności umowy nie jest sprawą o wierzytelność podlegającą zgłoszeniu do masy upadłości. Sąd odwoławczy potwierdził abuzywność klauzul indeksacyjnych, podkreślając brak indywidualnego uzgodnienia, naruszenie dobrych obyczajów i rażące naruszenie interesów konsumentów. Stwierdzono, że mechanizm indeksacji nie spełniał wymogów przejrzystości i jasności, a bank nie wypełnił należycie obowiązków informacyjnych. Eliminacja abuzywnych klauzul prowadziła do nieważności całej umowy, zgodnie z orzecznictwem TSUE i SN, ponieważ nie można było jej uzupełniać przepisami ogólnymi ani przekształcać w inny rodzaj umowy. Sąd zasądził od syndyka na rzecz powodów koszty postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych do CHF z powodu abuzywnych klauzul waloryzacyjnych i braku indywidualnego uzgodnienia, a także brak możliwości uzupełniania umów przepisami ogólnymi.
Dotyczy umów kredytów indeksowanych lub denominowanych do waluty obcej, zawartych przed wejściem w życie przepisów regulujących te kwestie, gdzie występowały podobne mechanizmy indeksacji i brak należytego poinformowania konsumenta.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej, zawierająca postanowienia dotyczące mechanizmu indeksacji oparte na tabelach kursowych banku, może zostać uznana za nieważną z powodu abuzywności tych postanowień?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa może zostać uznana za nieważną, jeśli postanowienia dotyczące mechanizmu indeksacji są abuzywne, nie zostały indywidualnie uzgodnione, naruszają dobre obyczaje i rażąco interesy konsumenta, a bank nie wypełnił obowiązków informacyjnych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mechanizm indeksacji oparty na tabelach kursowych banku, który pozwalał bankowi jednostronnie kształtować kursy walut, nie był przejrzysty, jasny ani indywidualnie uzgodniony z konsumentami. Brak należytego poinformowania o ryzyku walutowym i konsekwencjach ekonomicznych, w połączeniu z jednostronnym kształtowaniem kursów przez bank, prowadzi do abuzywności tych klauzul. Po wyeliminowaniu abuzywnych postanowień, umowa nie może dalej funkcjonować w zmienionej formie, co skutkuje jej całkowitą nieważnością.
Czy sprawa o ustalenie nieważności umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, w której bank jest w upadłości, podlega zgłoszeniu do masy upadłości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sprawa o ustalenie nieważności umowy nie jest sprawą o wierzytelność podlegającą zgłoszeniu do masy upadłości.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy, powołując się na utrwalone stanowisko Sądu Najwyższego, stwierdził, że roszczenie ustalające nieważność umowy nie jest wierzytelnością, która podlegałaby zgłoszeniu do masy upadłości kredytodawcy. Interes prawny powodów w żądanym ustaleniu wynika z potrzeby definitywnego rozstrzygnięcia niepewnej sytuacji prawnej i zapobieżenia przyszłym sporom, co nie jest możliwe do osiągnięcia jedynie poprzez rozliczenie dotychczasowych świadczeń.
Czy umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej, po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul indeksacyjnych, może zostać utrzymana w zmienionej formie (np. jako kredyt złotowy z oprocentowaniem LIBOR)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku tak daleko idącego przekształcenia umowy, należy ją uznać za nieważną.
Uzasadnienie
Eliminacja klauzul indeksacyjnych prowadzi do tak znaczącej zmiany charakteru umowy, że nie może ona dalej obowiązywać. Przekształcenie kredytu indeksowanego do waluty obcej w zwykły kredyt złotowy, z zachowaniem wskaźnika LIBOR, stanowiłoby zmianę umowy o odmiennej istocie i charakterze, co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności. Polskie prawo nie przewiduje mechanizmów uzupełniania luk w umowach spowodowanych eliminacją klauzul niedozwolonych w sposób, który nie byłby zgodny z wolą stron lub prowadziłby do tak daleko idących przekształceń.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. G. | osoba_fizyczna | powód |
| Ł. G. | osoba_fizyczna | powód |
| Syndyk masy upadłości (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (17)
Główne
k.c. art. 385 § 1 § 1
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.p.c. art. 327 § 1 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 22 § 1
Kodeks cywilny
u.p.u. art. 144 § 1
Ustawa Prawo upadłościowe
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
u.p.b.
Ustawa Prawo bankowe
k.c. art. 385 § 1 § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 385 § 1 § 3
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
k.c. art. 65 § 1 i 2
Kodeks cywilny
u.p.u. art. 84 § 1
Ustawa Prawo upadłościowe
k.p.c. art. 350 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
DzU z 2015 poz. 1800. art. 2 pkt 6 § 10 ust. 1 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie
Argumenty
Skuteczne argumenty
Mechanizm indeksacji oparty na tabelach kursowych banku jest abuzywny, ponieważ nie został indywidualnie uzgodniony, narusza dobre obyczaje i rażąco interesy konsumentów. • Bank nie wypełnił obowiązków informacyjnych wobec kredytobiorców w zakresie ryzyka walutowego i mechanizmu indeksacji. • Umowa kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF jest nieważna w całości z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych. • Sprawa o ustalenie nieważności umowy nie jest sprawą o wierzytelność podlegającą zgłoszeniu do masy upadłości.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia prawa procesowego przez Sąd Okręgowy (art. 233 § 1 kpc). • Zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym art. 56 kc, art. 65 kc, art. 189 kpc, art. 385¹ kc, art. 84 Prawa upadłościowego. • Umowa powinna zostać utrzymana w zmienionej formie (np. jako kredyt złotowy) lub uzupełniona na podstawie przepisów ogólnych. • Powodowie nie mieli interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieważności umowy.
Godne uwagi sformułowania
pisemne motywy rozstrzygnięcia mają zachowywać zwięzłość • nie ostrzeżono kredytobiorców o zagrożeniach płynących z zawarcia umowy powiązanej z walutą szwajcarską • bank uzyskał prawo do jednostronnego kształtowania świadczeń stron umowy • nie było także żadnego uzasadnienia dla stosowania różnego kursu waluty: kursu kupna przy wypłacie kredytu i kursu sprzedaży przy spłacie kredytu • zarzut procesowy jest usprawiedliwiony jedynie wówczas, jeżeli zostanie dowiedzione , że gdyby nie potwierdzone błędy proceduralne Sądu niższej instancji , orzeczenie kończące spór stron miałoby inną treść • nie można podzielić, jako trafnego, zarzutu naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 189 kpc • nie budzi wątpliwości, iż postanowienia umowy, które określają zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu, a także spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs tej waluty , mają charakter niedozwolonych postanowień umownych
Skład orzekający
Grzegorz Krężołek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych do CHF z powodu abuzywnych klauzul waloryzacyjnych i braku indywidualnego uzgodnienia, a także brak możliwości uzupełniania umów przepisami ogólnymi."
Ograniczenia: Dotyczy umów kredytów indeksowanych lub denominowanych do waluty obcej, zawartych przed wejściem w życie przepisów regulujących te kwestie, gdzie występowały podobne mechanizmy indeksacji i brak należytego poinformowania konsumenta.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywnych klauzul, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród konsumentów i prawników. Wyrok potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą w tej materii.
“Kredyt frankowy nieważny! Sąd potwierdza: bankowe tabele kursowe to abuzywna pułapka dla konsumentów.”
Dane finansowe
WPS: 182 286 PLN
koszty postępowania apelacyjnego: 4050 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.